مسابقه سرعت اینترنت در کشورهای همسایه؛ ماراتن قطعی اینترنت در ایران

در حالی که کشورهای منطقه در سال ۲۰۲۶، بر سر سرعت اینترنت بایکدیگر رقابت می‌کنند، ایران وارد سومین هفته خاموشی اینترنت شده است. در لبه تکنولوژی دنیا، همسایگانمان رکورد سرعت اینترنت را می‌زنند و ما در ایران در حال شکست رکورد بیشترین روزهای خاموشی هستیم. حالا در محاصره وعده‌هایی مانده‌ایم که هر روز وصل شدن اینترنت را به هفته بعد حواله می‌دهند؛ هفته‌ای که گویی در تقویم مسئولان هیچ‌گاه فرا نمی‌رسد.

بررسی آمارهای جهانی در اوایل سال ۲۰۲۶ میلادی نشان می‌دهد که کشورهای همسایه با سرمایه‌گذاری‌های کلان در زیرساخت‌های ارتباطی، رکوردهای خیره‌کننده‌ای در سرعت اینترنت زده‌اند. در بخش اینترنت موبایل، کشورهای حوزه خلیج فارس به واسطه استقرار کامل شبکه 5G-Advanced در جهان پیشتاز شده‌اند؛ به طوری که امارات متحده عربی با میانگین سرعت ۶۵۰ تا ۸۰۰ مگابیت بر ثانیه در رتبه نخست، و قطر و کویت با سرعت‌هایی فراتر از ۴۵۰ مگابیت بر ثانیه، جایگاه‌های بعدی را به خود اختصاص داده‌اند. این جهش تکنولوژیک در بخش اینترنت ثابت نیز با گسترش فیبر نوری مشهود است؛ جایی که کشورهایی نظیر سنگاپور و امارات با میانگین سرعت‌های ۳۵۰ تا ۴۰۰ مگابیت بر ثانیه، استانداردهای جدیدی از زیست دیجیتال را تعریف کرده‌اند.

انزوا در عصر رقابت

با این حال، تضاد این ارقام با واقعیت جاری در ایران تکان‌دهنده است. در حالی که رقبای منطقه‌ای بر سر رسیدن به سرعت‌های گیگابیتی رقابت می‌کنند، کشور ما اکنون وارد سومین هفته از خاموشی مطلق اینترنت شده است. تضاد میان سرعت‌های فضایی در چند کیلومتری مرزهای ایران و خاموشی مطلق در داخل، نشان‌دهنده شکافی عمیق است که فراتر از تکنولوژی، حقوق اولیه و زیرساخت‌های حیاتی زندگی در قرن بیست و یکم را هدف قرار داده است.

خاموشی اینترنت در هفته‌های اخیر، عملا شاهرگ حیاتی معیشت مردم را نشانه رفت. در این روزهای سیاه، انبوهی از کسب‌وکارهایی که تمام هستی‌شان به شبکه جهانی گره خورده بود، به بن‌بست کامل رسیده‌اند. طبق آماری که رئیس اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی اعلام کرد، علاوه بر ۹ هزار واحد رسمی، برآورد می‌شود که ۱۰۰ هزار وب‌سایت و بیش از ۷۰۰ هزار آنلاین‌شاپ در شبکه‌های اجتماعی، ضربات جبران‌ناپذیری را متحمل شده‌اند که شاید هرگز کمر راست نکنند.

در این میان، رویکرد وزیر ارتباطات بیش از آنکه بر ارائه راهکار متمرکز باشد، بر برآورد ابعاد بحران استوار شده است. ستار هاشمی در جایگاه متولی اصلی این حوزه، به جای تشریح برنامه‌های عملیاتی برای رفع محدودیت‌ها، به بیان ارقامی بسنده کرده که عمق آسیب را نشان می‌دهد؛ آماری که حکایت از خسارت روزانه ۵۰۰ میلیارد تومانی به هسته اقتصاد دیجیتال و ۵ هزار میلیارد تومانی به کل پیکره اقتصاد کشور دارد.

آنچه نگرانی‌ها را دوچندان می‌کند، آمارهایی است که او دیروز در جلسه اعلام کرده؛ طبق گفته‌های وزیر ارتباطات حدود ۱۰ میلیون نفر به‌طور مستقیم و غیر مستقیم در حوزه اقتصاد دیجیتال فعالیت دارند و میانگین تاب‌آوری شرکت‌ها و کسب‌وکارهای اینترنتی حدود ۲۰ روز است، وضعیتی که که نیاز به تدبیری فراتر از گزارش‌دهی دارد. در شرایطی که طبق تخمین‌های دولتی، حیات کسب‌وکارهای اینترنتی به لحظات بحرانی خود نزدیک شده، این پرسش جدی مطرح است که ظرفیت‌های قانونی و اجرایی وزارت ارتباطات برای صیانت از این اشتغال ۱۰ میلیونی کجاست؟ در واقع، انتظار عمومی از سکان‌دار ارتباطات کشور این است که در کنار رصد خسارات، نقشی فعالانه در بازگرداندن پایداری به شبکه و احیای اعتماد به اقتصاد دیجیتال ایفا کند.

هجرتی از برای بقا

اما در پس این اعداد سرسام‌آور، تراژدی هولناک‌تری وجود دارد که آنهم از بین رفتن کامل اعتماد مردم به اقتصاد دیجیتال کشور است. در سال ۲۰۲۶، در حالی که کشورهای همسایه با تکیه بر نسل پیشرفته 5G در حال جذب سرمایه‌های جهانی هستند، کارآفرین و متخصص ایرانی درگیر بدیهی‌ترین ابزار کار خود یعنی یک اینترنت معمولی است. با این همه این قطع و وصل‌های مکرر و وعده‌‌های بی‌سرانجام این پیام را مخابره می‌کند که اینجا دیگر بستری برای ساختن آینده وجود ندارد.

 نتیجه‌ این بی‌اعتمادی عمیق، مهاجرتی خواهد بود که دیگر نه از سر اشتیاق، بلکه از روی اضطرار برای بقا رخ می‌دهد. فریلنسرها، برنامه‌نویسان و صاحبان آنلاین‌شاپ‌هایی که سال‌ها برای ساختن اعتبار خود جنگیده بودند، اکنون تنها راه نجات را در خروج از کشور می‌بینند. ما با هر ساعت قطعی، سرمایه‌های انسانی و مالی عظیمی را از دست می‌دهیم که دیگر بازنمی‌گردند. این خاموشی، مردم را به این یقین رسانده که برای حفظ ثبات کاری، باید پیوندشان را با جغرافیایی که زیرساختش غیرقابل پیش‌بینی است قطع کنند؛ هجرتی که فاصله‌ ما را با دنیای مدرن، نه به اندازه چند هفته، بلکه به اندازه‌ نسل‌ها زیاد می‌کند.