تحقیقات روی گسل‌های تهران نشان می‌دهد؛ امکان وقوع زلزله‌های بزرگ در آینده

رصد متفاوت رفتار گسل‌های تهران در سه مقطع زمانی، از «سکون لرزه‌ای» پهنه‌ای که پایتخت در کانون آن واقع شده است، حکایت دارد. دو پژوهشگر زمین‌لرزه‌های ۱۳ سال گذشته در گستره ۲۶ هزار کیلومتر مربعی اطراف تهران را بررسی کرده‌اند و نتایج نشان می‌دهد به‌رغم تراکم بالای گسل‌های اصلی در پهنه‌ای که شهر تهران در آن واقع شده، در دو سال اخیر زلزله‌ای در این پهنه ثبت نشده است؛ درحالی‌که در غرب و شرق این گستره به ترتیب ۲۴ و ۳۱ زلزله رخ داده است. این تیم تحقیق، سه راهکار مهم به منظور به حداقل رساندن خسارت‌های ناشی از احتمال آزادشدن ناگهانی تنش‌های تجمیع شده در دوره‌های زمانی طولانی در نواحی گسلی شهر تهران و اطراف آن پیشنهاد کرده‌اند.

به گزارش مرکز تحقیقات راه و شهرسازی، بررسی‌های «علی ‌بیت‌اللهی» و «نگار سودمند» دو تن از زلزله‌شناسان ایرانی در قالب یک پژوهش جدید درخصوص رفتار‌های لرزه‌ای شهر تهران و مناطق اطراف آن، نشان می‌دهد این گستره از پتانسیل لرزه‌خیزی بسیار بالایی به دلیل وجود گسل‌های متعدد برخوردار است. با این حال در بخش‌هایی از این گستره در برخی بازه‌های زمانی مورد بررسی وضعیت سکون لرزه‌ای حاکم است و علائمی از تخلیه انرژی گسل‌ها در قالب ثبت خرد‌لرزه‌ها و زمین‌لرزه‌هایی با بزرگای بیشتر به ثبت نرسیده است.

زلزله‌شناسان معتقدند سکون لرزه‌ای در گستره‌ای که در آن گسل‌های اصلی وفعال قرار دارند اما در یک بازه زمانی مشخص فاقد تحرکات لرزه‌ای هستند می‌تواند از یک زاویه نشان‌دهنده احتمال تجمع تنش‌ها در یک ناحیه گسلی در نتیجه قفل‌شدگی گسل‌ها و تقویت احتمال وقوع زمین‌لرزه‌های بزرگ‌تر در سال‌ها و دوره‌های بعد باشد.

مختصات مورد بررسی این چهارگوش از غربی‌ترین و شرقی‌ترین گوشه‌های حاشیه شهر تهران ۷۵ کیلومتر و فاصله شمالی‌ترین و جنوبی‌ترین گوشه‌های آن از حاشیه‌ پایتخت ۵۰ کیلومتر است. بررسی‌ها نشان می‌دهد ۸۳ گسل مهم، اصلی و فعال در این چهارگوش با طول مجموعا ۳۳۰۰ کیلومتر واقع شده‌اند. گسل‌های مشاء، شمال تهران، طالقان، رباط کریم، شمال و جنوب ری، پیشوا، کوشک نصرت، کندوان، کهریزک، گرمسار، ایوانکی، آراد و الموت‌رود از جمله این گسل‌ها هستند. علاوه بر این گسل‌ها،گسل‌های متوسط و فرعی در محدوده شهری تهران نیز در این چهارگوش قرار می‌گیرند که از جمله آنها می‌توان به گسل‌های لویزان، نیاوران، پردیسان، ونک پارک، ولنجک و... اشاره کرد.

