تحقیقات روی گسل‌های تهران نشان می‌دهد؛ امکان وقوع زلزله‌های بزرگ در آینده

رصد متفاوت رفتار گسل‌های تهران در سه مقطع زمانی، از «سکون لرزه‌ای» پهنه‌ای که پایتخت در کانون آن واقع شده است، حکایت دارد. دو پژوهشگر زمین‌لرزه‌های ۱۳ سال گذشته در گستره ۲۶ هزار کیلومتر مربعی اطراف تهران را بررسی کرده‌اند و نتایج نشان می‌دهد به‌رغم تراکم بالای گسل‌های اصلی در پهنه‌ای که شهر تهران در آن واقع شده، در دو سال اخیر زلزله‌ای در این پهنه ثبت نشده است؛ درحالی‌که در غرب و شرق این گستره به ترتیب ۲۴ و ۳۱ زلزله رخ داده است. این تیم تحقیق، سه راهکار مهم به منظور به حداقل رساندن خسارت‌های ناشی از احتمال آزادشدن ناگهانی تنش‌های تجمیع شده در دوره‌های زمانی طولانی در نواحی گسلی شهر تهران و اطراف آن پیشنهاد کرده‌اند.

به گزارش مرکز تحقیقات راه و شهرسازی، بررسی‌های «علی ‌بیت‌اللهی» و «نگار سودمند» دو تن از زلزله‌شناسان ایرانی در قالب یک پژوهش جدید درخصوص رفتار‌های لرزه‌ای شهر تهران و مناطق اطراف آن، نشان می‌دهد این گستره از پتانسیل لرزه‌خیزی بسیار بالایی به دلیل وجود گسل‌های متعدد برخوردار است. با این حال در بخش‌هایی از این گستره در برخی بازه‌های زمانی مورد بررسی وضعیت سکون لرزه‌ای حاکم است و علائمی از تخلیه انرژی گسل‌ها در قالب ثبت خرد‌لرزه‌ها و زمین‌لرزه‌هایی با بزرگای بیشتر به ثبت نرسیده است.

زلزله‌شناسان معتقدند سکون لرزه‌ای در گستره‌ای که در آن گسل‌های اصلی وفعال قرار دارند اما در یک بازه زمانی مشخص فاقد تحرکات لرزه‌ای هستند می‌تواند از یک زاویه نشان‌دهنده احتمال تجمع تنش‌ها در یک ناحیه گسلی در نتیجه قفل‌شدگی گسل‌ها و تقویت احتمال وقوع زمین‌لرزه‌های بزرگ‌تر در سال‌ها و دوره‌های بعد باشد.

مختصات مورد بررسی این چهارگوش از غربی‌ترین و شرقی‌ترین گوشه‌های حاشیه شهر تهران ۷۵ کیلومتر و فاصله شمالی‌ترین و جنوبی‌ترین گوشه‌های آن از حاشیه‌ پایتخت ۵۰ کیلومتر است. بررسی‌ها نشان می‌دهد ۸۳ گسل مهم، اصلی و فعال در این چهارگوش با طول مجموعا ۳۳۰۰ کیلومتر واقع شده‌اند. گسل‌های مشاء، شمال تهران، طالقان، رباط کریم، شمال و جنوب ری، پیشوا، کوشک نصرت، کندوان، کهریزک، گرمسار، ایوانکی، آراد و الموت‌رود از جمله این گسل‌ها هستند. علاوه بر این گسل‌ها،گسل‌های متوسط و فرعی در محدوده شهری تهران نیز در این چهارگوش قرار می‌گیرند که از جمله آنها می‌توان به گسل‌های لویزان، نیاوران، پردیسان، ونک پارک، ولنجک و... اشاره کرد.

