بحران خاموش در سبد سوخت؛ سقوط ۵۰ درصدی مصرف CNG و تشدید فشار بر ذخایر بنزین

در روزهایی که توزیع بنزین از همیشه سخت‌گیرانه‌تر شده است، شاهد سقوط مصرف CNG در کشور هستیم. مصرف سوخت گاز طبیعی فشرده یا CNG که به‌عنوان سوخت جایگزین بنزین در کشورمان شناخته شده است، با شیب قابل‌توجهی کاهش می‌یابد. این وضعیت باعث می‌شود تا چالش‌های بیشتری در حوزه توزیع سوخت پدید آید؛ آن‌هم در وضعیتی که نیاز به سوخت‌های جایگزین از هر زمان دیگری بیشتر احساس می‌شود.

ارقام سخن می‌گویند؛ نصف شدن سهم گاز در باک خودروها

براساس بررسی‌های اخیر در رسانه‌های داخلی، میانگین مصرف روزانه گاز طبیعی فشرده از ۲۴ میلیون متر مکعب در سالیان گذشته به ۱۳ میلیون متر مکعب در سال جاری کاهش یافته است. این ریزش ۵۰ درصدی نشان می‌دهد که اکنون افراد بیشتری به سمت استفاده از سوخت بنزین متمایل شده‌اند.

این اتفاق درحالی رخ می‌دهد که ظرفیت پالایشگاهی کشور با تمام توان درحال فعالیت است و دولت برای جبران کسری، ناچار به برداشت از ذخایر استراتژیک یا واردات گران‌قیمت شده است. به عبارت دیگر، شبکه تولید و توزیع بنزین فشار بیشتری را نسبت به گذشته تحمل می‌کند، درحالی‌که شبکه توزیع گاز طبیعی اکنون خلوت‌تر از گذشته شده است.

ایستگاه‌های سوخت CNG در لبه تعطیلی

جایگاه‌داران CNG نیز از وضعیت پیش‌آمده رضایت ندارند. نرخ کارمزد این جایگاه‌ها با هزینه‌های سنگین نگهداری و تعمیرات تجهیزات به ویژه کمپرسورهای گران‌قیمت هم‌خوانی ندارد. عدم استقبال شهروندان از این جایگاه‌ها نیز وضعیت را بدتر کرده است.

در شرایط فعلی، بسیاری از جایگاه‌ها تصمیم گرفته‌اند فعالیت خود را در شرایط نیمه‌تعطیل ادامه دهند. این تصمیم به علت ناتوانی در تأمین هزینه‌های ایمنی و بازرسی‌های دوره‌ای اتخاذ شده است. این تصمیم نشانی از هدررفت سرمایه ملی است؛ زیرساخت‌های عظیمی که طی دو دهه اخیر با هزینه‌های ارزی سنگین ایجاد شده، اکنون درحال خاک خوردن است.

پیامدهای امنیتی و اقتصادی برای بازار سوخت

تداوم روند کاهش مصرف CNG در آغاز فصل تابستان و فرارسیدن روزهای پر‌مصرف سوخت، منجر به بروز مشکلات جدی در حوزه توزیع سوخت خواهد شد. این معضل تا زمانی که تسهیلات ویژه برای بهره‌مندی از سوخت جایگزین در نظر گرفته نشود، ادامه خواهد داشت.

با کاهش فاصله قیمتی میان بنزین آزاد و گاز طبیعی، دیگر توجیه فنی و اقتصادی برای رانندگان بخش حمل‌ونقل عمومی جهت استفاده از CNG وجود ندارد. خودروهای دوگانه‌سوز استهلاک بالاتری دارند و به نگهداری دقیق‌تری نیاز پیدا می‌کنند. در این وضعیت، رانندگان حمل‌ونقل عمومی ترجیح می‌دهند با استفاده از سوخت بنزین، دردسرهای خود را کاهش دهند.

از سوی دیگر بخش بزرگی از ناوگان خودروهای دوگانه‌سوز را اتومبیل‌های فرسوده و قدیمی متعلق به دهه ۱۳۸۰ و ۱۳۹۰ تشکیل می‌دهند. این خودروها با مشکل انقضای مخازن و تجهیزات سوخت CNG روبه‌رو شده‌اند. از آن‌جایی‌که هزینه تعویض مخازن قابل‌توجه است، بسیاری از مالکان ترجیح می‌دهند دیگر از بخش گازسوز خودرو استفاده نکنند.

درنهایت تولید خودروهای دوگانه‌سوز نیز توسط خودروسازان کاهش یافته است. تنها محصولات دوگانه‌سوز حال حاضر بازار، سورن پلاس و ساینا S هستند. کاهش عرضه خودروهای باکیفیت دوگانه‌سوز توسط خودروسازان داخلی، تقاضا جدید برای این سوخت را از بین برده است.

اگر دولت تدبیری برای نوسازی جایگاه‌ها یا افزایش استفاده از خودروهای دوگانه‌سوز در پیش نگیرد، به‌زودی فشار بر شبکه توزیع بنزین در کشور بیشتر خواهد شد. کوچ اجباری مالکان خودروهای دوگانه‌سوز به سمت سوخت بنزین، مدیریت توزیع سوخت را در روزهای بحرانی دشوارتر از همیشه می‌کند.