در چهارگوش انتخاب شده مجموعا ۶۷ شهر قرار گرفته‌اند که جمعیتی بالغ بر ۱۵ میلیون و ۱۱۱ هزار نفر را در خود جای داده‌اند؛ این گستره از آنجا که دو کلان‌شهر مهم کشور یعنی تهران و کرج را در خود جای داده است و از آنجا که تعداد قابل توجهی از گسل‌های کاری، جوان و اصلی در این ناحیه قرار دارند،به لحاظ ریسک لرزه‌ای از اهمیت زیادی برخوردار است. همچنین آمارهای موجود نشان می‌دهد در پهنه مورد بررسی مجموعا ۴ میلیون و۸۲۵ هزار واحد مسکونی و بیش از یک میلیون نفر جمعیت سکونت دارند. در این پژوهش اطلاعات بیشتری درباره این موضوع آمده است:

«در بازه زمانی ۱۳ سال اخیر مجموعا ۱۰۲ زمین‌لرزه با بزرگای ۳ ریشتر و بیشتر، در این گستره به ثبت رسیده است که از این تعداد یک زمین‌لرزه با بزرگای بیش از ۵ ریشتر بوده است؛ همچنین ۱۰ زمین‌لرزه با بزرگای ۴ تا ۵ ریشتر و ۹۱ زمین لرزه‌ با بزرگای ۳ تا ۴ ریشتر در این بازه زمانی در پهنه مورد بررسی به ثبت رسیده است که بررسی‌ها حاکی است تعداد این زمین‌لرزه‌ها در نواحی شرقی پایتخت بیش از نواحی غربی بوده است؛ حال آنکه تعداد و تراکم گسل‌ها در سمت غربی گستره مورد بررسی بیش از سمت شرقی این پهنه است.

بررسی‌های صورت گرفته در رابطه با وضعیت لرزه‌خیزی پایتخت وحواشی پیرامونی آن طی ۱۳ سال گذشته نشان می‌دهد در این بازه زمانی گستره شهری تهران و اطراف آن در راستای شمالی و جنوبی از زمین‌لرزه‌ تنک بوده است؛ در واقع در این پهنه به رغم وجود گسل‌های متعدد فعال و کاری، زمین‌لرزه‌های مورد انتظار به وقوع نپیوسته است که این موضوع ضرورت مهمی را به لحاظ مطالعاتی پیش‌روی زلزله‌شناسان قرار می‌دهد؛ تنک بودن گستره شهری تهران در پهنه مورد اشاره، ضرورت تمرکز مطالعاتی بیشتری را از جهت بررسی قفل‌شدگی گسل‌های شمال تهران و سایر گسل‌های مجاور شهری پایتخت ایجاد کرده است.»

بررسی تحولات لرزه‌ای پهنه مورد بررسی طی دو سال گذشته نشان می‌دهد که غرب این مستطیل با ۲۴ زمین‌لرزه که بزرگ‌ترین آن با بزرگای ۲/ ۵ ریشتر سال گذشته در ملارد اتفاق افتاد دارای میانگین بزرگی ۳ ریشتر است؛ در سمت شرق این مستطیل نیز ۳۱ زمین‌لرزه با متوسط بزرگی ۸/ ۲ به وقوع پیوسته است اما مستطیل وسطی و عبوری از تهران فاقد رخداد لرزه‌ای است.

گسل‌های تهران

نتیجه به دست آمده از این پژوهش نشان می‌دهد از یک زاویه، عدم وقوع تنش لرزه‌ای در مستطیل میانی پهنه موردبررسی به رغم تجمع گسل‌های فعال،اصلی،جوان و کاری در این محدوده،در بازه زمانی مورد بررسی، می‌تواند احتمال افزایش خطر مربوط به وقوع زمین‌لرزه‌های بزرگ‌تر در نتیجه تجمع کنش لرزه‌ای را تقویت کند. به‌عبارت دیگر گاه سکون‌لرزه‌ای در یک منطقه گسلی، پرمعنادار از فعالیت‌های لرزه‌ای در آن گستره است.

