جدیدترین تحلیلهای جهانی سازمان جهانی بهداشت (WHO) و آژانس بینالمللی تحقیقات سرطان (IARC) نشان میدهد که تا ۴۰ درصد از موارد ابتلا به سرطان در سراسر جهان قابل پیشگیری هستند. این مطالعه که ۳۰ عامل مسبب سرطان در آن بررسی شده، پتانسیل عظیم اقدامات پیشگیرانه در کاهش بار بیماریها را اثبات میکند.
این گزارش که بهمناسبت ۴ فوریه، روز جهانی سرطان، منتشر شده، برآورد میکند که در سال ۲۰۲۲ حدود ۳۷ درصد از کل موارد جدید سرطان (تقریباً ۷.۱ میلیون مورد) با عوامل قابل پیشگیری مرتبط بودهاند. این تحلیل جامع برای نخستینبار علاوهبر عوامل رفتاری و محیطی، ۹ نوع عفونت سرطانزا را نیز در محاسبات خود لحاظ کرده است.
عوامل اصلی و انواع سرطانهای شایع
طبق دادههای بهدستآمده از ۱۸۵ کشور و بررسی ۳۶ نوع سرطان، دخانیات همچنان اصلیترین عامل خطر است و مسئول ۱۵ درصد از کل موارد جدید سرطان در جهان شناخته میشود. پس از آن، عفونتها با ۱۰ درصد و مصرف الکل با ۳ درصد در رتبههای بعدی قرار دارند.
سه نوع سرطان ریه، معده و دهانه رحم، بهتنهایی نیمی از کل موارد سرطانهای قابل پیشگیری را در مردان و زنان تشکیل میدهند. سرطان ریه عمدتاً با استعمال دخانیات و آلودگی هوا مرتبط است؛ سرطان معده تا حد زیادی به عفونت «هلیکوباکتر پیلوری» نسبت داده میشود و سرطان دهانه رحم نیز بهطور عمده ناشی از ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) است.
نتایج این تحقیق همچنین نشان میدهد که بین مردان و زنان تفاوتهای معناداری وجود دارد. میزان سرطانهای قابل پیشگیری در مردان (۴۵ درصد) بهطور قابلتوجهی بیشتر از زنان (۳۰ درصد) برآورد شده است. در مردان، سیگار کشیدن با ۲۳ درصد، عامل اصلی است؛ در حالی که در زنان، عفونتها با ۱۱ درصد، بیشترین سهم را در ابتلا به سرطانهای قابل پیشگیری دارند.
«دکتر آندره ایلباوی»، مدیر تیم کنترل سرطان سازمان جهانی بهداشت، در این رابطه میگوید:
«این اولین تحلیل جهانی است که نشان میدهد چه میزان از خطر ابتلا به سرطان به عواملی بستگی دارد که ما قادر به کنترل و پیشگیری از آنها هستیم. با بررسی الگوها در کشورهای مختلف، میتوانیم اطلاعات دقیقتری به دولتها و افراد ارائه دهیم تا از بروز سرطان پیش از شروع آن جلوگیری کنند.»
آمارهای منطقهای نیز تفاوتهای زیادی را نشان میدهند. برای مثال، سهم سرطانهای قابل پیشگیری در مردان شرق آسیا به ۵۷ درصد میرسد، در حالی که این رقم در آمریکای لاتین ۲۸ درصد است. در میان زنان نیز، این میزان از ۲۴ درصد در شمال آفریقا و غرب آسیا تا ۳۸ درصد در آفریقای زیرصحرا متغیر است.
راهکارهای مقابله و کاهش بار بیماری
کارشناسان تأکید میکنند که کاهش این آمار به استراتژیهای ملی و منطقهای نیازنمند است. اقداماتی مانند کنترل شدید دخانیات، تنظیم مقررات مصرف الکل، واکسیناسیون علیه HPV و هپاتیت B، بهبود کیفیت هوا، ایجاد محیطهای کاری ایمنتر و ترویج رژیم غذایی سالم و فعالیت بدنی، از حیاتیترین گامها در تحقق آن هستند.
دکتر «ایزابل سورجوماتارام»، از مقامات ارشد IARC، معتقد است که رسیدگی به این عوامل نه تنها باعث کاهش ابتلای میلیونها انسان به سرطان میشود، بلکه هزینههای درمانی بلندمدت را کاهش داده و سلامت عمومی جامعه را ارتقا میدهد.
برای گفتگو با کاربران ثبت نام کنید یا وارد حساب کاربری خود شوید.