گزارش میدانی دیجیاتو از بازار موبایل: آیا قیمت‌ها تغییری داشت؟

«اگر الان نخری هفته بعد گران تر است، برای من فرقی نمی‌کند الان بفروشم یا هفته بعد، برای خودت می‌گم.» صدایش را درست نمی‌شنوم چرا که هنوز توی گوشم سوت می‌پیچد از قیمت‌هایی که فروشنده به عنوان نرخ موبایل به من گفته است. حساب سرانگشتی می‌کنم که برخی از این موبایل‌ها حقوق چندماه یک کارمند ساده با حقوق وزارت کار هستند:

«شرایط طوری نیست که دیگر موبایلی که دست یک خواننده است دست هر کسی باشد.» سعی می‌کنم استدلالش را هضم کنم تا قیمت موبایل‌ها برایم منطقی‌تر باشد. اصطلاح «لاکچری» اینجا اعرابی از معنا ندارد، موبایل‌ها تقریبا همگی به قیمت‌های لاکچری تبدیل شده‌اند و برخلاف گفته‌های وزیر که وعده کاهش قیمت در روزهای جاری داده بود، هنوز موبایلی با قیمت منطقی یافت نمی‌شود.

بازار موبایل چارسو و علائدین آنچنان شلوغ نیست و با توجه به گفته‌های «محمدجواد آذری جهرمی» انتظار کاهش نسبی قیمت روی موبایل‌ها امر منطقی به نظر می‌رسد. او هفته پیش گفته بود:

«بازار موبایل یک هفته زمان می‌برد تا سروسامان بگیرد و قیمت‌ها به قیمت واقعی خود نزدیک شوند.»

قیمت‌ها از هفته قبل کمی بهتر شده‌اند ولی هنوز تا قیمت واقعی فاصله زیادی دارند و فروشندگان هم همگی تاکید می‌کنند که قرار نیست قیمت‌ها پایین‌تر بیاید. یکی‌ از فروشندگان به دیجیاتو می‌گوید:

«آقای وزیر چند بار در بازار موبایل فروش‌ها دخالت کرده و راستش را بخواهید در این پاساژ اکثر کسبه از او و سیاست‌هایش دل خوشی ندارند. یک بار سر رجیستری توسط وزارتخانه پیشنهاد داده شد که مردم موبایل نخرند و حالا هم گفته شد که موبایل تا ده روز دیگر به قیمت اصلی خود باز می‌گردد. خریداری نیست که وارد مغازه شود و با استناد به این حرف جناب وزیر، به قیمت‌ها اعتراض نکند.»

فروشنده دیگری لیست قیمت‌هایش را نشان می‌دهد که در آن قیمت گوشی گلکسی اس 9 سامسونگ 6 میلیون و صد هزارتومان مشخص شده اما می‌گوید که به مردم پنج میلیون و نهصد قیمت می‌دهد تا بلکه خریداری پیدا شود:

«این لیست را از بالا و خود نمایندگی به ما می‌دهند. ما معمولا نباید قیمت شکنی کنیم وگرنه صدای بازار در می‌آید اما الان مجبوریم این کار را کنیم. گرچه باز هم خریداری نیست.»

فروشنده دیگری که در نمایندگی واقع در طبقه دوم کار می‌کند موضوع جالبی را عنوان می‌کند که می‌توان آن را نوعی ترفند در موبایل خریدن دانست: «نمایندگی‌ها در طبقه اول قیمت بیشتری می‌گویند تا مشتریان به طبقات فوقانی هم سر بزنند وگرنه هیچکس به طبقات بالا سر نمی‌زند.» او می‌گوید که قیمت‌ها الان کمی پایین‌تر آمده ولی مطمئن است که دوباره در هفته‌های آتی بالاتر خواهد رفت:

«جنس فعلی بازار تمام شود اوضاع نه تنها بهتر، بلکه بدتر می‌شود. دلیل اینکه نام برخی از واردکنندگان موبایل که اسمشان در لیست منتشر شده وزیر نبود اینست که این شرکت‌ها مدت هاست که دیگر جنس وارد نمی‌کنند. سر موبایل هم همین می‌شود و با اوضاع فعلی تعداد واردکنندگان بیشتری موبایل وارد نمی‌کنند و هرچه کمبود در بازار بیشتر باشد، قیمت‌ها نوسان پیدا می‌کند.»

