مطالعه دانشمندان هاروارد: تکامل در ۱۰ هزار سال گذشته به نفع افراد موقرمز بوده است

محققان دانشگاه هاروارد در مطالعه جدید خود می‌گویند افراد موقرمز از منظر تکاملی برندگان یک مسابقه ده‌هزارساله هستند. پژوهش ژنتیکی گسترده دانشمندان نشان می‌دهد که انتخاب طبیعی بسیار بیشتر از آنچه پیش‌تر تصور می‌شد، ژنوم انسان مدرن را شکل داده است و در این میان، ژن‌های مرتبط با موی قرمز و پوست روشن در طول ۱۰ هزار سال گذشته مدام توسط طبیعت انتخاب و تکثیر شده‌اند.

دانشمندان در این مطالعه بر یک سؤال اساسی متمرکز بودند: آیا از زمان پیدایش کشاورزی، تکامل بیولوژیکی انسان متوقف شده است؟ نتایج نشان می‌دهد که تکامل نه‌تنها متوقف نشده، بلکه سرعت بیشتری نیز گرفته است.

تکامل ۱۰ هزارساله به نفع افراد موقرمز

محققان برای رسیدن به این نتایج، با کمک بیش از ۲۵۰ باستان‌شناس و انسان‌شناس، DNA باستانی نزدیک به ۱۶ هزار انسان متعلق به ۱۰ هزار سال گذشته در منطقه اوراسیای غربی (شامل اروپا، خاورمیانه، قفقاز و بخش‌هایی از آسیای مرکزی و شمال آفریقا) را بررسی کردند و آن‌ها را با داده‌های ژنومی بیش از ۶ هزار انسان امروزی تطبیق دادند.

دانشمندان با استفاده از تکنولوژی‌های جدید محاسباتی، یک روند ثابت از انتخاب جهت‌دار را در ۴۷۹ واریانت ژنتیکی کشف کردند. آن‌ها دریافتند که فرکانس و فراوانی آلل‌های مرتبط با موی قرمز و پوست روشن در طول زمان بسیار افزایش یافته است. اما چرا طبیعت این ویژگی‌ها را ترجیح داده است؟

پژوهشگران در مقاله خود اشاره می‌کنند:

«شاید داشتن موی قرمز در ۴۰۰۰ سال پیش به خودی خود مفید بوده است، یا شاید این ویژگی صرفاً به همراه یک ویژگی مهم‌تر و حیاتی‌تر منتقل شده باشد که به آن سواری رایگان ژنتیکی می‌گویند.»

بااین‌حال، محققان معتقدند که پوست روشن و موی قرمز به احتمال زیاد بازتابی از یک سازگاری بیولوژیکی برای سنتز بهتر ویتامین دی است. زمانی که انسان‌ها از سبک زندگی شکارچی-گردآورنده به کشاورزی روی آوردند، رژیم غذایی آن‌ها با کمبود این ویتامین مواجه شد. در مناطقی از اوراسیای غربی که نور خورشید ضعیف است، داشتن پوست روشن به کشاورزان کمک می‌کرد تا ویتامین D بیشتری از نور خورشید جذب کنند و شانس بقای خود را افزایش دهند.

انتخاب طبیعی بیماری‌ها در هزاران سال گذشته

یکی از شگفت‌انگیزترین بخش‌های این مطالعه، بررسی اثرات انتخاب طبیعی بر بیماری‌ها و سیستم ایمنی بود. تکامل در برخی موارد مانند یک شمشیر دولبه عمل کرده است.

به عنوان مثال، یک جهش ژنتیکی که عامل خطر بزرگی برای بیماری سلیاک محسوب می‌شود، حدود ۴ هزار سال پیش ظاهر شد و از آن زمان به‌طور پیوسته رایج‌تر شده است. به نظر می‌رسد افرادی که این واریانت ژنتیکی را داشتند، علی‌رغم قرار گرفتن در معرض خطر یک بیماری خودایمنی، شانس بیشتری برای زنده‌ماندن و انتقال ژن‌های خود به نسل بعد داشته‌اند.

همچنین ژن ایمنی خاصی به نام TYK2 که خطر ابتلا به بیماری سل را بسیار افزایش می‌دهد، بین ۹ تا ۳ هزار سال پیش در میان جمعیت‌ها رشد کرد. دانشمندان احتمال می‌دهند که این ژن‌های پرخطر، احتمالاً در مقاطع زمانی خاصی برای محافظت در برابر پاتوژن‌های مرگبارتر، مفید و ضروری بوده‌اند.

از سوی دیگر، این مطالعه نشان داد که انتخاب طبیعی باعث افزایش ایمنی در برابر ویروس HIV و مقاومت در برابر بیماری جذام شده است. همچنین کاهش خطر ابتلا به آرتریت روماتوئید، دیابت، طاسی، اعتیاد به الکل، اختلال دوقطبی، اسکیزوفرنی و حتی کاهش حساسیت به مصرف دخانیات، از دیگر هدایای انتخاب طبیعی در تاریخ متأخر انسان بوده است.

یافته‌های این پژوهش در ژورنال نیچر منتشر شده است.