اسپیس ایکس، بلو اوریجین یا بوئینگ؛ کدام شرکت انسان را به ماه می‌برد؟

برای اولین بار، برنامه ناسا برای سفر فضایی و پا گذاشتن روی سیارات دیگر حالت واقعی و جدی به خود گرفته است. اگرچه افراد کمی در صنعت هوافضا به زمان بندی ناسا برای ارسال انسان به کره ماه در سال 2024 خوش بین هستند، اما همین زمان بندی باعث شده تا آژانس فضایی و شرکت های همکارش به تکاپو بیفتند و مواردی نظیر ایستگاه فضایی روی سطح ماه، لباس های فضایی، ارسال محموله به ماه و موارد مشابه را به پیش ببرند.

البته جایزه بزرگ ناسا را هم نباید فراموش کرد؛ همین چند هفته قبل، آژانس فضایی از شرکت های حاضر در صنعت هوافضا خواست تا طرح های خودشان را برای ساخت «سامانه فرود انسان» ارائه دهند. برنده شدن در این طرح که قرار است فضانوردان را از مدار ماه به سطح ماه برساند، احتمالاً قراردادی چند میلیارد دلاری را نصیب شرکت ها می کند.

این قرارداد تازه شروع ماجراست. اگر برنامه ناسا برای بازگشت به ماه از گزند دولت های بعدی آمریکا در امان بماند، شرکتی که فرودگر سرنشین دار را بسازد به شهرت و اعتبار عظیمی خواهد رسید و شانس بیشتری برای تصاحب قراردادهای بعدی خواهد داشت، از جمله برنامه فرود انسان روی مریخ.

در هر صورت چندین شرکت فعال در صنعت هوافضا حضور دارند که انتظار می رود یکی از آنها برنده نهایی این طرح باشد؛ شرکتی که باید چند صد میلیون دلار هزینه کند اما در نهایت به درآمد سرشاری برسد. در ادامه می خواهیم وضعیت رقبای اصلی در این برنامه را بررسی کنیم.

بلو اوریجین

شرکت بلو اوریجین را بیشتر به خاطر مؤسسش یعنی جف بزوس می شناسیم. بزوس چندی پیش اطلاعاتی در مورد برنامه هایش برای سفرهای فضایی صحبت کرد.

بلو اوریجین به عنوان یک پیمانکار اصلی ایفای نقش کرده و ماه نشین «بلو مون» (Blue Moon) را به عنوان «وسیله فرود» روی سطح ماه می سازد. شرکت بزوس موارد دیگری نظیر مدیریت پروژه، مهندسی سیستم ها و تضمین امنیت و اجرای مأموریت را بر عهده خواهد داشت. شرکت لاکهید مارتین «وسیله صعود» را ساخته و عملیات انتقال سرنشین را اجرا می کند. شرکت «نورثروپ گرومن» (Northrop Grumman) نیز «وسیله انتقال» را طراحی کرده و نهایتاً شرکت «دریپر» (Draper) نیز سامانه ناوبری و بخش الکترونیک هوانوردی (اویونیک) را اجرا می نماید.

به نظر می رسد بلو اوریجین برنامه دقیقی برای کسب حمایت شخصیت های سیاسی و دریافت بودجه از ناسا دارد. سیستم سه مرحله ای فرود روی سطح ماه به خوبی با برنامه ناسا سازگار است و راکت های کنونی مثل بوستر ولکن (Vulcan) از «ائتلاف پرتاب و راه اندازی» (ULA) و راکت Glenn این شرکت از عهده اجرای آن بر می آیند.

برنامه بلو اوریجین با اهداف سرمایه گذاری ناسا نیز مطابقت دارد، چون این شرکت همین حالا با بودجه بزوس، موتور راکت BE-7 برای ماژول راکت را ساخته است.

بوئینگ

بوئینگ تیمی را برای توسعه ماه نشین برای ناسا گردآوری کرده اما سخنگوی این شرکت اطلاعات بیشتری را در این زمینه به رسانه ها نداده است. با این حال طبق اطلاعات موجود، بوئینگ با شرکت دینتیکس (Dynetics) از ایالت آلاباما، شرکت Aerojet Rockerdyne به عنوان سازنده موتور راکت و شرکت Intuitive Machines در هیوستون به عنوان سازنده ماه نشین کوچک همکاری می کند.

شرکت Intuitive Machines قبلاً به عنوان همکار بوئینگ معرفی شده بود و وظیفه «ساخت، تست و تحویل نمونه اولیه مرحله اول راکت و موتورهای کنترل» را بر عهده دارد. این وظایف در قالب قرارداد توسعه فناوری برای سیستم فرود سرنشین دار روی ماه انجام می شود. «استیو آلتموس» مدیرعامل این شرکت در مصاحبه ای اعلام کرد که تست موتور راکت اصلی این ماه نشین با قدرت 3500 پوند را آزمایش کرده و سیستم اویونیک و مخازن ذخیره سوخت برودتی را نیز توسعه داده است. این شرکت قصد دارد تا پایان سال جاری میلادی موتورهای خودش را برای تست به مرکز فضایی مارشال ارسال کند.

