یافته تحقیق جدید: زمین زیر اقیانوس آرام درحال شکافتن است

زمین زیر اقیانوس آرام (در ناحیه شمال‌غربی) درحال شکاف‌برداشتن است؛ البته نه به‌صورت ناگهانی، بلکه آرام، تدریجی و در سکوتی که می‌تواند پیامدهای بزرگی برای آینده زمین‌لرزه‌ها داشته باشد. در تحقیق جدید، پژوهشگران برای اولین‌بار موفق شده‌اند یک فرورانش را در لحظه فروپاشی ثبت کنند؛ جایی که صفحه تکتونیکی «خوان دی فوکا» در مسیر فرورفتن به زیر آمریکای شمالی، به‌جای یک شکست ناگهانی، به‌صورت مرحله‌به‌مرحله درحال تکه‌تکه‌شدن است.

کشف جدید محققان پژوهشکده اقلیمی کلمبیا تصویری جدید از چرخه عمر صفحات تکتونیکی ارائه می‌دهد؛ حالا می‌توانیم از زمان شکل‌گیری تا لحظه توقف آنها را ببینیم. مناطق فرورانش از قدرتمندترین سازوکارهای زمین هستند؛ آنها قاره‌ها را جابه‌جا و زمین‌لرزه‌های بزرگ و فوران‌های آتشفشانی ایجاد می‌کنند؛ اما این مناطق و سازوکار زمین‌شناختی جاودانه نیستند. به عبارت دیگر باید روزی متوقف شوند، چون اگر دائماً فعال بمانند، اقیانوس‌ها ناپدید و قاره‌ها روی هم انباشته می‌شوند.

دانشمندان مدت‌ها به‌دنبال پاسخ این سؤال بودند که این موتورهای بزرگ زمین‌شناسی چگونه متوقف می‌شوند. حالا پاسخ در سواحل کاسکادیا، نزدیک جزیره ونکوور، آشکار شده است. داده‌های جدید نشان می‌دهد که صفحه خوان دی فوکا مانند قطاری که واگن‌به‌واگن از ریل خارج می‌شود، درحال شکافته‌شدن است و برخلاف تصور قبلی این اتفاق ناگهانی رخ نمی‌دهد.

شکاف زمین در منطقه شمال‌غربی اقیانوس آرام

محققان در این پژوهش از روش‌های مختلفی مانند تصویربرداری بازتابی لرزه‌ای (مشابه سونوگرافی زمین) و داده‌های دقیق زمین‌لرزه استفاده کردند. تصاویر آنها گسل‌هایی عظیم و شکاف‌هایی عمیق را نشان می‌دهند؛ ازجمله گسلی که باعث افت پنج کیلومتری بخشی از صفحه شده است. همچنین وجود شکاف‌های خاموش (مناطقی که دیگر زمین‌لرزه تولید نمی‌کنند) نشان می‌دهد برخی بخش‌ها قبلاً جدا شده‌اند.

یافته‌های جدید نشان می‌دهد منطاق فرورانش به‌مرور و طی میلیون‌ها سال از کار می‌افتند. با جداشدن قطعات کوچک‌تر، نیروی کشش کاهش می‌یابد تا درنهایت کل سیستم متوقف شود. اهمیت این کشف فراتر از کاسکادیاست. این مدل جدید می‌تواند توضیح دهد چرا در نقاطی مانند باخا کالیفرنیا، بقایای صفحات باستانی به شکل میکروصفحات پراکنده باقی مانده‌اند. به نظر می‌رسد این صفحات نیز به همین شکل تدریجی فروپاشیده‌اند.

بااین‌حال، این یافته‌ها به معنای کاهش خطر نیست. کاسکادیا همچنان یکی از خطرناک‌ترین مناطق لرزه‌ای جهان باقی می‌ماند. اما این جزئیات جدید می‌توانند مدل‌های پیش‌بینی را دقیق‌تر کنند و درک ما از نحوه انتشار انرژی زمین‌لرزه را تغییر دهند.

یافته‌های این پژوهش در ژورنال Science Advances منتشر شده است.