جنگ خاورمیانه و النینو میتواند قیمت جهانی مواد غذایی را در سال ۲۰۲۷ افزایش دهد
جنگ در تنگه هرمز و احتمال وقوع النینو میتوانند با اختلال در تأمین کود و کاهش محصولات کشاورزی، قیمت جهانی غذا را بالا ببرند.
گزارش جدید شرکت امور مالی و بانکداری جیپی مورگان هشدار میدهد قیمت جهانی مواد غذایی ممکن است در نیمه نخست سال ۲۰۲۷ افزایش ۵ درصدی پیدا کند؛ زیرا کمبود کود کشاورزی با احتمال وقوع یک النینوی قدرتمند همزمان شده است. این شرایط میتواند عرضه جهانی مواد غذایی را کاهش دهد و هزینه خرید مواد غذایی را بیشتر کند.
جنگ در منطقه خاورمیانه که بیش از ۳۶ درصد اوره وارداتی جهان، یکی از کودهای نیتروژنی پرمصرف در کشاورزی، را تأمین میکند، یکی از تهدیدات بزرگ برای تأمین مواد غذایی است. «سارا کاپنیک»، رئیس جهانی مشاوره اقلیمی جیپی مورگان، میگوید جنگ ایران تولید کود را کاهش داده و اختلال در تنگه هرمز نیز صادرات را محدود و قیمتها را بالا برده است.
به گفته کاپنیک، این کمبودها میتوانند طی چند ماه روی محصولات کشاورزی اثر بگذارند؛ ابتدا ذرت آمریکای جنوبی، سپس گندم در آمریکا و دیگر تولیدکنندگان بزرگ و همچنین برنج در آسیا. همزمان، پدیده النینو میتواند الگوهای بارش و دما را در سراسر جهان تغییر دهد و مناطق مهم کشاورزی را در معرض خشکسالی، سیل و گرمای شدید قرار دهد.
تولیدکنندگان مناطق گرمسیری، بهویژه برزیل و هند، با بیشترین خطر روبهرو هستند؛ زیرا وابستگی آنها به کود وارداتی از خلیج فارس با آسیبپذیری تاریخی در برابر زیانهای کشاورزی ناشی از النینو همپوشانی دارد. آمریکا ممکن است از شدیدترین پیامدهای مستقیم در امان بماند، اما کاهش برداشت جهانی و افزایش هزینه محصولات و کود میتواند قیمت مواد غذایی در این کشور را هم بالا ببرد.
مشکل در تأمین کودهای نیتروژنی و اوره برای کشاورزی
کودهای نیتروژنی از نظر وزنی پرمصرفترین کودهای جهان هستند و در تولید سه ماده غذایی مهم، یعنی ذرت، گندم و برنج، نقش اساسی دارند. بیش از نیمی از تقاضای جهانی برای کود نیتروژنی به همین سه محصول اختصاص دارد. همچنین کود بهطور تاریخی ۲۱ درصد هزینه تولید ذرت و ۱۹ درصد هزینه تولید گندم را تشکیل داده است.
اوره با استفاده از گاز طبیعی تولید میشود و معمولاً باید همزمان با کاشت بذر در خاک قرار بگیرد. این بازه زمانی محدود، اختلال در عرضه را خطرناکتر میکند. اگر کود پس از کاشت محصول برسد، کشاورزان نمیتوانند آن را ماهها بعد با همان نتیجه استفاده کنند. مصرف دیرهنگام سطحی نیز ممکن است به گاز آمونیاک تبدیل شود و به گیاهان آسیب بزند.
برخلاف نفت، کود نیتروژنی ذخایر راهبردی گستردهای ندارد؛ زیرا ناپایدار است و میتواند به آمونیاک سمی تبدیل شود. بنابراین کشاورزان هنگام اختلال در ارسال محمولهها گزینههای محدودی دارند: پرداخت هزینه بیشتر برای حفظ محصول، استفاده کمتر از کود و پذیرش برداشت کمتر، یا تغییر نوع محصول. هرکدام از این گزینهها میتواند هزینهها را افزایش دهد یا میزان غذای واردشده به بازار جهانی را کم کند.
