سقف سوخت‌گیری با کارت جایگاه کاهش یافت؛ امید دولت به کاهش مصرف بنزین

دولت در جدیدترین تصمیمات خود پیرامون چگونگی توزیع سوخت، سقف سوخت‌گیری با کارت جایگاه را به ۱۵ لیتر کاهش داد. این تصمیم هم‌زمان با کاهش میزان سهمیه دوم و نیمه‌آزاد رخ می‌دهد. از این ماه سهمیه بنزین ۳۰۰۰ تومانی از ۷۰ لیتر به ۵۰ لیتر در کارت‌های سوخت کاهش یافت.

هدف دولت از این اقدامات، تضعیف تقاضا است. در آستانه فرارسیدن تعطیلات مربوط به اربعین حسینی و هم‌زمان شدن سیل سفرهای تابستانی با بزرگداشت مراسم اربعین، سفرهای جاده‌ای به شدت افزایش یافته‌اند. در این ایام، مصرف بنزین کشور رو به فزونی گذاشته است؛ موضوعی که شبکه توزیع سوخت را تحت فشار قرار داده است و دولت را ناچار کرده تا مدیریت سوخت را سخت‌گیرانه‌تر پیگیری کند.

مدیریت توزیع و مصرف‌ سوخت کشور ضرورتی انکار ناپذیر است؛ بااین‌حال برخی کارشناسان حوزه انرژی هشدار می‌دهند که این تصمیمات موجب کاهش مصرف بنزین نخواهد شد. کاهش سقف سوخت‌گیری با کارت جایگاه باعث افزایش مراجعات روزمره افراد خواهد شد؛ موضوعی که طولانی‌تر شدن صف پمپ بنزین‌ها را در پی دارد.

پیامدهای محدودیت جدید سقف سوخت‌گیری با کارت جایگاه

در شرایط فعلی، رانندگان پس از اتمام سهمیه سوخت ۶۰ لیتری ۱۵۰۰ تومانی و ۵۰ لیتری ۳۰۰۰ تومانی، ناچار هستند از کارت جایگاه برای سوخت‌گیری استفاده کنند. از آن‌جایی‌که باک سوخت اکثر خودروهای موجود در بازار بین ۴۰ تا ۶۰ لیتر حجم دارد، رانندگان ناچارند تنها بخشی از باک سوخت را پر کنند یا آن‌که مراجعه چندین‌باره به پمپ بنزین برای پر کردن کامل باک داشته باشند.

درنتیجه این محدودیت جدید، شاهد تشدید ترافیک در جایگاه‌ها خواهیم بود. از آن‌جایی‌که هر جایگاه سوخت یک یا دو کارت دارد، رانندگان باید مدت قابل‌توجهی را برای در اختیار گرفتن کارت سوخت منتظر بمانند.

افزایش زمان انتظار و طولانی‌شدن صف‌ها، باعث ایجاد تنش‌های کلامی بین رانندگان و متصدیان پمپ بنزین خواهد شد؛ موضوعی که احتمال بروز درگیری را افزایش می‌دهد. رانندگان قطعاً از اتلاف وقت خود و ناچاری برای مراجعه مکرر به جایگاه‌های سوخت ناراضی خواهند بود. در سایه محدودیت‌های سقف سوخت‌گیری با کارت جایگاه، تخلفات نیز رواج خواهند یافت. افراد سودجو می‌توانند در ساعات خلوتی پمپ‌بنزین‌ها، بنزین را در مخازن کوچک ذخیره کنند و در ساعات شلوغی، بنزین را به نرخ‌های بالاتر به شهروندان مستاصل بفروشند.

تأثیر دوگانه سیاست‌های صرفه‌جویانه

برخی تحلیلگران اقتصادی بر این باورند که سیاست‌های صرفه‌جویانه دولت، ممکن است نتیجه عکس داشته باشد و مصرف بنزین را افزایش دهد. مراجعه مکرر افراد به پمپ‌بنزین‌ها برای پر کردن باک سوخت، باعث افزایش مصرف بنزین خواهد شد. مراجعات مکرر به پمپ‌بنزین‌ها حجم ترددهای غیرضروری را افزایش می‌دهد و دستیابی به هدف اولیه طرح دولت یعنی صرفه‌جویی را ناممکن می‌کند.

راهکارهای اصولی برای مدیریت مصرف

برای دستیابی به صرفه‌جویی در مصرف بنزین و همچنین کنترل پایدار میزان سوخت مصرفی کشور، محدودیت‌های ناگهانی اثرگذاری بلندمدت نخواهند داشت. از‌این‌رو لازم است تا اصلاحات ساختاری و ریشه‌ای انجام شوند.

برای آن‌که مصرف‌کنندگان ایرانی ترغیب شوند از خودرو شخصی کمتر استفاده کنند، لازم است تا سیستم حمل‌ونقل عمومی کشور در مسیرهای درون‌شهری و برون‌شهری تقویت شود. نوسازی خودروهای فرسوده با استفاده از تسهیلات کم‌بهره، دومین قدمی است که می‌تواند در راستای بهینه‌سازی مصرف سوخت برداشته شود. همچنین لازم است تا خودروهایی که فناوری قدیمی دارند، از چرخه تولید خارج شوند. البته به‌جای خودروهای قدیمی، بایستی اتومبیل‌های مدرن با موتورهای کم‌حجم و فناورانه به‌صورت وارداتی یا مونتاژی در کشور عرضه شود.

اجرای این راهکارهای بنیادین، در بلندمدت بسیار منطقی‌تر و اثربخش‌تر از ایجاد محدودیت در میزان سوخت‌گیری روزانه خواهد بود.