60 سال، میلیاردها دلار، یک ناکامی؛ چرا ایالات متحده در توسعه سلاح لیزری هوا-فضایی موفق نشد

ایالات متحده 60 سال است که برای دستیابی به یک سلاح لیزری مهلک هوایی یا فضایی تلاش می کند؛ سلاحی به سبک سوپر لیزر فیلم جنگ ستارگان که با تاباندن پرتوهای قدرتمند هدف را نابود کند. اما دانشمندان پس از تجارب اشتباه متعدد هنوز نتوانسته اند این ایده را عملی کنند.

لیزر اولین بار در حدود 60 سال پیش ظهور کرد. با این که مبانی ایده لیزر از سال ها قبل ارائه شده بود اما تئودور میمن لیزر پالسی را در سال 1960 تولید کرد. لیزر تولید شده توسط او به سختی توانایی سوزاندن یک پشه را داشت با این حال ارتش ایالات متحده به سرعت به دنبال توانایی های بالقوه این فناوری رفت.

البته ایده سوزاندان اجسام با استفاده از نور به قرن ها قبل تر از ایده سلاح لیزری باز می گشت. گفته می شود در قرن سوم پیش از میلاد مسیح، ارشمیدس، دانشمند یونانی از آینه برای حمله به کشتی های رومی از سیسیل از طریق باز تاباندن نور خورشید استفاده می کرد.

ایالات متحده صدها میلیارد دلار را برای سلاح لیزری هوایی و یا فضایی هزینه کرد. مشکل اصلی از آنجایی ناشی می شد که در مراحل اولیه پروژه این تسلیحات آن قدر سنگین بودند که حتی بوستر راکت هایی که قدرت کافی برای فرستادن این تجهیزات به فضا را داشته باشند در دسترس نبودند. همچنین آنهایی که به نحوی به هوا پرواز کردند هم با مشکل لرزش دست و پنجه نرم می کردند.

در یکی از بزرگترین تلاش های سلاحی هوایی، یک پروژه 4.3 میلیارد دلاری به هواپیمایی ختم شد که نمی توانست از خود دفاع کند و باید توسط جت های جنگنده اسکورت می شد. علاوه بر این برای سوخت گیری مجدد باید به سرعت به پایگاه باز می گشت. به همین دلیل استفاده از آن در خط مقدم ممکن نبود. یکی از مشهورترین تلاش ها برای ساخت لیزر فضایی با برنامه جنگ ستارگان رونالد ریگان بود که در سال 1983 اعلام شد. اما این برنامه ها در نهایت پس از به باد دادن بیش از 200 میلیارد دلار لغو شد.

در ادامه مطلب ترتیب زمانی تغییر داده شده. ابتدا به طرح های برنامه جنگ ستارگان می پردازیم و سپس کمی به عقب باز می گردیم و بوئینگ 747 تغییر یافته برای دفاع لیزری را بررسی می کنیم؛ هواپیمایی که برنامه آزمایش مرتبط با آن قبل از جنگ ستارگان آغاز شد و تا سال 2011 هم ادامه داشت.

سلاح لیزری

در این تصویر از  یک هنرمند نیروی هوایی ایالات متحده ماهواره ای به سلاح لیزری قدرتمند به همراه یک راکتور هسته ای مجهز شده و به یک سر جنگی موشک لیزر شلیک می کند. ماهواره دیگر هم شلیک شدن موشک را تشخیص می دهد.

سلاح لیزری

اما بخشی از چشم انداز برنامه جنگ ستارگان رونالد ریگان، ناوگانی از ماهواره هایی با امکان شلیک پرتوهای لیزری بود که به دور مدار زمین گردش می کردند. این ماهواره ها می توانستند موشک ها را ردیابی کرده و آنها را پیش از ورود مجدد به جو زمین و سقوط روی هدف، نابود کنند. اما مشکل از آنجایی ناشی می شد که تنها برای پایش اتحاد جماهیر شوروی نیاز به 423 ماهواره این چنینی بود.

سلاح لیزری

طرح های مجله لایف اشاره به روشی برای رهگیری موشک ها داشت. رهگیرهایی هم از خشکی زمین (سمت چپ تصویر) و هم از فضا (بالا سمت راست) برای هدف قرار دادن موشک های مهاجم به فضا پرتاب می شدند.

