برای اولین‌بار در جهان: تولید دوباره اسپرم با پیوند بافت بیضه دوران کودکی بیمار ممکن شد

یک تیم پزشکی در بروکسل برای نخستین‌بار در جهان موفق شده است تولید اسپرم را در بیماری دوباره فعال کند که درمان‌های سنگین دوران کودکی، توان باروری او را از بین برده بود. پزشکان از بخشی از بافت بیضه او استفاده کردند که پیش از درمان‌های سنگین دوران کودکی برداشته و برای آینده منجمد شده بود.

شیمی‌درمانی و پرتودرمانی جان میلیون‌ها کودک را در سراسر جهان نجات می‌دهد، اما این درمان‌های سنگین خطر ناباروری در آینده را به‌طور قابل‌توجهی افزایش می‌دهند. برآورد می‌شود حدود یک‌سوم مردانی که در کودکی تحت درمان‌های آسیب‌زننده به غدد جنسی، مانند شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی، قرار می‌گیرند، پس از بلوغ دچار «آزواسپرمی» (Azoospermia) شوند؛ وضعیتی که در آن مایع منی فاقد اسپرم زنده و قابل‌استفاده است.

اکنون پژوهشگران بروکسل در یک مطالعه جدید که پیش از همتاداوری منتشر شده، توضیح داده‌اند که چگونه مشکل ناباروری بیماری را که هیچ اسپرم زنده‌ای نداشته، با پیوند دوباره نمونه‌ای از بافت بیضه خودش از دوران کودکی درمان کرده‌اند.

بازیابی اسپرم با بافت بیضه منجمدشده دوران کودکی

این بیمار ناشناس با بیماری کم‌خونی داسی‌شکل (Sickle Cell Anemia) متولد شده بود؛ یک بیماری ارثی خون که می‌توان آن را با پیوند مغز استخوان اهدایی و دوزهای پایین شیمی‌درمانی، مشابه برخی درمان‌های مرتبط با سرطان خون، مدیریت کرد. در سال ۲۰۰۸، پیش از آغاز درمان، این بیمار که حدود ۱۰ سال داشت، با رضایت خانواده‌ خود یکی از بیضه‌هایش را برای نگهداری و استفاده احتمالی در آینده خارج کرد تا منجمد شود.

این مرد در سال ۲۰۲۲ به مرکز Brussels IVF در دانشگاه VUB بازگشت و اعلام کرد که می‌خواهد در آینده صاحب فرزند شود. اما بررسی‌ها نشان داد در بیضه او هیچ اسپرم زنده‌ای وجود ندارد. در نتیجه، او درخواست داد از بافت بیضه‌ای که در کودکی منجمد کرده بود، کمک گرفته شود.

در سال ۲۰۲۵ و در قالب یک کارآزمایی بالینی، این بیمار تحت عمل جراحی قرار گرفت تا ۴ پیوند در داخل بیضه و ۴ پیوند دیگر در کیسه بیضه‌اش انجام شود. اکنون، با گذشت یک سال، بخشی از این پیوند درحال تولید اسپرم بالغ و متحرک است.

به گفته پژوهشگران، فقط بخش‌هایی از بیضه که حاوی این پیوند بوده، اسپرم زنده تولید می‌کنند و این نواحی به مجرای انتقال اسپرم بیمار متصل نیستند. این یعنی احتمالاً اسپرم‌ها وارد مایع منی او نمی‌شوند. در نتیجه، اگر این بیمار بخواهد صاحب فرزند شود، به‌احتمال زیاد همچنان باید از روش‌های تخصصی باروری استفاده کند؛ روش‌هایی که در آن‌ها اسپرم و تخمک با دقت در آزمایشگاه با یکدیگر ترکیب می‌شوند. بااین‌حال، اکنون امکان پدرشدن برای او وجود دارد.

هرچند این مطالعه هنوز باید توسط کارشناسان مستقل بررسی شود و یک مورد بالینی به‌تنهایی برای اثبات موفقیت این روش کافی نیست، اما مطالعه بروکسل امید تازه‌ای ایجاد کرده است که سلول‌های منجمدشده مربوط به باروری بتوانند کارایی خود را پس از سال‌ها حفظ کنند. همچنین آنها گفته‌اند که بافت نابالغ و منجمدشده این بیمار «تعداد بسیار پایینی» سلول بنیادی اسپرم‌ساز داشته، اما حتی همین تعداد اندک نیز پس از پیوند برای آغاز تولید اسپرم کافی بوده است.