همزمان با رونق هوش مصنوعی، تقاضا برای رشته علوم کامپیوتر در دانشگاه‌ها کاهش یافت

رشد چشمگیر ChatGPT ممکن است با یک نقطه عطف تاریخی برای یکی از محبوب‌ترین رشته‌های دانشگاهی همراه شده باشد. براساس پژوهش جدید «جیکوب لایت»، اقتصاددان مؤسسه هوور در دانشگاه استنفورد، میزان ثبت‌نام در رشته علوم کامپیوتر در سال تحصیلی ۲۰۲۵-۲۰۲۶ برای اولین‌بار طی دو دهه اخیر با کاهش مواجه شده است.

هرچند این مطالعه میزان دقیق افت را تخمین نمی‌زند، اما داده‌های مجزای مرکز ملی تحقیقات آمار دانشجویی نشان می‌دهد که ثبت‌نام مقطع کارشناسی در رشته علوم و خدمات اطلاعات و کامپیوتر در دانشگاه‌های چهارساله، در پاییز سال ۲۰۲۵ با افت ۸.۱ درصدی نسبت به سال قبل مواجه شده است. هم‌زمانی این اتفاق با پذیرش گسترده هوش مصنوعی توجهات زیادی را جلب کرده، اما لایت تأکید دارد که داده‌ها علیت مستقیم بین هوش مصنوعی و این کاهش را اثبات نمی‌کنند.

لایت با بررسی مجموعه داده‌ای شامل بیش از ۵۰ میلیون بخش درسی ارائه‌شده از سال ۱۹۹۶ در ۱۰۱۹ دانشگاه و کالج آمریکایی، الگوی ثبت‌نام بلندمدت را در کنار قابلیت‌های روبه‌رشد مدل‌های زبانی بزرگ ارزیابی کرده است. به‌گفته او، در دانشگاه‌های مورد بررسی، میزان ثبت‌نام در کلاس‌های علوم کامپیوتر به‌طور متوسط ۴.۶ درصد نسبت به سال قبل کاهش یافته و سهم این رشته از کل ثبت‌نام‌ها ۶.۳ واحد درصد افت داشته است.

علل کاهش ثبت‌نام در رشته علوم کامپیوتر

این افت درحالی رخ می‌دهد که علوم کامپیوتر طی سال‌های گذشته به‌دلیل تقاضای بالا برای مهندسان نرم‌افزار، رونق بی‌نظیری را تجربه می‌کرد. طبق اطلاعات مرکز ملی آمار علوم و مهندسی وابسته به بنیاد ملی علوم آمریکا، تعداد مدرک‌های کارشناسی اعطاشده در این رشته از حدود ۵۶ هزار مورد در سال ۲۰۱۴ به نزدیک ۱۲۲ هزار مورد در سال ۲۰۲۴ رسیده بود. با‌این‌حال، ظهور دستیارهای هوش مصنوعی که قادر به کدنویسی، اشکال‌زدایی برنامه‌ها و انجام تکالیف فنی هستند، بحث‌هایی را درباره تغییر ارزش واقعی این رشته به‌وجود آورده است.

به گفته لایت، ۵ دلیل اصلی برای این کاهش وجود دارد:

• تضعیف بازار کار در سطح مبتدی برای مهندسان نرم‌افزار
• عدم قطعیت درباره ارزش مدرک علوم کامپیوتر در عصر هوش مصنوعی
• آمادگی آکادمیک ضعیف‌تر میان دانشجویان جدید
• تغییرات جمعیتی مرتبط با سیاست‌های مهاجرتی
• گسترش رشته‌های رقیب مانند علوم داده

وی تأکید کرده که داده‌ها نمی‌توانند میزان تأثیرگذاری هر یک از این عوامل را تفکیک کنند؛ بنابراین این یافته‌ها صرفاً توصیفی هستند و نباید به‌عنوان تأثیر مستقیم هوش مصنوعی تلقی شوند. با وجود افت سال ۲۰۲۵، میزان ثبت‌نام همچنان بسیار بالاتر از آمار سال ۲۰۲۲ (حدود ۵۷۴,۳۳۳ دانشجو) قرار دارد و این تغییر به‌دنبال چند سال رشد سریع رخ داده است.

لایت یادآور شده که علوم کامپیوتر تاریخچه‌ای مبتنی بر دوره‌های رونق و رکود دارد و برای تعیین اینکه آیا این تغییر موقتی است یا روندی دائمی خواهد بود، باید رفتار ورودی‌های جدید در دوره‌های بعدی بررسی شود.