60 سال، میلیاردها دلار، یک ناکامی؛ چرا ایالات متحده در توسعه سلاح لیزری هوا-فضایی موفق نشد

ایالات متحده 60 سال است که برای دستیابی به یک سلاح لیزری مهلک هوایی یا فضایی تلاش می کند؛ سلاحی به سبک سوپر لیزر فیلم جنگ ستارگان که با تاباندن پرتوهای قدرتمند هدف را نابود کند. اما دانشمندان پس از تجارب اشتباه متعدد هنوز نتوانسته اند این ایده را عملی کنند.

لیزر اولین بار در حدود 60 سال پیش ظهور کرد. با این که مبانی ایده لیزر از سال ها قبل ارائه شده بود اما تئودور میمن لیزر پالسی را در سال 1960 تولید کرد. لیزر تولید شده توسط او به سختی توانایی سوزاندن یک پشه را داشت با این حال ارتش ایالات متحده به سرعت به دنبال توانایی های بالقوه این فناوری رفت.

البته ایده سوزاندان اجسام با استفاده از نور به قرن ها قبل تر از ایده سلاح لیزری باز می گشت. گفته می شود در قرن سوم پیش از میلاد مسیح، ارشمیدس، دانشمند یونانی از آینه برای حمله به کشتی های رومی از سیسیل از طریق باز تاباندن نور خورشید استفاده می کرد.

مستر بلیط

ایالات متحده صدها میلیارد دلار را برای سلاح لیزری هوایی و یا فضایی هزینه کرد. مشکل اصلی از آنجایی ناشی می شد که در مراحل اولیه پروژه این تسلیحات آن قدر سنگین بودند که حتی بوستر راکت هایی که قدرت کافی برای فرستادن این تجهیزات به فضا را داشته باشند در دسترس نبودند. همچنین آنهایی که به نحوی به هوا پرواز کردند هم با مشکل لرزش دست و پنجه نرم می کردند.

در یکی از بزرگترین تلاش های سلاحی هوایی، یک پروژه 4.3 میلیارد دلاری به هواپیمایی ختم شد که نمی توانست از خود دفاع کند و باید توسط جت های جنگنده اسکورت می شد. علاوه بر این برای سوخت گیری مجدد باید به سرعت به پایگاه باز می گشت. به همین دلیل استفاده از آن در خط مقدم ممکن نبود. یکی از مشهورترین تلاش ها برای ساخت لیزر فضایی با برنامه جنگ ستارگان رونالد ریگان بود که در سال 1983 اعلام شد. اما این برنامه ها در نهایت پس از به باد دادن بیش از 200 میلیارد دلار لغو شد.

در ادامه مطلب ترتیب زمانی تغییر داده شده. ابتدا به طرح های برنامه جنگ ستارگان می پردازیم و سپس کمی به عقب باز می گردیم و بوئینگ 747 تغییر یافته برای دفاع لیزری را بررسی می کنیم؛ هواپیمایی که برنامه آزمایش مرتبط با آن قبل از جنگ ستارگان آغاز شد و تا سال 2011 هم ادامه داشت.

سلاح لیزری

در این تصویر از  یک هنرمند نیروی هوایی ایالات متحده ماهواره ای به سلاح لیزری قدرتمند به همراه یک راکتور هسته ای مجهز شده و به یک سر جنگی موشک لیزر شلیک می کند. ماهواره دیگر هم شلیک شدن موشک را تشخیص می دهد.

سلاح لیزری

اما بخشی از چشم انداز برنامه جنگ ستارگان رونالد ریگان، ناوگانی از ماهواره هایی با امکان شلیک پرتوهای لیزری بود که به دور مدار زمین گردش می کردند. این ماهواره ها می توانستند موشک ها را ردیابی کرده و آنها را پیش از ورود مجدد به جو زمین و سقوط روی هدف، نابود کنند. اما مشکل از آنجایی ناشی می شد که تنها برای پایش اتحاد جماهیر شوروی نیاز به 423 ماهواره این چنینی بود.

سلاح لیزری

طرح های مجله لایف اشاره به روشی برای رهگیری موشک ها داشت. رهگیرهایی هم از خشکی زمین (سمت چپ تصویر) و هم از فضا (بالا سمت راست) برای هدف قرار دادن موشک های مهاجم به فضا پرتاب می شدند.