نخستین آزمون مهم ممکن است در آمریکای جنوبی رخ دهد؛ جایی که کاشت ذرت بین سپتامبر و ژانویه انجام میشود. برزیل، یکی از صادرکنندگان بزرگ محصولات کشاورزی جهان، از واردکنندگان مهم کود نیتروژنی از خلیج فارس محسوب میشود. گندم زمستانه در آمریکا، اروپا، چین، هند و روسیه و برنج پاییزه و زمستانه در چند کشور آسیایی نیز در معرض خطر هستند.
حتی پایان سریع اختلال در عرضه کود نیز مشکل را بلافاصله برطرف نمیکند. جیپی مورگان تخمین میزند بازگشت تولید کود به ظرفیت کامل ممکن است یک تا چهار سال طول بکشد و برخی تأسیسات آسیبدیده گاز طبیعی برای احیا به سه تا پنج سال زمان نیاز داشته باشند. کارخانههای کود نیز تا زمان فعالشدن زیرساخت گاز طبیعی نمیتوانند دوباره فعالیت کنند.
در همین حال، النینو میتواند فشار بیشتری بر کشورهایی وارد کند که همین حالا با مشکل تأمین کود روبهرو هستند. این پدیده زمانی رخ میدهد که آبهای استوایی اقیانوس آرام بیش از حد گرم شود و گرما را به جو منتقل کند و الگوهای آبوهوایی مناطق دوردست را تغییر دهد. النینو میتواند بارش را جابهجا و خشکسالی را تشدید کند و سیل و آتشسوزی را افزایش دهد.
طبق گزارشها، رویدادهای قبلی النینو بهطور میانگین با کاهش ۳.۵ درصدی تولید محصولات کشاورزی در مناطق گرمسیری همراه بودهاند، درحالیکه تولید در مناطق معتدل ۲.۴ درصد افزایش یافته است. بااینحال، کاپنیک هشدار میدهد مناطق دورتر از مناطق گرمسیری نیز لزوماً در امان نیستند؛ بهویژه با افزایش دمای جهانی که خطر گرمای آسیبزا را بیشتر میکند.
سوپر النینو میتواند شرایط را بدتر کند
بیشتر پیشبینیهای مورد استناد گزارش جیپی مورگان از شکلگیری النینو خبر میدهند و برخی پیشبینیهای شدیدتر حتی احتمال وقوع «سوپر النینو» را مطرح میکنند. شدت این پدیده، شرایط آبوهوایی محلی و امکان تغییر به سمت تولید محصولات مقاومتر به خشکسالی، میزان خسارت را تعیین خواهد کرد.
نمونه مشابهی در جریان النینوی ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ رخ داد؛ زمانی که قیمت کود از قبل بالا بود. عرضه جهانی گندم نسبتاً پایدار ماند، زیرا برداشت بیشتر در آمریکا و هند زیان مناطق دیگر را جبران کرد؛ اما صادرات برنج و کاکائو بهشدت کاهش یافت. هند نیز برای حفاظت از ذخایر داخلی، محدودیتهایی بر صادرات اعمال کرد.
برای مصرفکنندگان آمریکایی، این هشدار به معنای خالیشدن ناگهانی قفسه فروشگاهها یا قطعیبودن افزایش ۵ درصدی قیمتها نیست. آبوهوای مناسب، افزایش تولید در کشورهای دیگر و منابع جدید کود میتوانند شدت این پیامدها را کاهش دهند. بااینحال، جیپی مورگان هشدار میدهد ترکیب اختلال طولانیمدت در تأمین کود، از دسترفتن زمان کاشت و خسارت ناشی از النینو میتواند بحران انرژی و حملونقل را به شوک طولانیمدت قیمت مواد غذایی تبدیل کند.
برای گفتگو با کاربران ثبت نام کنید یا وارد حساب کاربری خود شوید.