این انگل عجیب عمر مورچه‌ها را ۱۰ برابر می‌کند و آن‌ها را به سطح ملکه می‌رساند

تصور کنید انگلی وارد بدن موجودی شود، طول عمر او را تا ۱۰ برابر افزایش دهد و بقیه اعضای کلونی را مجاب کند که مانند ملکه به او خدمت کنند. این سناریوی عجیب، واقعیتی حیرت‌انگیز در دنیای حشرات است که پژوهشگران ابعاد ژنتیکی و زیستی آن را کشف کرده‌اند.

به گزارش ساینس‌آلرت، داستان زمانی آغاز می‌شود که لاروهای مورچه گونه Temnothorax nylanderi از فضولات دارکوب تغذیه می‌کنند. این فضولات حاوی تخم انگل نوعی کرم نواری با نام علمی Anomotaenia brevis هستند.

پس از ورود انگل به بدن مورچه، چرخه‌ای مخرب آغاز می‌شود. مورچه‌های مبتلا تغییر رنگ می‌دهند و به‌جای رنگ قهوه‌ای تیره، به زرد کم‌رنگ تبدیل می‌شوند. این مورچه‌ها از نظر جثه کوچک‌تر از هم‌نوعان خود باقی می‌مانند، اما بویی متفاوت ساطع می‌کنند. فرومون‌های آزادشده از بدن آن‌ها، سایر مورچه‌های کارگر را به اشتباه می‌اندازد تا تصور کنند با ملکه مواجه هستند.

در نتیجه این شباهت شیمیایی، مورچه‌های کارگر تمام امکانات کلونی را در اختیار مورچه بیمار قرار می‌دهند؛ برای او غذا می‌آورند، او را جابه‌جا می‌کنند و به نظافتش می‌پردازند. مورچه مبتلا نیز با کمال میل این سبک زندگی سلطنتی را می‌پذیرد. او تمام وظایف روزمره را کنار می‌گذارد و در طول عمر طولانی خود به‌ندرت از لانه خارج می‌شود؛ درحالی‌که نسل‌های متوالی از کارگران عادی مشغول خدمت‌رسانی به او هستند.

حکمرانی انگل بر مورچه‌ها

تمام این مراقبت‌های ویژه، بخشی از نقشه انگل برای بقا است. لاروهای کرم نواری داخل بدن مورچه منتظر فرصت مناسب می‌مانند. هنگام حمله دارکوب به لانه، مورچه‌های سالم به‌سرعت متفرق می‌شوند، اما مورچه مبتلا و بی‌دفاع در جای خود باقی می‌ماند و طعمه‌ای آسان برای پرنده می‌شود. با بلعیده‌شدن مورچه، انگل به هدف نهایی خود یعنی روده دارکوب دست می‌یابد. کرم نواری در روده پرنده رشد می‌کند، بالغ می‌شود و تخم‌ریزی انجام می‌دهد. سپس این تخم‌ها همراه با فضولات دارکوب دفع می‌شوند تا این چرخه بار دیگر تکرار شود.

پژوهشگران برای درک نحوه این دستکاری پیچیده، مطالعه‌ای جدید انجام داده‌اند که نتایج آن در ژورنال BMC Genomics منتشر شده است. زیست‌شناسان دانشگاه یوهانس گوتنبرگ ماینتس در آلمان و دانشگاه ژجیانگ در چین، بیان ژن را در مغز و بافت‌های چربی مورچه‌های مبتلا، مورچه‌های سالم و ملکه‌ها بررسی کردند. بافت چربی در حشرات مسئولیت تنظیم متابولیسم و عملکرد سیستم ایمنی را برعهده دارد.

بررسی‌ها نشان داد که بیان ژن در بافت چربی ملکه‌ها شباهت بسیار زیادی با کارگران مبتلا دارد. محققان می‌گویند این عفونت صرفاً مورچه‌ها را بیمار نمی‌کند، بلکه فیزیولوژی آن‌ها را به‌صورت هدفمند تغییر می‌دهد. در سطح مولکولی، کارگران مبتلا فرایندی مشابه ملکه را در بخش‌های مربوط به متابولیسم، سیستم ایمنی، استرس و پیری نشان می‌دهند که همین امر طول عمر بیشتر و رفتار ویژه سایر کارگران را توجیه می‌کند.

تفاوت‌های جالب‌توجه زمانی آشکار شد که پژوهشگران مغز مورچه‌ها را تحلیل کردند. شباهت‌های میان ملکه و کارگران مبتلا، در بخش مغز وجود نداشت. در مغز مورچه‌های بیمار، مولکول‌های سیگنال‌دهی و گیرنده‌ها سرکوب شده بودند؛ این موضوع علت از دست‌رفتن اخلاق کاری و نادیده‌گرفتن وظایف در این حشرات سخت‌کوش محسوب می‌شود.