در چهارگوش انتخاب شده مجموعا ۶۷ شهر قرار گرفته‌اند که جمعیتی بالغ بر ۱۵ میلیون و ۱۱۱ هزار نفر را در خود جای داده‌اند؛ این گستره از آنجا که دو کلان‌شهر مهم کشور یعنی تهران و کرج را در خود جای داده است و از آنجا که تعداد قابل توجهی از گسل‌های کاری، جوان و اصلی در این ناحیه قرار دارند،به لحاظ ریسک لرزه‌ای از اهمیت زیادی برخوردار است. همچنین آمارهای موجود نشان می‌دهد در پهنه مورد بررسی مجموعا ۴ میلیون و۸۲۵ هزار واحد مسکونی و بیش از یک میلیون نفر جمعیت سکونت دارند. در این پژوهش اطلاعات بیشتری درباره این موضوع آمده است:

«در بازه زمانی ۱۳ سال اخیر مجموعا ۱۰۲ زمین‌لرزه با بزرگای ۳ ریشتر و بیشتر، در این گستره به ثبت رسیده است که از این تعداد یک زمین‌لرزه با بزرگای بیش از ۵ ریشتر بوده است؛ همچنین ۱۰ زمین‌لرزه با بزرگای ۴ تا ۵ ریشتر و ۹۱ زمین لرزه‌ با بزرگای ۳ تا ۴ ریشتر در این بازه زمانی در پهنه مورد بررسی به ثبت رسیده است که بررسی‌ها حاکی است تعداد این زمین‌لرزه‌ها در نواحی شرقی پایتخت بیش از نواحی غربی بوده است؛ حال آنکه تعداد و تراکم گسل‌ها در سمت غربی گستره مورد بررسی بیش از سمت شرقی این پهنه است.

بررسی‌های صورت گرفته در رابطه با وضعیت لرزه‌خیزی پایتخت وحواشی پیرامونی آن طی ۱۳ سال گذشته نشان می‌دهد در این بازه زمانی گستره شهری تهران و اطراف آن در راستای شمالی و جنوبی از زمین‌لرزه‌ تنک بوده است؛ در واقع در این پهنه به رغم وجود گسل‌های متعدد فعال و کاری، زمین‌لرزه‌های مورد انتظار به وقوع نپیوسته است که این موضوع ضرورت مهمی را به لحاظ مطالعاتی پیش‌روی زلزله‌شناسان قرار می‌دهد؛ تنک بودن گستره شهری تهران در پهنه مورد اشاره، ضرورت تمرکز مطالعاتی بیشتری را از جهت بررسی قفل‌شدگی گسل‌های شمال تهران و سایر گسل‌های مجاور شهری پایتخت ایجاد کرده است.»

بررسی تحولات لرزه‌ای پهنه مورد بررسی طی دو سال گذشته نشان می‌دهد که غرب این مستطیل با ۲۴ زمین‌لرزه که بزرگ‌ترین آن با بزرگای ۲/ ۵ ریشتر سال گذشته در ملارد اتفاق افتاد دارای میانگین بزرگی ۳ ریشتر است؛ در سمت شرق این مستطیل نیز ۳۱ زمین‌لرزه با متوسط بزرگی ۸/ ۲ به وقوع پیوسته است اما مستطیل وسطی و عبوری از تهران فاقد رخداد لرزه‌ای است.

گسل‌های تهران

نتیجه به دست آمده از این پژوهش نشان می‌دهد از یک زاویه، عدم وقوع تنش لرزه‌ای در مستطیل میانی پهنه موردبررسی به رغم تجمع گسل‌های فعال،اصلی،جوان و کاری در این محدوده،در بازه زمانی مورد بررسی، می‌تواند احتمال افزایش خطر مربوط به وقوع زمین‌لرزه‌های بزرگ‌تر در نتیجه تجمع کنش لرزه‌ای را تقویت کند. به‌عبارت دیگر گاه سکون‌لرزه‌ای در یک منطقه گسلی، پرمعنادار از فعالیت‌های لرزه‌ای در آن گستره است.

تیم مطالعاتی این پژوهش دست‌کم سه راهکار مهم برای مدیریت چنین وضعیتی به منظور به حداقل رساندن خسارت‌های ناشی از احتمال آزادشدن ناگهانی تنش‌های تجمیع شده در دوره‌های زمانی طولانی در نواحی گسلی شهر تهران و اطراف آن پیشنهاد می‌کنند:

«پایش لرزه‌ای گسل‌های تهران واطراف آن به‌طور جدی با سنجه‌های مناسب به همراه اندازه‌گیری تنش‌ها و کرنش‌ها یکی از این روش‌ها است؛ لازم است در وهله دوم کار جدی روی پیش‌نشانگرهای زلزله با اولویت تهران آغاز شود و در مرحله سوم پیشنهاد شده است به پدیده‌ها و ناهنجاری‌هایی که ممکن است با عوامل لرزه‌ای مرتبط باشند به‌طور جدی توجه شود.»

