گزارش میدانی دیجیاتو: ایجاد حباب قیمت در بازار موبایل به دلیل کاهش شدید واردات

ناآرامی ادامه‌دار بازار ارز از ماه گذشته تا کنون شرایطی را به وجود آورده که در آن نه واردکنندگان اوضاع مناسبی دارند و نه خرده‌فروشان. حتی رییس اتحادیه دستگاه‌های مخابراتی دم از نبود مشتری و مشکلات واردکنندگان می‌زند و اکثر فعالان این صنف از واژه «نابودی» برای توصیف تجارتشان بهره می‌برند.

بازار موبایل ایران بنا به گفته اکثریت حاضر در این بازار، خلوت‌تر از همیشه و از آن بدتر، فرو ریخته‌تر از همیشه است. یک منبع آگاه در اتحادیه دستگاه‌های مخابراتی به دیجیاتو می‌گوید که همیشه در آغاز سال شمسی و با گذشت ایام عید، بازار موبایل کساد می‌شود ولی امسال این کسادی با وضع عجیب بازار ارز همراه شده و اوضاع اسفناک مضاعفی را تشکیل داده است:

«همیشه خرج گزاف خانواده‌ها در اسفند و فروردین باعث می‌شود که بازار در فروردین و اردیبهشت با کاهش تقاضا روبه‌رو شود. ولی امسال اوضاع خیلی آشفته‌تر شده، چرا که به طور کلی کالایی در بازار موبایل نیست که به فروش برسد. واردکننده از فردای خودش خبر ندارد و ارز دولتی هم از سه‌شنبه هفته پیش به هیچ کدام از آنها تعلق نگرفته است.»

عرضه و تقاضا در بازار فعلی هیچ تناسبی با هم ندارند

این منبع معتقد است که واردات موبایل صفر شده است و بخش زیادی از کالاها نیز در گمرک باقی مانده و اجازه ترخیص ندارند: «اینکه مشتری در این بازار نیست جای شکرش باقیست چرا که اگر مشتری هم بود که اصلا نمی‌توانستیم جواب عرضه را دهیم.»

او خبر از راه‌اندازی «سامانه نیما» در ماه آتی می‌دهد و می‌گوید که دولت فعلا حل کردن مشکلات واردکنندگان را به زمان آغاز به کار این سایت موکول کرده است.

«مزدک ابراهیمیان»، مدیر محصول شرکت «مدیاپردازش» نظر کمی متفاوت‌تری در برخی جزییات با دیگر فعالان این حوزه دارد ولی در کلیت مبحث با آنها هم عقیده‌ است. ابراهیمیان باور دارد که طرح رجیستری پتانسیل این را داشت که رکود بازار فروردین و اردیبهشت را درهم بشکند چرا که دیگر خبری از جنس قاچاق نیست ولی از ناسازگاری دولت با واردکنندگان گلایه دارد:

«سامانه نیما یا همان نظام یکپارچه‌ی معاملات ارزی قرار است از اول خردادماه آغاز به کار کند که با توجه به سابقه نه‌چندان جالب شروع اینگونه سیستم‌ها، بعید می‌دانم اول خردادماه شاهد روند کاری آن باشیم. در هر حال همین امروز هم خبری از جزییات نرخ دلاری که در این سامانه قرار است اعلام شود و دیگر شرایط آن نیست و این موضوع شرکت‌های واردکننده را دچار گمراهی و عدم توانایی چینش سیاست‌های آینده را وارد بدنه شرکت کرده است.»

بازار موبایل ایران در ماه نیازمند ۱ میلیون موبایل جدید است

ابراهیمیان خبر می‌دهد که اول اردیبهشت امسال آخرین باری بوده که ارز دولتی به شرکت مدیاپردازش تعلق گرفته که با آن تنها دو سفارش هزار عددی ثبت شده است؛ رقمی که در برابر تقاضای بازار ایران بسیار کم است. او معتقد است که بازار ایران در ماه به یک میلیون گوشی موبایل نیاز دارد و این رقم را اینگونه تقسیم بندی می‌کند:

«بازار موبایل ایران به شکل ماهانه به ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار عدد موبایل از برند سامسونگ، بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار عدد موبایل از برند هواوی، ۵۰ الی ۶۰ هزار دستگاه موبایل از برند اپل و سایر برندها نیاز دارد.»

ابراهیمیان خبر می‌دهد که مشتری در بازار وجود دارد اما تقاضای زیاد و عرضه اندک، باعث ایجاد یک حباب قیمتی در موبایل‌ها شده و برای ثابت کردن این امر گوشی Nova 3 را مثال می‌زند که قیمتی یک میلیون و ششصد هزارتومانی دارد ولی در بازار به قیمت دو میلیون به فروش می‌رسد:

«دلار نه برای خرید وجود دارد و نه برای فروش. از پیش از عید هم قرار شده که واردات موبایل صرفا باید منشا ارز بانکی داشته باشند و از همین رو گمرک بسیاری از اجناس را ترخیص نمی‌کند. عده‌ای هم که این وسط می‌توانند برخی کالاها را وارد کنند با قیمت‌های نجومی دلار این کار را انجام می‌دهند که نتیجه‌اش پیش آمدن اوضاع نامطلوب فعلی بازار موبایل است، اوضاعی که با ادامه این روند به مراتب بدتر خواهد شد.»

