قدرتمندترین راکت تاریخ؛ با استارشیپ اسپیس‌ایکس بیشتر آشنا شوید

استارشیپ اسپیس‌ایکس با ارتفاع حدود ۱۲۴ متر بلندترین راکتی است که تاکنون پرواز کرده است. این راکت همچنین با تولید ۱۸.۱ میلیون پوند (حدود ۸۲۱۰ تن) نیروی پیشرانش هنگام برخاست، قدرتمندترین موشک ساخته‌شده در تاریخ نیز محسوب می‌شود. در ادامه بیشتر با این راکت شگفت‌انگیز آشنا می‌شوید.

۳۳ موتور رپتور ۳ روی بوستر سوپر هوی در مجموع چنین نیرویی تولید می‌کنند. برای مقایسه، راکت ساترن ۵ که در دوران برنامه آپولو استفاده می‌شد، هنگام برخاست حدود ۷.۶ میلیون پوند نیروی پیشرانش داشت و با ارتفاع حدود ۱۱۰ متر نزدیک‌ترین رقیب استارشیپ از نظر ارتفاع محسوب می‌شود.

از نظر نیروی پیشرانش، راکت سامانه پرتاب فضایی ناسا (SLS) با ۸.۸ میلیون پوند در جایگاه بعدی قرار دارد. SLS تاکنون دو بار پرواز کرده و آخرین پرواز آن در مأموریت آرتمیس ۲ در آوریل ۲۰۲۶ انجام شد.

راکت N-1 اتحاد جماهیر شوروی نیز با تولید ۱۰.۲ میلیون پوند نیروی پیشرانش در چهار پرواز خود بین سال‌های ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۲، در رتبه بعدی قرار می‌گیرد. تمام پروازهای N-1 پیش از رسیدن به مدار شکست خوردند و توسعه این راکت در سال ۱۹۷۴ متوقف شد.

نیروی پیشرانش استارشیپ هنگام برخاست با روشن‌بودن تمام موتورها، بیش از ۱۰ برابر راکت فالکون ۹ است که حدود ۱.۷ میلیون پوند نیروی پیشرانش تولید می‌کند.

استارشیپ چگونه توسعه پیدا کرده است؟

استارشیپ نخستین پرواز خود را در آوریل ۲۰۲۳ انجام داد و همچنان در مرحله آزمایش و توسعه قرار دارد.

اسپیس‌ایکس رویکردی تکرارشونده برای توسعه راکت‌های خود دارد و به‌جای اتکای گسترده به آزمایش‌های زمینی، وسایل پرتابی مانند فالکون ۹ و استارشیپ را در شرایط واقعی آزمایش می‌کند. به همین دلیل، انفجار اولین استارشیپ حدود چهار دقیقه پس از برخاست، از نگاه این شرکت به‌عنوان آزمایشی ارزشمند در فرایند توسعه تلقی شد.

استارشیپ از آن زمان ۱۳ پرواز دیگر انجام داده است و عملکرد آن در مجموع در هر پرواز نسبت به پروازهای قبلی بهبود پیدا کرده است. اسپیس‌ایکس همچنین توانسته است بوستر سوپر هوی، مرحله اول سامانه پرتاب استارشیپ، را به‌صورت خودکار به محل پرتاب بازگرداند. این اقدام بخشی از تلاش شرکت برای تبدیل استارشیپ به راکتی کاملاً قابل استفاده مجدد است.

اسپیس‌ایکس پیش‌تر فرایند فرود فالکون ۹ را عملیاتی کرده بود، اما سوپر هوی با ارتفاع حدود ۷۲ متر تقریباً دو برابر بلندتر است و بازگرداندن آن چالش بیشتری دارد. سوپر هوی برخلاف فالکون ۹ که روی زمین یا سکوی شناور فرود می‌آید، هنگام بازگشت به زمین توسط دو بازوی مکانیکی بزرگ در فاصله چند متری سطح زمین گرفته می‌شود. این روش برای هیچ راکتی دیگری پیش از استارشیپ به کار گرفته نشده بود.

اسپیس‌ایکس چه برنامه‌ای برای استارشیپ دارد؟

اسپیس‌ایکس اهداف بلندپروازانه‌ای برای استارشیپ دارد و می‌گوید این راکت در آینده می‌تواند تا ۱۰۰ نفر را به اعماق فضا منتقل کند. در کوتاه‌مدت، قرار است استارشیپ محموله و خدمه به ماه منتقل کند و در نهایت برای ارسال نخستین انسان‌ها به مریخ نیز مورد استفاده قرار گیرد.

این راکت برای حمل بیش از ۱۰۰ تن محموله به مدار پایین زمین طراحی شده است. سوخت‌گیری در مدار نیز می‌تواند امکان انتقال محموله‌های بسیار بیشتری به اعماق فضا را نسبت به راکت‌های امروزی فراهم کند.

چنین قابلیتی می‌تواند به ناسا در دستیابی به هدف ساخت پایگاهی دائمی روی ماه کمک کند؛ پایگاهی که فضانوردان بتوانند مانند فعالیت خود در ایستگاه فضایی بین‌المللی، برای مدت طولانی در آن زندگی و کار کنند.

پایگاه ماه همچنین می‌تواند به‌عنوان ایستگاهی برای مأموریت‌های مریخ مورد استفاده قرار گیرد، زیرا گرانش کمتر ماه باعث می‌شود برخاستن از سطح آن به سوخت کمتری نیاز داشته باشد و در نتیجه امکان انتقال محموله بیشتری به مریخ فراهم شود.

برنامه نزدیک‌تر اسپیس‌ایکس، آماده‌سازی نسخه‌ای اصلاح‌شده از مرحله بالایی استارشیپ، موسوم به Ship، برای فرود نخستین انسان‌ها روی ماه از سال ۱۹۷۲ است. مأموریت آرتمیس ۴ درحال‌حاضر برای سال ۲۰۲۸ برنامه‌ریزی شده است. در این مأموریت، راکت SLS و فضاپیمای اوریون فضانوردان را به مدار ماه منتقل می‌کنند و سپس آن‌ها به فرودگر ماه استارشیپ HLS منتقل خواهند شد تا با استفاده از آن روی سطح ماه فرود بیایند.

با وجود توانایی‌های استارشیپ، این راکت هنوز در مرحله آزمایش قرار دارد و پیش از رسیدن به مرحله استفاده عملیاتی، چالش‌های متعددی باید برطرف شود.