تیم مطالعاتی این پژوهش دست‌کم سه راهکار مهم برای مدیریت چنین وضعیتی به منظور به حداقل رساندن خسارت‌های ناشی از احتمال آزادشدن ناگهانی تنش‌های تجمیع شده در دوره‌های زمانی طولانی در نواحی گسلی شهر تهران و اطراف آن پیشنهاد می‌کنند:

«پایش لرزه‌ای گسل‌های تهران واطراف آن به‌طور جدی با سنجه‌های مناسب به همراه اندازه‌گیری تنش‌ها و کرنش‌ها یکی از این روش‌ها است؛ لازم است در وهله دوم کار جدی روی پیش‌نشانگرهای زلزله با اولویت تهران آغاز شود و در مرحله سوم پیشنهاد شده است به پدیده‌ها و ناهنجاری‌هایی که ممکن است با عوامل لرزه‌ای مرتبط باشند به‌طور جدی توجه شود.»

مطالب مرتبط

اریک اشمیت به استفاده از آیفون اعتراف و از وضعیت باتری آن گلایه کرد

چندی پیش و در ماه مارس بود که اریک اشمیت، رییس هیئت مدیره آلفابت و مدیر عامل سابق گوگل، در حال استفاده از یک موبایل آیفون دیده شد که جنجال خبری گسترده ای برپا کرد. اما اشمیت حالا خود نیز به استفاده از یک موبایل آیفون اعتراف کرده و می گوید در کنار موبایل اندرویدی... ادامه مطلب

دانشمندان ساختاری را معرفی کردند که بر اثر حرارت منقبض می شود [تماشا کنید]

تقریباً تمام مواد جامد بر اثر گرما، منبسط می شوند. با این حال مؤسسه تکنولوژی ماساچوست یا MIT در همکاری با دانشگاه کالیفرنیای جنوبی قصد دارند در پروژه تحقیقاتی جدیدشان، این روند را تغییر دهند. «نیکلاس فنگ» استاد دانشگاه MIT در حوزه مهندسی مکانیک در این رابطه گفت: «ما تلاش کردیم ساختاری را بسازیم که در... ادامه مطلب

آی بی ام نوعی اپلیکیشن پایشگر خواب با بهره گیری از قابلیت های واتسون ساخته است

آیا شما هم مانند میلیون ها فرد دیگری که در این کره خاکی زندگی می کنند از اختلالات خواب رنج می برید و وخامت اوضاع برایتان به حدی رسیده که زندگی روزمره شما را تحت تاثیر قرار داده. چنانچه دست بر قضا اپل واچ یا آیفون دارید می توانید با استفاده از اپلیکیشنی به نام SleepHealth... ادامه مطلب

هواوی نوا ۳ معرفی شد؛ کایرین ۹۷۰ و دوربین های دوگانه

هواوی امروز از جدیدترین گوشی هوشمند خود با عنوان نوا ۳ رونمایی کرد که از آخرین چیپست کایرین، رم قدرتمند و دوربین های دوگانه بهره می برد. هواوی نوا ۳ بر خلاف سری قبلی خود که به چیپست میان رده مجهز شده بود، از تراشه پرچمدار کایرین ۹۷۰ با پردازنده هشت هسته ای و فرکانس های... ادامه مطلب

تکنولوژی WALDIO سرعت و عمر باتری موبایل ها را بهبود می بخشد

تلفن های هوشمند فارغ از میزان هزینه ای که در هنگام خرید برایشان پرداخت می کنیم، به مرور زمان کند می شوند و بعضا فعالیت های روزانه ما را با اختلال مواجه می سازند. بر همین اساس به تازگی محققین دانشگاه Hanyang در کره، تکنولوژی جدیدی را ابداع نموده اند که از کند شدن موبایل ها،... ادامه مطلب

مقایسه باتری پیکسل اکس ال با آیفون 7 پلاس و گلکسی S7 Edge

دو تلفن هوشمند پیکسل به عنوان اولین موبایل های گوگل توجهات زیادی را به سمت خود جلب کرده اند و تا کنون انواع بررسی ها روی این دو پرچمدار تازه وارد صورت گرفته است. حالا هم دوام باتری نسخه بزرگتر یعنی پیکسل اکس ال (XL) مورد آزمایش قرار گرفته و سپس با دو رقیب اصلی یعنی... ادامه مطلب

نظرات ۲

وارد شوید

برای گفتگو با کاربران، وارد حساب کاربری خود شوید.

ورود
x