نام های مستعاری که برای برنامه ها و دستگاه ها انتخاب می شد هم در نوع خود جالب بود. یکی از نام های برنامه «Brilliant Pebbles» یا «گوهرهای درخشان» بود. نام سلاح لیزری فضایی هم «CHECMATE» از کلمه مات کردن در شطرنج گرفته شده بود.

سلاح لیزری

تسلط جهانی با «ابتکار دفاع استراتژیک» که یکی از طرح های دفاعی ایالات متحده در زمان ریگان بود. این برنامه سیستم دفاع موشکی را پیشنهاد می داد که از ایالات متحده در برابر حمله سلاح های بالستیک هسته ای استراتژیک محافظت می کرد. سیستم مجموعه ای از ماهواره ها و ایستگاه های زمینی را شامل می شد و با چندین روش موشک ها را ساقط می کرد. از جمله این روش ها، رهگیرهای زمین به هوا بود. روش عجیبی اشاره به ایستگاه های زمینی لیزری داشت که پرتوها را به آینه های ماهواره های ویژه می تاباند تا در نهایت پرتو با تابانده شدن بین چندین ماهواره، به موشک برسد و آن را نابود کند. راهکار دیگر همان ماهواره های مجهز به سلاح لیزری بود.

سلاح لیزری

طرح «گوهرهای درخشان». این ماهواره های مجهز به لیزر در مدار می چرخیدند و منتظر فعال شدن بودند. پس از شروع فعالیت، لیزر را به سمت هدف شلیک می کردند.

سلاح لیزری

در قلب «گوهرهای درخشان» بخش مرتبط با سیستم حرکتی آن قرار گرفته بود که می توانست ماهواره را برای شلیک لیزر به هر جهتی حرکت دهد.

سلاح لیزری

در 6 سپتامبر 1985 آزمایش ها جواب داد. میزان مهلک بودن لیزر در نیو مکزیکو آزمایش شد. یک پرتو لیزری با شدت بالا تنها برای چند ثانیه به بدنه بوستر راکت تایتان یک تابیده شد. با اینکه راکت فاقد سوخت بود اما نابود شد. هدف از این آزمایش ارزیابی آسیب پذیری موشک های بالستیک با پیشران مایع در برابر لیزر بود. برای شبیه سازی شرایط، وزنی که موشک های آن روزهای شوروی تحمل می کردند بر بوستر موشک اعمال شد.

سلاح لیزری

روس ها هم سلاح لیزری خود را داشتند. این سلاح کمری برای استفاده در فضا طراحی شده بود که البته هیچگاه به فضا راه نیافت.

سلاح لیزری

حال کمی به گذشته باز می گردیم. پیاده سازی رویای اولیه: در سال 1970 نیروی هوایی روی یک دستگاه لیزری کار می کرد که در یک هواپیمای بوئینگ 707 کی‌سی-135 تغییر یافته نصب می شد. این سلاح لیزری می توانست پرتوی را از بالای هواپیما ارسال کند. در نهایت هواپیما موفق به پرواز شد اما شلیک سلاح، تلاطمی را در آن ایجاد می کرد.

سلاح لیزری

آخرین ایده: نیروی هوایی میلیاردها دلار روی تبدیل هواپیمای بوئینگ 747 به یک سلاح لیزری قابل پرنده سرمایه گذاری کرد. برای ساقط کردن موشک ها از آسمان نیاز به ناوگانی از این هواپیماها بود و البته رد نهایت این طرح هم لغو شد. یکی از مشکلات این بود که خود این هواپیما در برابر حملات به شدت آسیب پذیر بود و باید توسط جت های جنگنده دیگر اسکورت می شد.

سلاح لیزری

دو سیستم لیزری روی بوئینگ 747 نصب می شد. دو لیزر حالت جامد برای روشن کردن هدف به کار می رفت و پس از آن لیزر دی اکسید کربن پرتو کشنده ای را به حدف شلیک می کرد. نیروی لیزر دی اکسید کربن توسط سوخت راکت تأمین می شد. یک سوم جلویی این هواپیما که در سال 1973 تحویل داده شد به سیستم لیزری اختصاص داشت. یک سوم میانی را منبع نیرو و سوخت اشغال کرده بود و در نهایت کامپیوتر در یک سوم انتهایی قرار گرفته بود. این هواپیما از مشکل لرزش در پروازهای اولیه رنج می برد که به قیمت تلاطم در پرتو شلیک شده تمام می شد. لیزر دی اکسید کربن هم تنها می توانست نور را روی هدف هایی در چند کیلومتری متمرکز کند.

