مطالعه جدید: بازی‌های ویدیویی می‌توانند حافظه و مهارت‌های شناختی مغز را تقویت کنند

تحقیقات جدید نشان می‌دهند که بازی‌های ویدیویی ممکن است تا حدودی باعث تقویت حافظه و دیگر مهارت‌های شناختی مغز شوند.

از آنجایی که بازی‌های ویدیویی به بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی روزمره بسیاری از مردم تبدیل شده‌اند، پژوهشگران زمان زیادی را صرف تعیین این موضوع کرده‌اند که آیا این بازی‌ها برای سلامت مغز مفید هستند یا مضر. اکنون یک مطالعه جدید که در نشریه Acta Psychologica منتشر شده، تحقیقات ۲۰ سال گذشته درباره تأثیر بازی‌های ویدیویی بر توانایی‌های شناختی را در قالب یک مرور سیستماتیک جمع‌آوری کرده است. این بررسی گسترده نشان می‌دهد که بازی‌های ویدیویی می‌توانند برخی مزایای شناختی مفید را برای گیمرها به همراه داشته باشند.

در نگاه اول، شاید این‌طور به نظر برسد که بازی‌های ویدیویی در دسته سرگرمی‌های مخرب مغز قرار می‌گیرند؛ چیزی شبیه به اسکرول کردن بی‌هدف در شبکه‌های اجتماعی یا تماشای مداوم تلویزیون. با‌این‌حال، بیشتر گیمرها موافق هستند که بازی‌های ویدیویی به سطحی از مهارت نیاز دارند و بسیاری از محققان نیز این موضوع را تأیید می‌کنند. در واقع، ماهیت تعاملی بازی‌های ویدیویی آنها را به ابزاری بالقوه برای تمرینات شناختی تبدیل کرده است که به تقویت مهارت‌های ذهنی پایه مانند حافظه، توجه، خودکنترلی، استدلال فضایی و حل مسئله کمک می‌کند.

تجزیه و تحلیل یکپارچه و به‌روز تأثیرات بازی‌های ویدیویی

در این پژوهش، محققان ۱۳۳ مطالعه شامل یک نمونه آماری متشکل از ۱۴٬۲۴۵ شرکت‌کننده را بررسی کردند. پژوهشگران در تحقیق خود پیامدهای شناختی را به پنج حوزه تقسیم کردند: حافظه، توانایی‌های فضایی (Spatial)، توجه دیداری، کنترل شناختی و هوش. آنها متوجه شده‌اند که بازی‌های ویدیویی در مجموع با مزایای شناختی کوچک اما از نظر آماری معنی‌دار مرتبط هستند و به‌خصوص روی حافظه اثر می‌گذارند.

مقایسه میان گیمرها و غیرگیمرها نیز نشان‌دهنده یک برتری کوچک کلی برای گیمرها بود، به‌ویژه در زمینه‌هایی مانند توجه دیداری، کنترل شناختی و هوش.

نویسندگان مطالعه می‌نویسند:

«در بررسی مطالعات همبستگی، یافته‌ها نشان‌دهنده یک رابطه مثبت، هرچند ضعیف، بین بازی‌های ویدیویی و توانایی شناختی کلی بود. این امر نشان می‌دهد که مدت زمان طولانی‌تر بازی‌های ویدیویی ممکن است با نمرات بالاتر در ارزیابی‌های شناختی همراه باشد. هنگام بررسی حوزه‌های شناختی خاص، ارتباط معنی‌دار تنها برای حافظه یافت شد که نشان می‌دهد بازی‌های ویدیویی ممکن است ارتباط پایدارتری با مهارت‌های مرتبط با حافظه داشته باشند. یک تفسیر احتمالی برای این ارتباط این است که افرادی که زمان بیشتری را صرف بازی می‌کنند، در طول بازی به‌طور مکرر و مداوم از مهارت‌های مرتبط با حافظه خود بهره می‌گیرند.»

طی سال‌های گذشته، تحقیقات زیادی انجام شده تا مشخص شود آیا بازی‌های ویدیویی برای تمرینات شناختی مفید هستند یا نه، و کدام توانایی‌های ذهنی را تقویت یا تضعیف می‌کنند. نتایج این مطالعات تا پیش از این متناقض بوده است؛ برخی از آنها نشان‌دهنده مزایای بازی‌ها هستند و برخی دیگر به این نتیجه رسیده‌اند که بازی‌ها هیچ بهبود واقعی در دنیای واقعی ایجاد نمی‌کنند. البته تفاوت در روش‌های تحقیق، ویژگی‌های جمعیت‌شناختی و عوامل مرتبط با خود بازی‌ها نیز در ایجاد این نتایج متناقض نقش داشته‌اند.

بررسی‌هایی که روی بازی‌های اکشن تمرکز داشته‌اند، اغلب نشان داده‌اند که گیمرها در کارهای مربوط به توجه و وظایف ادراکی، عملکرد بهتری نسبت به افراد غیرگیمر دارند. در مقابل، برخی از بررسی‌ها استدلال کرده‌اند که این تأثیرات کوچک هستند یا ممکن است به جای دستاوردهای شناختی واقعی، منعکس‌کننده نوع روش‌های انتخابی در تحقیق باشند. همچنین، تفاوت در تعریف بازی‌های «اکشن» و اینکه آیا مطالعات شامل بازی‌های حرکتی یا ابزارهای «تمرین مغز» می‌شوند یا خیر، به این نتایج متناقض دامن زده است.

نویسندگان این مطالعه جدید توضیح می‌دهند:

«برخی از پژوهشگران همچنان نسبت به اثرات شناختی مثبت بازی‌های ویدیویی مشکوک هستند و استدلال می‌کنند که بازی‌های ویدیویی معمولاً فقط اثرات انتقال نزدیک ایجاد می‌کنند؛ یعنی بهبودها تا حد زیادی به خود بازی ویدیویی یا زمینه‌های بسیار مشابه محدود می‌شود و شواهد محدودی وجود دارد که ثابت کند توانایی‌های شناختی انتقال دور که در زندگی روزمره کاربرد دارند نیز تقویت می‌شوند.»

هرچند این مطالعه دیدگاه یکپارچه‌تری از تأثیرات بازی‌های ویدیویی ارائه می‌دهد، اما محققان خاطرنشان می‌کنند که این پژوهش همچنان محدودیت‌هایی دارد. این موارد شامل تفاوت‌های ذاتی در پروتکل‌های مطالعاتی مختلف و استفاده از روش ثبت گزارش توسط خود شرکت‌کنندگان در برخی پژوهش‌ها است. همچنین کمبود اطلاعات از وضعیت شرکت‌کنندگان بعد از دوره تحقیق، نتیجه‌گیری قطعی درباره اثرات بلندمدت بازی‌های ویدیویی بر توانایی‌های شناختی مغز را غیرممکن می‌کند.