دانشمندان در سال ۱۹۶۰ پیش‌بینی کردند: آخرالزمان جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵ فرا می‌رسد

ژورنال مشهور Science در سال ۱۹۶۰ مقاله‌ای با عنوان «آخرالزمان: جمعه، ۱۳ نوامبر، سال ۲۰۲۶» منتشر کرد که براساس محاسبات آن، جمعیت انسان‌ها تا ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶ (۲۲ آبان ۱۴۰۵) به بی‌نهایت نزدیک و در عمل به نابودی بشر منجر می‌شود.

این مقاله که توسط «هاینتس فون فوئرستر»، استاد اتریشی-آمریکایی و متخصص سایبرنتیک، به همراه دو دانشجویش نوشته شده بود، به‌دلیل ادعای عجیب خود توجه گسترده‌ای را جلب کرد. بااین‌حال، مبنای پژوهشی و ریاضی مقاله باعث شد این پیش‌بینی در محافل علمی نیز برای سال‌ها جدی گرفته شود.

نویسندگان استدلال می‌کردند که جمعیت انسان‌ها ممکن است رفتاری متفاوت از سایر جمعیت‌ها داشته باشد. از نظر آن‌ها، توانایی انسان برای برقراری ارتباط و تشکیل ائتلاف‌ها برای حل مشکلات می‌توانست با افزایش تراکم جمعیت، فرصت‌های بیشتری برای همکاری ایجاد کند. بنابراین، جمعیت انسان‌ها نه‌تنها می‌توانست با سرعتی نمایی رشد کند، بلکه این سرعت نیز می‌توانست دائماً افزایش یابد.

آیا واقعاً آخرالزمان بشر نزدیک است؟

فون فوئرستر و همکارانش برای پشتیبانی از دیدگاه خود، ۲۴ برآورد از جمعیت جهان در طول ۲ هزار سال گذشته را بررسی کردند و نشان دادند که جمعیت انسان‌ها در این دوره بارها از انتظارات فراتر رفته است. آن‌ها سپس این داده‌های تاریخی را برای پیش‌بینی آینده به کار گرفتند.

براساس محاسبات مقاله، رشد فزاینده جمعیت سرانجام در سال ۲۰۲۶ آن را به سمت بی‌نهایت می‌برد. نویسندگان این وضعیت را با عنوان «آخرالزمان» توصیف کردند و در توضیح پیامدهای آن نوشتند:

«نوادگانِ نوادگان ما از گرسنگی نخواهند مرد؛ آن‌ها تا حد مرگ فشرده خواهند شد.»

بااین‌حال، نویسندگان معتقد بودند همان توانایی همکاری که به رشد جمعیت انسان‌ها کمک کرده، می‌تواند از وقوع چنین وضعیتی جلوگیری کند. از آنجا که کاهش طول عمر انسان‌ها گزینه مطلوبی به نظر نمی‌رسید، آن‌ها پیشنهاد کردند انسان‌ها با همکاری یکدیگر نرخ زاد‌وولد جهانی را به نصف کاهش دهند.

انتشار مقاله بلافاصله واکنش‌هایی را به دنبال داشت. گزارش‌هایی درباره آن در نشریاتی مانند تایم و نیویورک‌تایمز منتشر شد. برخی مفسران نیز مقاله را صرفاً شوخی یا کنایه‌ای درباره نگرانی‌های مربوط به جمعیت جهان تلقی کردند.

بااین‌حال، بحث علمی درباره این مقاله ادامه یافت. Science نامه‌هایی از ریاضی‌دانان و جمعیت‌شناسان منتشر کرد که در آن‌ها روش فون فوئرستر و همکارانش «مضحک» و «آشکارا پوچ» توصیف شده بود. نویسندگان مقاله نیز در پاسخ از مبانی ریاضی و نتایج خود دفاع کردند.

معادله آخرالزمان در دهه‌های ۱۹۶۰ تا ۱۹۸۰ بارها در کتاب‌های درسی حوزه‌هایی مانند ژنتیک، بوم‌شناسی و جمعیت‌شناسی مورد استناد قرار گرفت. این معادله حتی در موارد غیرمنتظره‌ای نیز به کار رفت؛ از جمله در سال ۱۹۶۳، یکی از شاهدان یک کمیته پارلمانی کانادا از آن برای استدلال درباره نیاز به استفاده از آفت‌کش‌های شیمیایی برای تأمین غذای جمعیت رو به رشد استفاده کرد.

اما حدود سال ۱۹۹۳، یعنی تقریباً در میانه مسیر تا آخرالزمان پیش‌بینی‌شده، جمعیت جهان از برآوردهای این مدل عقب افتاد و دقت پیش‌بینی‌ها شروع به کاهش کرد. بنابراین، انتظار نمی‌رود جمعیت جهان در ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶ به شکلی که مقاله سال ۱۹۶۰ پیش‌بینی کرده بود به بی‌نهایت نزدیک شود یا انسان‌ها «تا حد مرگ فشرده شوند».