سلاح لیزری

داخل لیزر پرنده (هواپیمای کی سی 135 تغییر داده شده  و مجهز به سلاح لیزری). مخزن های سوخت که در انتها قرار گرفته اند تنها به سلاح نیرو می دهند. انتظار می رفت لیزر تابیده شده، هر چیزی را به بخار تبدیل کند اما در عمل نتیجه متفاوت بود.

سلاح لیزری

بوئینگ یال-1 بارها برای آزمایش پرواز کرد.

سلاح لیزری

بخشی از سیستم لیزری که در هواپیمای بوئینگ 747 قرارداده شده بود. ابعاد ماژول های این سیستم به اندازه 6 خودروی شاسی بلند بود.

پنتاگون در عرض 9 سال بودجه این طرح را از 6.5 میلیون دلار تا 86.8 میلیون دلار افزایش داد و تعداد کارمندان دخیل در پروژه را از 25 به 350 نفر رساند. بزرگترین آزمایش این بوئینگ 747 در ماه مه سال 1981 انجام شد. هدف این بود که یک موشک ساقط شود. نیاز بود پرتو بین 2 تا 4 ثانیه روی هدف تابیده شود. دو آزمایش اول به دلیل شرایط نامساعد آب و هوا بی نتیجه بود اما در آزمایش سوم به مدت 1.8 ثانیه پرتو به موشک تابیده شد که البته برای نابود کردن آن کافی نبود.

در ماه مه سال 1983 نیروی هوایی در نهایت موفق شد دو هدف را نابود کند اما باز هم این سیستم فاصله فراوانی تا کارآمد بودن در جنگ ها داشت. در همین سال بود که ریگان خبر از برنامه جنگ ستارگان داد. تحت این برنامه تا سال 1988 چندین نوع لیزر توسعه داده شد.

در نهایت این برنامه به اندازه ای هزینه بر بود که برخی متخصصین اعتقاد داشتند اگر دولت ایالات متحده آن را ادامه می داد داعش دیگر مشکلی برای ادامه فعالیت نداشت؛ چرا که این پروژه بودجه فراوانی را می بلعید. با این حال برخی دیگر معتقد بودند که از این پروژه مسائل متعددی را آموخته اند که روزی می تواند آنها را به سمت تولید لیزری با کارکرد صحیح هدایت کند. البته این فناوری در زمان دولت ریگان در کاهش زرادخانه های موشکی شوروی بی تأثیر نبود.

سلاح لیزری

کلاهک حاوی سلاح لیزری روی بوئینگ 747

طرح هواپیمای مجهز به صلاح لیزری بوئینگ 747 در نهایت در سال 2011 توسط نیروی هوایی لغو شد اما عدم موفقیت در این برنامه موجب نشد پنتاگون به طور کل از سلاح های لیزری دست بکشد. در سال 2016 اعلام شد که برنامه ای برای مجهز کردن پهپادها به لیزر برای سرنگون کردن موشک ها در پیش است. هدف توسعه پهپادی بود که برای روزها به پرواز ادامه دهد و موشک ها را از ارتفاع حدود 20 کیلومتری ساقط کند البته تا کنون ساخت چنین پهپادی محقق نشده است.

سلاح لیزری

نیروی دریای ایالات متحده هم به دنبال سلاح های لیزری رفت. سلاح لیزری عملیاتی: ناو یو اس اس پونس ایالات متحده به سیستم جنگی لیزری XN-1 LaWS مجهز شده که می تواند پرتو لیزر 30 کیلو واتی را شلیک کند. این پرتو می تواند سنسورهای هدف را نابود کرده و موجب آتش گرفتن موتورهایش شود. ویدیوی منتشر شده از آزمایش این سلاح نشان از کارکرد موفق آن دارد. قرار است این سلاح لیزری روی ناوهای دیگری هم نصب شود.