هنوز هم بسیاری از مدل‌های موبایل در بازار یافت نمی‌شود و برای پیدا کردن برخی مدل‌های مشهور هم باید بازار را زیر و رو کرد. به عنوان مثال گوشی هواووی میت 10 را فقط نمایندگی‌ها می‌فروشند و حتی با سر زدن به سایت‌های اینترنتی مشهور فروش کالا نظیر دیجی کالا و بامیلو با عدم موجودی اکثر موبایل‌ها روبرو می‌شویم. یکی از فروشنده‌ها دلیل این عدم موجودی کالا را در چند کلمه تشریح می‌کند: «احتکار است و بس.»

وقتی توضیحات بیشتری می‌خواهم می‌گوید که نمی‌تواند با زبانی که در رسانه‌ها مجاز باشد گله‌اش را از بازار شرح دهد! دوستش که فروشنده آرام‌تری است اما در ادامه می‌گوید:

«ما از واسطه‌های خودمان شارژ موجودی می‌خواهیم ولی دائم با جواب منفی روبرو می‌شویم. قیمت‌ها در بازار الان به دو دسته قبل از ساعت 2 و بعد از ساعت 2 تقسیم شده و گاهی برخی اجناس هم در پارت دوم کاری یعنی از ساعت 2 بعدازظهر به بعد موجود می‌شوند. وقتی هم اعتراض می‌کنیم که چرا صبح همین کالا را به ما موجودی ندادید، جواب درستی نمی‌شویم. حقیقت اینست که ما فروشندگان از خریداران و مردم گیج‌تر شده‌ایم.»

در میان برندهای موبایل، پیدا کردن آیفون از همه سخت‌تر است و برای یافتن موبایل آیفون 8 و یا آیفون 10 چندین مغازه را جستجو می‌کنم. در نهایت یک مغازه که با سیب نیمه‌گاز زده ویترین و تابلوی خودش را مزین کرده آب پاکی را روی دستم می‌ریزد: «هرچی آیفون در بازار هست از قبل مانده و واردات جدید نداشته‌ایم. مشخص هم نیست که واردات جدید به زودی داشته باشیم یا نه برای همین توصیه‌ام اینست که دنبال رنگ خاصی نگردی و هر مدلی که از آیفون مد نظرت پیدا کردی درجا بخری چرا که قیمت‌ها بالا و بالاتر خواهد رفت.»

در بازدید از چارسو و علاالدین، قیمت برخی موبایل‌های پرطرفدارتر، یا دست کم چیزی که کاربران علاقه به خرید آن دارند را از فروشندگان گرفتیم و آن را در کنار قیمتی گذاشتیم که پس از انتشار فهرست واردکنندگان موبایل با ارز دولتی در بازار فروخته می‌شد. توضیح اینکه ستون آخر، قیمت واقعی موبایل پس از اخذ ۱۵ درصد عوارض از جمله تعرفه گمرکی و مالیات بر ارزش افزوده است. نکته اینکه سود در این این ستون محاسبه نشده چون مشخص نیست دست‌های پشت پرده، واردکنندگان، عمده فروشان و خرده فروشان هرکدام چه سودی از هر موبایل می‌برند.

بازار موبایل هنوز برخلاف وعده وزیر ارتباطات سروسامان نیافته و همچنان نه فروشندگان در آن راضی هستند و نه خریداران. (البته اگر خریداری باشد) منتشر شدن لیست واردکنندگان موبایل با ارز دولتی و فروش برخی موبایل‌ها با قیمت ارز دولتی نیز مباحثی است که فروشندگان موبایل تاکید دارند که در موارد بسیار اندکی و برای حفظ ظاهر به صورت نمایشی اجرا شده و حقیقت بازار موبایل نیست.

البته حل این بحران الزاما وظیفه وزیر ارتباطات نیست و افراد متعددی باید در بدنه دولت پاسخگوی اوضاع نابسامان فعلی باشند ولی شاید بد نباشد جهرمی همانطور که با انتشار لیست، سرآغاز حرکت شفافسازی در موضوع اختصاص ارز دولتی شد، پا را فراتر بگذارد. یا شاید هم باید معجزه‌ای رخ دهد تا شرایط بهبود پیدا کند.