عبور از قیمت‌گذاری دستوری؛ آزادسازی قیمت خودرو در انتظار دستور شورای رقابت قرار دارد

درحالی‌که بازار خودرو کشور در شرایط رکود تورمی به سر می‌برد، وزارت صمت بار دیگر از حذف قیمت‌گذاری دستوری و آزادسازی قیمت خودرو خبر داده است. درحال‌حاضر بار دیگر موضوع حذف قیمت‌گذاری دستوری در رسانه‌ها مطرح شده است؛ موضوعی که از مدت‌ها پیش خواسته خودروسازان است.

«عزت الله زارعی»، سخنگوی وزارت صمت، روز چهارشنبه ۱ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ در گفتگو خبری، درباره لغو قیمت‌گذاری دستوری سخن گفت. او اعلام کرد که اختیار آزادسازی قیمت خودرو به شورای رقابت سپرده شده است. براساس مفاد برنامه هفتم توسعه، دولت و نهادهای اجرایی مجاز به قیمت‌گذاری دستوری برای کالاها نیستند. تنها درحالی‌که انحصار تشخیص داده شود، نهادها بایستی به مسئله قیمت‌گذاری ورود کنند.

کلیدواژه اصلی در آزادسازی قیمت خودرو، موضوع انحصار است. به گفته زارعی، اگر شورای رقابت بازار خودرو ایران را انحصاری تشخیص دهد، ساز‌وکار قیمت‌گذاری دستوری همچنان پابرجا باقی خواهد ماند. با توجه به سهم عمده دو خودروساز بزرگ یعنی ایران‌خودرو و سایپا، به نظر می‌رسد که شورای رقابت همچنان بازار خودرو ایران را انحصاری تلقی خواهد کرد.

برنامه وزارت صمت برای آزادسازی قیمت خودرو

به نظر می‌رسد برنامه وزارت صمت برای خروج بازار خودرو از انحصار، افزایش واردات خودرو و تنوع بخشی به خودروسازان داخلی است. با افزایش تعداد شرکت‌های خودروساز داخلی و عرضه انبوه خودروهای مونتاژی، سهم ایران‌خودرو و سایپا از بازار به مرور کاهش می‌یابد. درنهایت بازار از وضعیت انحصاری خارج می‌شود و قیمت‌ها نیز آزاد خواهد شد.

پیش از این و در مرداد ۱۴۰۴، شورای رقابت در جلسه ۵۴۳، فرمول جدیدی را برای قیمت خودرو ارائه داد. این فرمول براساس مدل قیمت افزوده یا کاست پلاس (Cost Plus) تعیین شد. در نتیجه تدوین فرمول جدید، خودروسازان دستی بازتر در تعیین قیمت خودرو پیدا کردند. آن‌ها می‌توانند قیمت محصولات خود را براساس هزینه تولید + سود منطقی محاسبه کنند.

علاوه‌بر تعیین مدل جدید، نقش سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان نیز تغییر کرده است. این سازمان دیگر قیمت‌گذار نیست بلکه ناظری است که می‌تواند درخواست‌های افزایش قیمت را تأیید یا رد کند.

اکنون باید منتظر تصمیم شورای رقابت بمانیم. این شورا تعیین می‌کند که با توجه به شرایط فعلی اقتصاد و وضعیت تولید خودرو، آیا همچنان بازار انحصاری است یا آن‌که قیمت‌ها آزاد خواهند شد. آزادسازی قیمت‌ها دوران جدیدی را در صنعت خودرو رقم می‌زند. تصمیم‌گیری در این خصوص تنها بر بازار خودرو تأثیر ندارد، بلکه بر بازارهای دیگر نیز تأثیرگذار خواهد بود.