دونالد ترامپ چندی چند ماه قبل فرمان تشکلی فرماندهی فضایی را صادر کرد و قصد دارد تا سال 2020 نیروی فضایی جدیدی را ایجاد کند. رئیس جمهور ایالات متحده در این باره گفته که می خواهد «هر نوع حمله موشکی به اهداف آمریکایی شناسایی و نابود شود؛ چه قبل یا بعد از پرتاب». به گفته او مجموعه ای از سنسورها و رهگیرها، موشک هایی که از دولت هایی از جمله کره شمالی می آیند را سرنگون می کنند.

درباره سلاح لیزری، پیش از این هم صحبت های این چنینی بسیار بوده و البته هنوز محقق نشده است.

منبع:
dailymail
برچسب ها

مطالب مرتبط

تولید لیزر سنگ شکن کلیه با کمترین آسیب و پس زنی در ایران

سنگ کلیه یکی از بیماری های رایج در کشور ماست که راه های زیادی برای درمان آن وجود دارد. عمل جراحی نیز یکی از روش های معالجه این بیماری محسوب می شود. در برخی از عمل های جراحی موجود، سنگ کلیه با پس زنی مواجه شده و به بافت های دیگر بدن آسیب می رساند. از این... ادامه مطلب

ایستگاه فضایی بین المللی اولین بار با لیزر به زمین ویدیو فرستاد

ارسال داده از ایستگاه فضایی بین المللی به زمین بیش از هر زمانیو با سختی فراوان سرعت بیشتری گرفته زیرا ناسا برای اولین بار یک ویدیوی ۲۷ ثانیه ای به نام "سلام دنیا" را با استفاده از لیزر و به شکلی موفقیت آمیز به زمین ارسال کرده. در آوریل بود که آژانس فضایی امریکا تجهیزات جدیدی... ادامه مطلب

بمب افکن های B-52 چقدر مهمات می توانند با خود حمل کند؟ [تماشا کنید]

بمب افکن B-52 از دهه ی ۱۹۵۰ میلادی مشغول خدمت بوده و قادر است نزدیک به ۳۲ تن تسلیحات را با خود حمل کند. این بمب افکن غول پیکر، با بیش از ۴۷ متر طول و ۵۶ متر بال‌رس (فاصله از نوک یک بال تا نوک بال دیگر) و ۱۲ متر ارتفاع، در میان بمب افکن های... ادامه مطلب

دانشمندان خطاب به کشورهای پیشرفته: دست از توسعه ربات‌های قاتل بردارید

تعدادی از دانشمندان برجسته تلاش برخی کشورها برای توسعه ربات های قاتل و تسلیحات خودکار را عبور از خط قرمزهای اخلاقی عنوان کردند. نظر سنجی صورت گرفته در ۲۶ کشور دنیا حاکی از مخالفت ۶۰ درصدی مردم با توسعه سلاح های جنگی کاملا خودکار و موافقت تنها ۲۰ درصد با این ربات ها است. مخالفت افکار عمومی... ادامه مطلب

ایجاد قوی ترین پرتو لیزر دنیا، قدمی دیگر در راه تولید انرژی پاک همجوشی هسته ای

اخیراً دانشمندان تأسیسات ملی احتراق و علوم فوتونی (NIF) در آزمایشگاه ملی لارنس لیورمور موفق شده اند قوی ترین پرتو لیزر دنیا را ایجاد کنند. دلیل ساخت این لیزرهای پر توان، ایجاد شرایطی مشابه با هسته خورشید است تا بتوان فرایند همجوشی هسته ای را ایجاد کرد و با مهار انرژی تولید شده حاصل از آن،... ادامه مطلب

کوچک ترین لیزر دنیا ابعادی برابر با یک دانه برنج دارد

فناوری هایی که با عنوان «-ترین» به دنیا معرفی می شوند همواره از جذابیت بالایی برخوردارند و به تازگی پژوهشگران اعلام کرده اند که موفق به ساخت کوچک ترین لیزر دنیا شده اند. می خواهید بدانید که این دستگاه تا چه اندازه کوچک است؟ به شما می گوییم؛ کوچک ترین لیزر دنیا به اندازه یک دانه... ادامه مطلب

نظرات ۱۵

وارد شوید

برای گفتگو با کاربران، وارد حساب کاربری خود شوید.

ورود
x