سایه جنگ ایران بر توسعه هوش مصنوعی؛ شرکت‌های فناوری نگران زنجیره تأمین هستند

کارشناسان می‌گویند جنگ ایران سایه سنگینی بر شرکت‌های فناوری و توسعه هوش مصنوعی انداخته است. صنعت نیمه‌رسانا به دلیل تداوم درگیری‌ها در خاورمیانه با مسائل جدی در زنجیره‌های تأمین و افزایش هزینه‌های عملیاتی روبه‌رو شده است. اگرچه رالی صعودی سهام هوش مصنوعی فعلاً قیمت‌ها را بالا نگه داشته است، اما تحلیلگران هشدار می‌دهند که طولانی‌شدن این نبرد می‌تواند زیرساخت‌های تولید تراشه را با بحران مواجه کند. شرکت‌های بزرگی مثل TSMC، فاکسکان و Infineon نیز اعلام کرده‌اند که پیامدهای این جنگ بر عملکرد مالی آنها اثرگذار بوده است.

اگرچه شرکت‌های سازنده سخت‌افزار سعی در پیشبرد پروژه‌های پیشرفته دارند، هشدارها درباره اختلال در سودآوری و لجستیک جدی‌تر شده است. گسترش درگیری‌ها باعث صعود بی‌سابقه قیمت نفت و انسداد مسیرهای مهم ترانزیتی برای صنعت تکنولوژی شده است.

بن‌بست میان ایالات متحده آمریکا و ایران موجب نگرانی از کمبود شدید مواد اولیه مهم مانند هلیوم شده که برای فرایند تولید تراشه ضروری است. شرکت TSMC که تولیدکننده اصلی محصولات انویدیا است، پیش‌بینی می‌کند افزایش قیمت گازها و مواد شیمیایی خاص بر سود خالص این شرکت اثر منفی بگذارد. همچنین شرکت فاکسکان و Infineon به افزایش هزینه‌های انرژی، فلزات گرانبها و حمل‌ونقل به عنوان موانع اصلی سال جاری اشاره کرده‌اند.

تأثیر جنگ ایران بر زنجیره تأمین تراشه‌ها و شرکت‌های فناوری

«فرانسیسکو جرونیمو» (Francisco Jeronimo)، تحلیلگر مؤسسه IDC، بر این باور است که وضعیت ممکن است از این هم وخیم‌تر شود زیرا قیمت انرژی و حمل‌ونقل در بالاترین سطح تاریخی خود قرار دارد و احتمالاً تا چندین فصل آینده کاهش نخواهد یافت.

حتی اگر تنش‌ها کاملاً پایان یابد، خسارت‌های واردشده به بخش تأمین به سرعت جبران نمی‌شود. در این میان وضعیت هلیوم بسیار نگران‌کننده است زیرا قطر که تأمین‌کننده ۳۰ درصد بازار در سال ۲۰۲۵ بوده است به دلیل جنگ با کاهش ظرفیت صادرات از بزرگ‌ترین میدان گازی جهان روبه‌رو شده است. علاوه‌بر هلیوم دسترسی به موادی مثل برم (Bromine) و آلومینیوم نیز دچار مشکل شده و خریداران اروپایی اکنون مجبور به استفاده از ذخایر استراتژیک و پرداخت هزینه‌های گزاف برای حمل‌ونقل هوایی هستند.

در پاسخ به این بحران‌ها «وندل هوانگ»، مدیر مالی TSMC، اعلام کرد که این شرکت درحال ایجاد ضربه‌گیرهای موجودی کالا و متنوع‌سازی تأمین‌کنندگان جهانی خود است تا وابستگی به مناطق پرخطر را کاهش دهد. از سوی دیگر VAT Group که از تأمین‌کنندگان قطعات تراشه است از تغییر مسیر محموله‌های خود خبر داد که منجر به ضرر مالی حدود ۲۵.۵ تا ۳۲ میلیون دلاری در سه‌ماهه اول سال ۲۰۲۶ شده است.

«سباستین ناجی» (Sebastien Naji)، تحلیلگر William Blair، تأکید دارد که هزینه‌های انرژی حادترین چالش فعلی کارخانه های تولید تراشه است اما استمرار جنگ می‌تواند حاشیه سود فروشندگان و اقتصاد کلان مراکز داده هوش مصنوعی را تهدید کند.

وضعیت سیاسی نیز بهبودی نشان نمی‌دهد و «دونالد ترامپ» بر شدت تهدیدهای خود علیه تهران افزوده است. شرکت ژاپنی Advantest هشدار داده که تشدید تنش‌ها می‌تواند منجر به کندشدن چرخ اقتصاد جهانی شود. بااین‌حال فعلاً شور و شوق سرمایه‌گذاران برای هوش مصنوعی مانع از سقوط بازار شده است. «مایکل فیلد»، از مورنینگ‌استار، اشاره می‌کند که اعتماد به نفس بازار فعلاً بر اختلالات غلبه کرده و شاخص «نیمه‌رسانا PHLX نزدک» طی سه ماه ۴۱ درصد رشد داشته است. بااین‌حال در بلندمدت شرکت‌هایی که ظرفیت تولید و منابع تأمین متنوع ندارند تا اواخر سال ۲۰۲۶ تحت فشار قرار خواهند گرفت.