نام های مستعاری که برای برنامه ها و دستگاه ها انتخاب می شد هم در نوع خود جالب بود. یکی از نام های برنامه «Brilliant Pebbles» یا «گوهرهای درخشان» بود. نام سلاح لیزری فضایی هم «CHECMATE» از کلمه مات کردن در شطرنج گرفته شده بود.

سلاح لیزری

تسلط جهانی با «ابتکار دفاع استراتژیک» که یکی از طرح های دفاعی ایالات متحده در زمان ریگان بود. این برنامه سیستم دفاع موشکی را پیشنهاد می داد که از ایالات متحده در برابر حمله سلاح های بالستیک هسته ای استراتژیک محافظت می کرد. سیستم مجموعه ای از ماهواره ها و ایستگاه های زمینی را شامل می شد و با چندین روش موشک ها را ساقط می کرد. از جمله این روش ها، رهگیرهای زمین به هوا بود. روش عجیبی اشاره به ایستگاه های زمینی لیزری داشت که پرتوها را به آینه های ماهواره های ویژه می تاباند تا در نهایت پرتو با تابانده شدن بین چندین ماهواره، به موشک برسد و آن را نابود کند. راهکار دیگر همان ماهواره های مجهز به سلاح لیزری بود.

سلاح لیزری

طرح «گوهرهای درخشان». این ماهواره های مجهز به لیزر در مدار می چرخیدند و منتظر فعال شدن بودند. پس از شروع فعالیت، لیزر را به سمت هدف شلیک می کردند.

سلاح لیزری

در قلب «گوهرهای درخشان» بخش مرتبط با سیستم حرکتی آن قرار گرفته بود که می توانست ماهواره را برای شلیک لیزر به هر جهتی حرکت دهد.

سلاح لیزری

در 6 سپتامبر 1985 آزمایش ها جواب داد. میزان مهلک بودن لیزر در نیو مکزیکو آزمایش شد. یک پرتو لیزری با شدت بالا تنها برای چند ثانیه به بدنه بوستر راکت تایتان یک تابیده شد. با اینکه راکت فاقد سوخت بود اما نابود شد. هدف از این آزمایش ارزیابی آسیب پذیری موشک های بالستیک با پیشران مایع در برابر لیزر بود. برای شبیه سازی شرایط، وزنی که موشک های آن روزهای شوروی تحمل می کردند بر بوستر موشک اعمال شد.

سلاح لیزری

روس ها هم سلاح لیزری خود را داشتند. این سلاح کمری برای استفاده در فضا طراحی شده بود که البته هیچگاه به فضا راه نیافت.

سلاح لیزری

حال کمی به گذشته باز می گردیم. پیاده سازی رویای اولیه: در سال 1970 نیروی هوایی روی یک دستگاه لیزری کار می کرد که در یک هواپیمای بوئینگ 707 کی‌سی-135 تغییر یافته نصب می شد. این سلاح لیزری می توانست پرتوی را از بالای هواپیما ارسال کند. در نهایت هواپیما موفق به پرواز شد اما شلیک سلاح، تلاطمی را در آن ایجاد می کرد.

سلاح لیزری

آخرین ایده: نیروی هوایی میلیاردها دلار روی تبدیل هواپیمای بوئینگ 747 به یک سلاح لیزری قابل پرنده سرمایه گذاری کرد. برای ساقط کردن موشک ها از آسمان نیاز به ناوگانی از این هواپیماها بود و البته رد نهایت این طرح هم لغو شد. یکی از مشکلات این بود که خود این هواپیما در برابر حملات به شدت آسیب پذیر بود و باید توسط جت های جنگنده دیگر اسکورت می شد.

سلاح لیزری

دو سیستم لیزری روی بوئینگ 747 نصب می شد. دو لیزر حالت جامد برای روشن کردن هدف به کار می رفت و پس از آن لیزر دی اکسید کربن پرتو کشنده ای را به حدف شلیک می کرد. نیروی لیزر دی اکسید کربن توسط سوخت راکت تأمین می شد. یک سوم جلویی این هواپیما که در سال 1973 تحویل داده شد به سیستم لیزری اختصاص داشت. یک سوم میانی را منبع نیرو و سوخت اشغال کرده بود و در نهایت کامپیوتر در یک سوم انتهایی قرار گرفته بود. این هواپیما از مشکل لرزش در پروازهای اولیه رنج می برد که به قیمت تلاطم در پرتو شلیک شده تمام می شد. لیزر دی اکسید کربن هم تنها می توانست نور را روی هدف هایی در چند کیلومتری متمرکز کند.