مطالب مرتبط

استارتاپ هواشناسی «سیمیتو» به پیش‌بینی سیل کمک می‌کند

استارتاپ سیمیتو پیش از وقوع سیل به کمک شهرهای در معرض خطر شتافته و در این راستا با مجموعه بلد نیز همکاری‌هایی انجام داده تا مناطقی که احتمال وقوع سیل و سیلاب در آنها وجود دارد برای کاربران به نمایش درآید.«مهدی آل یعقوب»، مدیرعامل این مجموعه با اعلام این خبر به دیجیاتو می‌گوید آنها کار... ادامه مطلب

تولید سه‌هزار موتورسیکلت‌ برقی برای پستچی‌ها با کمک شهرداری تهران

با تسهیلات سازمان حمل ونقل و ترافیک، سه هزار موتورسیکلت برقی تولید و به‌منظور کاهش آلودگی هوا و مدیریت مصرف سوخت در اختیار توزیع‌کنندگان شرکت ملی پست قرار می‌گیرد.طی تفاهم‌نامه ای چهارجانبه‌ بین سازمان حمل ونقل و ترافیک شهرداری تهران، معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، شرکت ملی پست و شرکت تولید کننده موتور سیکلت‌های... ادامه مطلب

تماس تلفنی رایگان ایرانسل در استان سیستان و بلوچستان تمدید شد

ایرانسل تماس تلفنی رایگان درون شبکه را در سراسر استان سیستان و بلوچستان، تا پایان روز جمعه ۲۷ دی ماه تمدید کرد تا بتواند برای سیل‌زدگان این مناطق راه‌های ارتباطی را همچنان حفظ نماید.به گزارش روابط عمومی ایرانسل، با توجه به ادامه عملیات امدادرسانی به سیل‌زدگان استان سیستان و بلوچستان، در راستای عمل به مسؤولیت... ادامه مطلب

شاتل موبایل یک درصد از درآمد فروش شارژ سیم‌کارت‌هایش را به سیل‌زدگان اهدا می‌کند

کمک‌های نهادها و سازمان‌های مختلف به مناطق سیل زده سیستان و بلوچستان تمامی ندارد و در آخرین اقدامات شرکت شاتل موبایل اعلام کرده که قصد دارد یک درصد از درآمد فروش شارژ سیم‌کارت‌های شاتل موبایل را به مردم سیل زده این مناطق اهدا نماید.شاتل موبایل در بیانیه‌ای که منتشر ساخته اعلام کرده که یک درصد... ادامه مطلب

اختصاص ۵ ميليارد تومان به سیل‌زدگان توسط همراه اول

بعد از وقوع سیل در استان سیستان و بلوچستان، اپراتورهای موبایل جزو اولین نهادهایی بودند که دست یاری به سوی سیل‌زدگان این استان دراز کرده و با رایگان کردن مکالمات تلفنی و دیتای اینترنت، سعی در کمک به بهبود هرچه زودتر رفاه سیل‌زدگان داشتند. در این میان اپراتور اول کشور اعلام کرده که ۵ میلیارد... ادامه مطلب

همراه اول و ایرانسل دیتای موبایل را در سیستان و بلوچستان رایگان کردند

عصر دیروز اعلام شد که مکالمه درون شبکه‌ای بین سه اپراتور برتر کشور در مناطق سیل زده رایگان بوده و حالا برای هرچه کمک بیشتر به افراد سیل زده و حفظ راه ارتباطاتی آنها با دیگر نقاط کشور، همراه اول و ایرانسل نیز اعلام کردند که اینترنت موبایل (همراه) در این مناطق نیز برای مشترکین‌شان... ادامه مطلب

نظرات ۲

وارد شوید

برای گفتگو با کاربران، وارد حساب کاربری خود شوید.

ورود

رمزتان را گم کرده‌اید؟