حضور در این پروژه، موفقیت بزرگی برای Intuitive Machines به شمار می رود. آنها پیش از این با ماه نشین کوچک Nova C در پروژه ناسا برای ارسال محموله به ماه انتخاب شده بودند اما حالا مأموریت بزرگ تری برای فرود انسان روی سطح ماه در پیش دارند. آلتموس می گوید «به نظم طرز فکر جیم برندستاین، مدیر ناسا و همکاری هایی که شکل گرفته، بالاخره انسان را به ماه بر می گرداند».

سؤال اصلی این است که آیا بوئینگ می خواهد ماه نشین را در سه بخش (یعنی وسیله انتقال، صعود و فرود) طراحی کند یا اینکه فضاپیمای یکپارچه ای را برای این منظور توسعه خواهد داد. یکی از منابع نزدیک به بوئینگ می گوید ساده ترین راه برای بازگشت به ماه، طراحی ماه نشین به شکل یکپارچه است که با استفاده از راکت پیشرفته ای مثل SLS به فضا پرتاب می شود. بنابراین شاید هدف نهایی مهندسین بوئینگ نیز همین باشد.

اسپیس ایکس

اسپیس ایکس را همه می شناسیم. این شرکت هم یکی از پیمانکاران اصلی پروژه ماه نشین ناسا به شمار می رود اما هنوز جزئیات کاملی را در این زمینه ارائه نکرده است. «گوین شاتول» نماینده و مدیر عملیات این شرکت در جریان کنگره بین المللی هوانوردی به خبرنگاران گفت:

«نمی خواهم در مورد جزئیات صحبت کنم، ولی ما حتماً بخشی از پروژه آرتمیس را بر عهده خواهیم داشت. فالکون هوی نقش اساسی را در این پروژه ایفا می کند و احتمالاً استارشیپ هم در آن شرکت می کند.»

راکت فالکون هوی با توانایی رساندن محموله 15 تنی به ماه، به اندازه کافی قدرتمند است تا ماه نشین ناسا را به مدار ماه برساند. البته مشخص نیست که اسپیس ایکس تابحال در مورد طراحی ماه نشین (فرود یا صعود) کاری انجام داده است یا خیر.

هدف اسپیس ایکس، توسعه ماه نشین به شکل یکپارچه و شبیه به راکت استارشیپ است. اگر این هدف به طور کامل تحقق یابد، شاهد ترکیب بزرگ ترین بوستر مرحله اول و مرحله دوم این شرکت هستیم که بیش از حد نیاز ناسا توانایی دارند و به راحتی انسان را به ماه می رسانند. استارشیپ حتی می تواند چندین تن نمونه خاک و صخره ماه را به زمین برگرداند.

با این حال اسپیس ایکس هنوز با ساخت نسخه نهایی استارشیپ و توسعه سیستم پشتیبانی از حیات برای سرنشین های استارشیپ فاصله زیادی دارد. ظاهرا پرواز آزمایشی استارشیپ برای سال آینده میلادی برنامه ریزی شده است. شاتول در این باره می گوید:

«در آغاز ما می خواهیم روی حمل بار تمرکز کنیم. می خواهیم طرحی را ارائه دهیم که کاملا مطمئن باشد و قبل از این که به برنامه های سرنشین دار بپردازیم، زمان زیادی را روی محموله ها صرف خواهیم کرد.»

با توجه به ویژگی های شخصیتی و بلندپروازی های ایلان ماسک، به نظر می رسد توسعه استارشیپ با تمام قوا به پیش برود. او آینده شرکت خودش و همچنین آینده بشریت را در گرو سفر به فضا می بیند. حالا اینکه ناسا می خواهد روی این پروژه انقلابی شرط ببندد یا خیر، هنوز مشخص نیست.

دیگران

شرکت های دیگری هم در پروژه های قبلی ناسا در زمینه ایده پردازی و توسعه فناوری فضاپیکاهای سرنشین دار برای فرود روی سطح ماه شرکت داشته اند. یکی از این شرکت ها Sierra Nevada Corp است که چندی پیش از کمک به ناسا در پروژه آرتمیس سخن گفت. بنابراین شاید رقبای دیگری هم برای سه شرکت فوق وجود داشته باشند. با این حال همه نگاه ها به بلو اوریجین، بوئینگ و اسپیس ایکس خیره شده است. به نظر شما کدام یک از این سه شرکت، انسان را دوباره به کره ماه بر می گرداند؟