احتمال تعلیق فعالیت مونتاژکاران در بازار ایران؛ سرآغازی بر کاهش فعالیت خودروسازان آسیایی در کشور

ولی ملکی، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس در تازه ترین اظهارات خود از جایگزین شدن شرکت مزدا با هاول چین توسط گروه بهمن خبر داده است، بر این اساس رسانه ها گمانه زنی هایی را برای خروج مزدا از بازار ایران مطرح کرده اند که البته بهمن موتور به ادامه همکاری 60 ساله خود با مزدا اصرار دارد و تاکید می کند که تولید مزدا 3 FL فعلا ادامه خواهد داشت، اما به هر حال مزدا را می توان فعال ترین خودروساز ژاپنی حاضر در ایران دانست و تعلیق فعالیت این شرکت با شریک ایرانی اش می تواند مقدمه ای برای کاهش فعالیت سایر خودروسازان ژاپنی، کره ای و حتی چینی در ایران باشد.

واقعیت این است که بسیاری از خودروسازان، تاکنون به شکل رسمی خروج خود از بازار ایران را اعلام نکرده اند و مانند پژو سیتروئن، ترجیح می دهند تا از لغت "تعلیق فعالیت" برای توصیف شرایط بازار ایران استفاده کنند. این در حالیست که ظاهرا پژو سیتروئن در حال مذاکره با دولت فرانسه و دولت آمریکا برای مستثنی شدن از تحریم های این کشور هستند اما به نظر نمی رسد که خودروسازان ژاپنی یا کره ای، افق چندانی برای دریافت چنین تخفیف هایی داشته باشند.

البته به احتمال قوی فعالیت غیر رسمی برند هایی نظیر تویوتا، نیسان و حتی هیوندای با وجود واسطه ها ادامه خواهد یافت و بعید به نظر می رسد که تحریم های آمریکا شامل حضور غیر رسمی شرکت ها در ایران شود، هرچند که عدم دریافت ارز 4200 تومانی توسط وارد کنندگان می تواند مقدمه ای برای توقف واردات خودرو به کشورمان تلقی شود اما این مساله به نوعی بحران داخلی مربوط می شود و ناشی از تحریم های صنعت خودروسازی نیست.

از سوی دیگر با توجه به اهمیت بازار آمریکا برای خودروسازان ژاپنی و کره ای، هیچ یک از این شرکت ها از شانس چندانی برای ماندگاری در بازار ایران برخوردار نیستند، توقف احداث خط مونتاژ هیوندای النترا که روز گذشته مطرح شد و احتمال توقف خط تولید پژو 2008، کیا سراتو سایپا یا سوزوکی گرند ویتارا در کنار توقف تولید مزدا 3 در سال جاری، همگی شاهدی بر این مدعا هستند.

در خصوص خودروسازان چینی نیز شرایط بسیار پیچیده به نظر می رسد. چرا که اکثر خودروسازان سرزمین اژدهای زرد، فعالیت چندان پر رنگی در خاک آمریکا یا بازار کشورهای غربی ندارند و تحریم این شرکت ها توسط آمریکا تاکنون سابقه نداشته است، از سوی دیگر با توجه به بهبود روابط بین چین و آمریکا طی چند هفته اخیر، کمی بعید است که آمریکا اساسا تمایلی به سخت گیری بیش از حد به شرکای چینی ایران داشته باشد، هرچند که در برخی موارد با توجه به زیر شاخه های مالی شرکت های چینی، ممکن است که شرکت های نظیر جیلی (با توجه به دارا بودن مالکیت ولوو و بخشی از سهام مرسدس بنز) با محدودیت هایی برای فعالیت در بازار ایران مواجه شوند اما تاکنون شواهدی از این محدودیت ها به شکل رسمی اعلام نشده است.

اما مساله دیگر پیش روی خودروسازان چینی به استفاده از قطعات ساخت گروه های بزرگ در محصولات آن ها مربوط می شود که ممکن است برای تامین قطعات مورد نیاز برای خط تولیدهای موجود در ایران با محدودیت هایی روبرو باشند. در واقع قطعه سازانی نظیر BOSCH که در تمامی بازارها فعال هستند از ترس مواجهه احتمالی با تحریم ها ممکن است از تامین قطعات مذکور خودداری نمایند.

در نهایت باید گفت که شرایط بازار خودرو ایران حالا بیش از هر زمان دیگری به متغییر های سیاسی وابسته است و با توجه به احتمال تغییرات لحظه ای در سیاست های بین المللی، می توان گفت که اخبار بازار خودرو نیز در لحظه می تواند تغییر کند، اما آنچه واضح است اینکه در شرایط فعلی با توجه به محدودیت های بین المللی از شمار خودروسازان موجود در کشور کاسته شده است و همین امر به کاهش تنوع بازار و محدود شدن انتخاب مشتریان منجر می شود.

از سوی دیگر با توجه به افزایش قیمت ها و مسائل پیش آمده برای قطعه سازان، کاهش تیراژ خودروهای داخلی نیز دور از ذهن به نظر نمی رسد و در این صورت با کاهش عرضه و افزایش تقاضا احتمال افزایش بیش از پیش قیمت ها در بازار خودروهای داخلی نیز وجود دارد.