نتایج تحقیق روی ۱۰ میلیون فرزند: ترتیب تولد بر بروز بیماری‌ها تأثیر می‌گذارد

حدود یک دهه پیش جامعه‌شناسان و روان‌شناسان تقریباً پرونده تأثیر ترتیب تولد بر شخصیت افراد را بستند. ارزیابی‌های دقیق روی بیش از ۲۰ هزار فرد بزرگسال نشان داد که محل قرارگیری در صف فرزندان خانواده تقریباً هیچ تأثیری بر خلق‌وخو و ویژگی‌های رفتاری ندارد و فقط برتری بسیار جزئی در ضریب هوشی (IQ) برای فرزندان اول ثبت شد. اما اکنون بررسی پرونده‌های پزشکی میلیون‌ها انسان داستان متفاوتی را روایت می‌کند: ترتیب تولد شاید شخصیت شما را شکل ندهد، اما نقش پررنگی در تعیین نوع بیماری‌هایی دارد که در طول زندگی به آن‌ها مبتلا می‌شوید.

به گزارش Scientific American، محققان دانشگاه شیکاگو پرونده‌های بیمه درمانی ۱۰.۳ میلیون نفر را از ۵.۱ میلیون خانواده دارای دو فرزند تحلیل کردند. برای خنثی‌سازی عوامل مداخله‌گر، متغیرهایی مثل جنسیت، سن والدین و فاصله سنی بررسی و مشخصه‌هایی مثل سبک فرزندپروری، درآمد و محله سکونت در نتایج لحاظ شد.

محققان می‌گویند از میان ۴۱۸ بیماری بررسی‌شده، ۱۵۰ بیماری وابستگی معناداری به ترتیب تولد نشان دادند؛ حدود نیمی از این بیماری‌ها در فرزندان اول و نیم دیگر در فرزندان دوم شیوع بیشتری داشتند.

الگوی بیماری‌ها در فرزندان اول و دوم

یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که خطر بروز اختلالات متفاوتی میان فرزند ارشد و فرزند دوم وجود دارد. فرزندان اول (ارشد) بیشتر با اختلالات مربوط به رشد مغزی، سیستم عصبی و سیستم ایمنی مواجه می‌شوند. میزان تشخیص اختلال طیف اوتیسم، اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی (ADHD)، سندروم تورِت، حملات روان‌پریشی دوران کودکی، آکنه، آلرژی‌های تنفسی و فصلی، آسم و اضطراب در این گروه به‌طور محسوسی بالاتر است.

فرزندان دوم (کوچک‌تر) الگوی متفاوتی را نشان می‌دهند که بیشتر متمایل به بیماری‌های دوران بزرگسالی است. اختلالات سوءمصرف مواد و الکل، بیماری زونا، سنگ کیسه صفرا، التهاب معده و حملات میگرن در فرزندان دوم شیوع بیشتری دارد.

اما علت بیماری‌های مختلف در فرزندان چیست؟ محققان دو فرضیه مطرح کردند:

1. مواجهه زودهنگام با میکروب‌ها و باکتری‌ها در دوران نوزادی باعث آموزش سیستم ایمنی می‌شود تا به آلرژن‌های معمولی واکنش شدید نشان ندهد. فرزندان دوم از همان بدو تولد از طریق خواهر یا برادر بزرگ‌تر خود در معرض انواع میکروب‌ها قرار می‌گیرند. داده‌ها نشان می‌دهند اگر فاصله سنی فرزند اول با فرزند دوم کمتر از ۴ سال باشد، خطر ابتلا به آلرژی و آسم در فرزند اول نیز کاهش می‌یابد؛ چرا که تعامل و انتقال میکروب‌ها میان کودکان نزدیک به هم بیشتر است.
2. در اولین بارداری، سیستم ایمنی بدن مادر برای اولین‌بار با پروتئین‌های جنین مواجه می‌شود. این مواجهه جدید می‌تواند واکنش ایمنی شدیدتری در بدن مادر ایجاد کند که بخشی از التهاب ناشی از آن ممکن است به مغز درحال رشد جنین برسد. آزمایش‌های حیوانی نشان داده‌اند که تحریک سیستم ایمنی موش باردار، ویژگی‌های شبیه به اوتیسم را در نوزادان ایجاد می‌کند.

البته محققان دیگری می‌گویند شاید نتایج این تحقیق به چند دلیل دچار سوگیری شده باشد؛ والدین برای فرزند اول خود حساسیت بیشتری نشان می‌دهند و با مشاهده کوچک‌ترین علائم به پزشک مراجعه می‌کنند، درحالی‌که برای فرزند دوم ممکن است صبورتر باشند. این مسئله می‌تواند آمار ثبت‌شده در پرونده‌های بیمه را دستخوش تغییر کند.

فرزندان اول به‌طور میانگین ضریب هوشی کمی بالاتری دارند. در علائم رفتاری مشابه، احتمال اینکه کودکی با ضریب هوشی بالاتر برچسب اوتیسم دریافت کند بیشتر است، درحالی‌که کودک دیگر ممکن است برچسب کم‌توانی ذهنی یا ADHD بگیرد. همچنین بالاتر بودن آمار سوءمصرف مواد در فرزندان دوم لزوماً به معنی ریسک‌پذیری ذاتی آن‌ها نیست، بلکه احتمال دارد ناشی از مواجهه زودتر آن‌ها با مواد و الکل از طریق خواهر و برادر بزرگ‌تر باشد.

یافته‌های این پژوهش در ژورنال Nature Health منتشر شده است.