ابراهیمیان می‌گوید که واردکنندگانی چون آنها به ضرردهی نرسیده‌اند ولی عملا سودی هم نمی‌برند و هزینه‌هایشان به اصطلاح عام «در می‌آید» اما وقتی کار به هزینه‌های جاری شرکت‌های بزرگ همچون حقوق پرسنل و... می‌رسد، ماجرا عوض می‌شود: «نزدیک به دوماه شده که بازار موبایل چنین وضعیتی دارد و این راکد بودن در طولانی مدت باعث می‌شود که خرج و مخارج روزانه از جیب پرداخت شود و ضرر را با خود به همراه داشته باشد، ضرری که هر شرکت یا فردی لزوما قادر به تحمل آن نیست.»

«حمید» یکی از فروشندگان و از آن دسته افرادیست که نتوانسته در برابر ضرری که مدیر محصول شرکت مدیا پردازش از آن صحبت کرد بایستد. او که حالا از طریق کانال تلگرامی خرده فروشی موبایل دارد و مغازه‌‌اش را دو هفته‌ای هست جمع کرده، اول از همه از فیلترینگ تلگرام گلایه می‌کند که تمام برنامه‌های او را به هم ریخته ولی در نهایت بحث با او را به موضوع اصلی می‌کشانیم و می‌فهمیم او تنها کسی نیست که این روزها به اصطلاح «ورشکست» شده است:

 «وضعیت دلار مشخص نیست و این مساله دو ماه هست که ادامه دار شده، سریال نابسامانی ارز باید یک جایی، حالا با هر قیمتی، متوقف شود. الان راضی هستیم که دلار ارز دولتی 5 هزار تومان باشد ولی به واردکننده‌ها اهدا شود تا موبایل به داخل بازار بیاید. این درست است که خرده‌فروشان کمتر از آنها ضربه می‌بینند ولی مشکلی که ما داریم این است که مردم معتقدند ما گران‌فروشی می‌کنیم و نباید به قیمت دلار روز جنس را بفروشیم. چطور به مردم شریف بگوییم که اگر قیمت فروشنده با نرخ دلار قبلی باشد، همانند بنده ورشکست خواهند شد؟»

قمیت آیفون ۱۰ به ۹ میلیون نزدیک شده است

اما «بهنام» که تخصصش فروش محصولات اپل است می‌گوید که هنوز هم مشتریان خودش را دارد و قیمت دلار چندان روی فروش او تاثیر نگذاشته. او فقط از ناموجود بودن کالا گلایه دارد و در این رابطه به دیجیاتو می‌گوید:

«عموم خریداران آیفون تفاوت قیمت یکی دو میلیون‌تومانی برایشان چندان مطرح نیست به خصوص در پاساژ‌های لوکس‌تر و خارج از مرکز شهرها، مساله کمبود مشتری چندان به چشم نمی‌آید. ولی الان آیفون ۱۰ با ظرفیت 256 گیگابایتی به سختی پیدا می‌شود که بتوانیم هشت میلیون و ششصد آن را بفروشیم.»

بازار لوازم جانبی موبایل هنوز سوددهی نسبی دارد

او تایید می‌کند که این قیمت افزایش دو میلیونی نسبت به هفته‌های گذشته داشته و این تغییرات را نتیجه بازار ارز عنوان می‌کند. این فروشنده موبایل معتقد است که امروزه بازار لوازم جانبی بسیار بهتر از بازار کالای اصلی یعنی موبایل جواب می‌دهد:

«لوازم جانبی اکثرا از چین وارد می‌شود و مسیرشان از دبی نیست. همچنین جای چانه‌زنی بسیاری با فروشندگان عمده این نوع کالاها وجود دارد که باعث می‌شود قیمتشان به صرفه‌تر باشد و سود خوبی هم داشته باشند. این روزها مردم توان مالی چندانی برای خرید موبایل جدید ندارند و اصطلاح «موبایل اقتصادی» تاحد زیادی خنده دار شده چرا که رقم اینگونه موبایل‌ها هم حدود حقوق مصوب وزارت کار برای یک ماه کار است.»

به بیشتر فعالان موبایل به ویژه واردکنندگان نوید داده شده که با راه‌اندازی سامانه نیما، مشکلات آنها حل خواهد شد اما اکثر آنها از ابهامات موجود در این طرح واهمه دارند و هنوز کسی نمی‌داند که دقیقا چگونه مشکلاتشان با این سامانه حل خواهد شد. جدا از نوسانات شدید ارزی، کاهش قدرت خرید مردم و مشکلات واردکنندگان در این بین دست به دست هم داده تا بازار موبایل را به یکی از بحرانی‌ترین مواقع در سال‌های اخیر برساند.