محققان: ورزش‌کردن بهتر از مصرف پودر پروتئین عضلات را جوان نگه می‌دارد

مطالعه جدیدی نشان داده که مصرف پروتئین اضافی به‌تنهایی نمی‌تواند قدرت عضلانی سالمندان را حفظ کند و ورزش، به‌ویژه تمرینات مقاومتی، گزینه مؤثرتری برای جوان نگه‌داشتن عضلات است.

افزودن پروتئین به انواع محصولات غذایی در سال‌های اخیر به روندی فراگیر تبدیل شده و تولیدکنندگان معمولاً ادعا می‌کنند این ماده می‌تواند به افزایش توده و قدرت عضلانی کمک کند. این ادعا برای سالمندان جذاب به نظر می‌رسد، زیرا توان عضلانی با افزایش سن به‌طور طبیعی کاهش پیدا می‌کند و این مسئله می‌تواند پیامدهایی جدی مانند افزایش خطر زمین‌خوردن یا از دست‌دادن استقلال در زندگی روزمره داشته باشد.

بااین‌حال، «لیزا چگلیا»، متخصص غدد و نویسنده اصلی این پژوهش از دانشکده پزشکی دانشگاه تافتس، می‌گوید سالمندانی که به میزان توصیه‌شده روزانه پروتئین دریافت می‌کنند، احتمالاً به‌جای تمرکز بر نوشیدنی‌ها و مکمل‌های غنی‌شده با پروتئین، بهتر است به باشگاه بروند.

پژوهشگران در این مطالعه توضیح می‌دهند روند آهسته کاهش قدرت عضلانی از حدود ۴۰ سالگی آغاز می‌شود. در این سن، کلیه‌ها به‌تدریج توانایی خود را برای دفع مؤثر اسید از بدن از دست می‌دهند. در نتیجه، بدن برای آزادکردن موادی که بتوانند اسید را خنثی کنند، شروع به تجزیه عضلات می‌کند؛ فرایندی که از نظر عملکرد، شبیه خنثی‌شدن سرکه با جوش‌شیرین توصیف شده است.

مطالعات قبلی تا حدی نشان داده بودند که افزودن پروتئین به رژیم غذایی سالمندان می‌تواند برخی عوامل رشد مرتبط با عضله‌سازی را افزایش دهد و همچنین پروتئین در کنار ورزش به بهبود قدرت کمک می‌کند. اما تا پیش‌ازاین، بررسی دقیق و سخت‌گیرانه‌ای درباره تأثیر پروتئین تنها بر کاهش تحلیل عضلانی در افراد سالم و دارای تغذیه مناسب انجام نشده بود.

برای بررسی این موضوع، تیم تحقیقاتی ۱۴۱ نفر از افراد ۶۵ ساله و بالاتر را از منطقه بوستون بزرگ وارد مطالعه کرد. بخشی از شرکت‌کنندگان کپسول‌های حاوی پودر پروتئین آب پنیر یا «Whey» دریافت کردند و به گروه دیگر دارونما داده شد. این پودر که از شیر به‌دست می‌آید، سرشار از آمینواسیدی به نام لوسین است که در فعال‌سازی مسیرهای سلولی سازنده عضله نقش مهمی دارد.

پژوهشگران توضیح داده‌اند که مکمل‌های پروتئینی دیگر، مانند سویا، ممکن است اثرات متفاوتی داشته باشند، اما پروتئین وی از نظر آنها محتمل‌ترین گزینه برای تحریک رشد عضله بوده است.

علاوه‌بر پودر، به شرکت‌کنندگان «بی‌کربنات پتاسیم» نیز داده شد؛ ماده‌ای که یکی از اجزای قرص‌های ضداسید محسوب می‌شود. محققان تصور می‌کردند اگر تجمع اسید یکی از دلایل افت قدرت عضلانی باشد، خنثی‌سازی آن با بی‌کربنات پتاسیم می‌تواند به بازیابی عضلات کمک کند. برخی مطالعات کوچک‌تر نیز پیش‌تر چنین احتمالی را مطرح کرده بودند.

پس از گذشت ۲۴ هفته، میزان قدرت شرکت‌کنندگان با مجموعه‌ای از آزمون‌ها (از پرس پا گرفته تا تست تعادل) ارزیابی شد. پژوهشگران می‌گویند نتایج برخلاف انتظار آنها بوده و مصرف پروتئین اضافی، تغییری در قدرت عضلانی ایجاد نکرده است. این نتیجه در زنان و مردان یکسان گزارش شده است.

چگلیا می‌گوید این نتیجه برای آنها غافلگیرکننده بوده، چراکه آزمایش‌ها نشان داده بودند که بدن شرکت‌کنندگان از نظر زیستی برای عضله‌سازی آماده‌تر شده است. آنها اسید بیشتری دفع می‌کردند و سطح هورمون عضله‌ساز «IGF-1» نیز در آنها افزایش یافته بود. اما قدرت عضلانی آنها بیشتر نشد.

بااین‌حال پژوهشگران تأکید کرده‌اند که برخی گروه‌ها همچنان ممکن است از مکمل پروتئین سود ببرند؛ ازجمله افرادی که به‌تازگی ورزش را به برنامه خود اضافه کرده‌اند یا کسانی که پس از آسیب‌های شدید، مانند شکستگی لگن، دچار سوءتغذیه می‌شوند. به‌همین دلیل، گاهی نوشیدنی‌های غنی از پروتئین برای افرادی که بعد از جراحی اشتهای ضعیفی دارند، تجویز می‌شود.

اما جمع‌بندی این مطالعه برای سالمندان می‌گوید هیچ شواهدی وجود ندارد که مکمل پروتئین به‌تنهایی تأثیر بزرگی بر قدرت و عملکرد عضلانی آنها داشته باشد. چگلیا در ادامه گفته در آینده مایل است اثر ترکیب ورزش و مکمل پروتئین را بررسی کند تا مشخص شود این دو در کنار هم از ورزش به‌تنهایی مؤثرتر هستند یا نه.

نتایج این مطالعه در نشریه «American Journal of Clinical Nutrition» منتشر شده است.