آغاز چراغ خاموش طرح عوارض آلایندگی خودرو و سردرگمی مالکان

مالکان خودروها در تهران و کلان‌شهرها طی روزهای اخیر با پدیده‌ای جدید و عجیب مواجه شده‌اند. آن‌ها پس از مراجعه برای پرداخت عوارض سالیانه خودرو، با بندی جدید به نام طرح عوارض آلایندگی خودرو مواجه شده‌اند. فعال شدن این بند باعث شده است تا صورتحساب عوارض شهرداری خودروها به راحتی از چند میلیون تومان فراتر برود.

روزنامه هفت صبح در گزارشی به این موضوع پرداخته و چند نمونه از عوارض آلایندگی خودرو را ذکر کرده است. به‌عنوان مثال عوارض آلایندگی خودرو برای اتومبیل تیبا حدود دو میلیون تومان تعیین شده است. این رقم برای خودروهای میانی بازار حدود ۱۳ میلیون تومان است و در مورد خودروهای لوکس نظیر تویوتا لندکروزر، به ۶۲ میلیون تومان رسیده است.

قانونی که با تأخیر و بدون اطلاع اجرا شد

ریشه قانونی طرح عوارض آلایندگی خودرو به «ماده ۲۹ قانون مالیات بر ارزش افزوده» بازمی‌گردد که در سال ۱۴۰۰ تصویب شد. آیین‌نامه اجرایی این قانون در مرداد ۱۴۰۱ به دستگاه‌های مربوطه ابلاغ شده بود. براساس این قانون، شهرداری‌ها مجاز هستند از خودروهای آلوده که در شهر تردد می‌کنند، عوارض آلایندگی دریافت کنند.

مشکل اصلی در این بین، عدم خبررسانی و اطلاع شهروندان از اجرای چنین قانونی است. اجرای ناگهانی عوارض آلایندگی خودرو باعث غافل‌گیری مردم شده است. در سوی دیگر شهرداری‌ها عنوان می‌کنند که این مصوبه از سوی دولت اعلام شده و ما تنها مجری قانون هستیم.

انتقادات کارشناسان به طرح عوارض آلایندگی خودرو

«محمد صادق حاتمی»، مدیر نوسازی ناوگان ایدرو، معتقد است خریداران در زمان خرید خودرو، یک‌بار هزینه عوارض آلایندگی و شماره‌گذاری را پرداخت کرده‌اند. دریافت سالانه این عوارض با ارقام هنگفت، منطق چندانی ندارد.

در سوی دیگر «عماد جعفری»، کارشناس خودرو نیز این عوارض را نجومی و بی حساب و کتاب خوانده است. او تأکید می‌کند که متهم اصلی آلودگی هوا، کیفیت پایین سوخت و خودروهای فرسوده هستند. خودروهای جدید نباید هدف جریمه‌ها قرار گیرند.

عوارض آلایندگی خودروها چگونه محاسبه می‌شود؟‌ [به روزرسانی دی‌ماه ۱۴۰۴]

عوارض آلایندگی انواع خودروهای سبک و سنگین، براساس رتبه انرژی آن‌ها انجام می‌شود. رتبه انرژی خودروها از A (سبزترین و پاک‌ترین خودروها) آغاز می‌شود و تا حرف G (پرمصرف‌ترین و آلاینده‌ترین خودروها) ادامه می‌یابد.

مالیات آلایندگی خودرو در مورد محصولات داخلی، براساس قیمت فروش کارخانه‌ای آن‌ها محاسبه می‌شود. این رقم در مورد خودروهای وارداتی، حاصل جمع ارزش گمرکی و حقوق ورودی است.

عوارض آلایندگی برای وسایل نقلیه‌ای اعمال می‌شود که پلاک انتظامی آن‌ها به شهرهای آلوده تعلق داشته باشد. نرخ این عوارض، معادل یک بیستم نرخ‌های مندرج در جدول رتبه‌بندی انرژی وسایل نقلیه است. اگر بیش از ده سال از تولید خودرو شما گذشته باشد، هر سال ۱۰٪ به نرخ پایه عوارض آلایندگی اضافه می‌شود. حداکثر این نرخ نیز دو برابر نرخ پایه است.

چند استثنا در مورد عوارض آلایندگی وسایل نقلیه نیز وجود دارد. وسایل نقلیه‌ای که نرخ عوارض سالانه آلایندگی آن‌ها در جدول ماده ۲۸ (جدول زیر) صفر باشد، تا پنج سال پس از تولید از پرداخت عوارض آلایندگی معاف هستند. لیست شهرهای آلوده نیز در پایان دی‌ماه هرسال توسط کارگروهی متشکل از سازمان حفاظت محیط زیست و چند وزارت‌خانه به تصویب هیات وزیران می‌رسد.

جدول نرخ مالیات و عوارض آلایندگی (جدول ماده ۲۸)

رتبه انرژی	سواری و وانت دوکابین(تولید داخل)	سواری و وانت دوکابین(وارداتی)	وانت تک‌کابین و عمومی(تولید داخل)	وانت تک‌کابین و عمومی(وارداتی)	خودروهای سنگین(تولید داخل)	خودروهای سنگین(وارداتی)	موتورسیکلت(تولید داخل)	موتورسیکلت(وارداتی)
A	۰	۰	۰	۰	۰	۰	۰	۰
B	۰	۰	۰	۰	۰	۰	۰	۰
C	۰٫۵	۱	۰٫۲	۰٫۴	۰	۰	۰٫۲۵	۰٫۵
D	۱	۳	۰٫۴	۰٫۸	۰٫۱	۰٫۲	۰٫۵	۱٫۵
E	۲	۵	۰٫۸	۱٫۶	۰٫۲	۰٫۴	۱	۲٫۵
F	۳	۷	۱٫۲	۲٫۴	۰٫۴	۰٫۶	۱٫۵	۳٫۵
G	۵	۹	۱٫۵	۳	۰٫۶	۰٫۸	۲٫۵	۵