سلاح لیزری

داخل لیزر پرنده (هواپیمای کی سی 135 تغییر داده شده  و مجهز به سلاح لیزری). مخزن های سوخت که در انتها قرار گرفته اند تنها به سلاح نیرو می دهند. انتظار می رفت لیزر تابیده شده، هر چیزی را به بخار تبدیل کند اما در عمل نتیجه متفاوت بود.

سلاح لیزری

بوئینگ یال-1 بارها برای آزمایش پرواز کرد.

سلاح لیزری

بخشی از سیستم لیزری که در هواپیمای بوئینگ 747 قرارداده شده بود. ابعاد ماژول های این سیستم به اندازه 6 خودروی شاسی بلند بود.

پنتاگون در عرض 9 سال بودجه این طرح را از 6.5 میلیون دلار تا 86.8 میلیون دلار افزایش داد و تعداد کارمندان دخیل در پروژه را از 25 به 350 نفر رساند. بزرگترین آزمایش این بوئینگ 747 در ماه مه سال 1981 انجام شد. هدف این بود که یک موشک ساقط شود. نیاز بود پرتو بین 2 تا 4 ثانیه روی هدف تابیده شود. دو آزمایش اول به دلیل شرایط نامساعد آب و هوا بی نتیجه بود اما در آزمایش سوم به مدت 1.8 ثانیه پرتو به موشک تابیده شد که البته برای نابود کردن آن کافی نبود.

در ماه مه سال 1983 نیروی هوایی در نهایت موفق شد دو هدف را نابود کند اما باز هم این سیستم فاصله فراوانی تا کارآمد بودن در جنگ ها داشت. در همین سال بود که ریگان خبر از برنامه جنگ ستارگان داد. تحت این برنامه تا سال 1988 چندین نوع لیزر توسعه داده شد.

در نهایت این برنامه به اندازه ای هزینه بر بود که برخی متخصصین اعتقاد داشتند اگر دولت ایالات متحده آن را ادامه می داد داعش دیگر مشکلی برای ادامه فعالیت نداشت؛ چرا که این پروژه بودجه فراوانی را می بلعید. با این حال برخی دیگر معتقد بودند که از این پروژه مسائل متعددی را آموخته اند که روزی می تواند آنها را به سمت تولید لیزری با کارکرد صحیح هدایت کند. البته این فناوری در زمان دولت ریگان در کاهش زرادخانه های موشکی شوروی بی تأثیر نبود.

سلاح لیزری

کلاهک حاوی سلاح لیزری روی بوئینگ 747

طرح هواپیمای مجهز به صلاح لیزری بوئینگ 747 در نهایت در سال 2011 توسط نیروی هوایی لغو شد اما عدم موفقیت در این برنامه موجب نشد پنتاگون به طور کل از سلاح های لیزری دست بکشد. در سال 2016 اعلام شد که برنامه ای برای مجهز کردن پهپادها به لیزر برای سرنگون کردن موشک ها در پیش است. هدف توسعه پهپادی بود که برای روزها به پرواز ادامه دهد و موشک ها را از ارتفاع حدود 20 کیلومتری ساقط کند البته تا کنون ساخت چنین پهپادی محقق نشده است.

سلاح لیزری

نیروی دریای ایالات متحده هم به دنبال سلاح های لیزری رفت. سلاح لیزری عملیاتی: ناو یو اس اس پونس ایالات متحده به سیستم جنگی لیزری XN-1 LaWS مجهز شده که می تواند پرتو لیزر 30 کیلو واتی را شلیک کند. این پرتو می تواند سنسورهای هدف را نابود کرده و موجب آتش گرفتن موتورهایش شود. ویدیوی منتشر شده از آزمایش این سلاح نشان از کارکرد موفق آن دارد. قرار است این سلاح لیزری روی ناوهای دیگری هم نصب شود.

دونالد ترامپ چندی چند ماه قبل فرمان تشکلی فرماندهی فضایی را صادر کرد و قصد دارد تا سال 2020 نیروی فضایی جدیدی را ایجاد کند. رئیس جمهور ایالات متحده در این باره گفته که می خواهد «هر نوع حمله موشکی به اهداف آمریکایی شناسایی و نابود شود؛ چه قبل یا بعد از پرتاب». به گفته او مجموعه ای از سنسورها و رهگیرها، موشک هایی که از دولت هایی از جمله کره شمالی می آیند را سرنگون می کنند.

درباره سلاح لیزری، پیش از این هم صحبت های این چنینی بسیار بوده و البته هنوز محقق نشده است.

مطالب مرتبط

نیوهورایزنز نزدیکترین ملاقات با دورترین جرم آسمانی را ممکن کرد

در اولین ساعات سال 2019 کاوشگر نیوهورایزنز (افق های نو) از نزدیکی التیما تولی گذر کرد تا رکورد ملاقات با دورترین جسمی که توسط یک سازه دست بشر دیده شده است را به نام خود ثبت کند. التیما تولی 6.6 میلیارد کیلومتر از زمین فاصله دارد و در کمربند کویپر قرار گرفته است. کمربند سیارکی کویپر حلقه... ادامه مطلب

کیس ایرپاد در آینده می تواند آیفون را هم شارژ کند

کیس جدید ایرپاد آنطور که برخی گزارشات نشان می دهند قرار است که روشی مبتکرانه را برای شارژ آیفون ها پیش روی کاربران قرار دهند. براین اساس کیس ایرپادها به تکنولوژی شارژ بیسیم مجهز خواهد شد و [در صورتی که برنامه های اپل به نتیجه برسد] به کاربران آیفون 8، 8 پلاس یا X امکان... ادامه مطلب

با انتشار تیزری از موبایل نوکیا X7، به رونمایی رسمی دستگاه نزدیک تر شدیم

کمپانی HMD Global اخیراً تصویر تیزری مربوط به یکی از موبایل های جدیدش را در تایوان منتشر کرده است. در این تیزر اشاره ای مستقیم به نام دستگاه نمی شود، اما تصویری از خود دستگاه را می توان مشاهده کرد. اگرچه تشخیص دستگاه با این تصویر کار آسانی نیست، برخی گمان می کنند که تیزر... ادامه مطلب

موتورولا از خانواده 2019 موتو G7 در چهار مدل رونمایی کرد

شاید موتورولا چندان در ساخت پرچمداران پرفروش موفق نبوده باشد؛ اما خانواده گوشی های اقتصادی سری G این کمپانی همواره یکی از گزینه های وسوسه انگیز بازار بوده اند. امسال نیز این شرکت با سری موتو G7 به میدان آمده و با عرضه چهار مدل مختلف از آن، می خواهد سهم بیشتری از بازار را... ادامه مطلب

موبایل تاشوی سامسونگ و باتری انعطاف پذیر ۶ هزار میلی آمپر ساعتی

در حالی که هنوز معرفی موبایل تاشوی سامسونگ قطعی نشده، برخی منابع آگاه از تجهیز آن به باتری انعطاف پذیر خبر داده اند. چهار سال قبل واحد باتری و انرژی های تجدید پذیر کمپانی کره ای به نام Samsung SDI نمونه اولیه ای از باتری انعطاف پذیر را به نمایش گذاشت. با این حال ظرفیت باتری های... ادامه مطلب

نسخه آتی ویندوز 10 مشکل کاهش کارایی رفع اسپکتر را حل می کند

آسیب پذیری های ملت داون و اسپکتر در ماه های اخیر هیاهوی زیادی به پا کردند. هکرها می توانستند به سادگی تنها با هدایت قربانیان به وبسایت آلوده، اطلاعات را به سرقت ببرند. به روز رسانی هایی که برای رفع اسپکتر ارائه شد کارایی کامپیوترها را به میزان قابل توجهی پایین آورد و حتی برخی... ادامه مطلب

نظرات ۱۵

وارد شوید

برای گفتگو با کاربران، وارد حساب کاربری خود شوید.

ورود
x