هم‌اندازه ویروس کرونا؛ کوچک‌ترین QR Code جهان با اندازه ۵۰ نانومتر ساخته شد

محققان دانشگاه مانش استرالیا و آکادمی علوم جمهوری چک موفق شدند یک QR Code بسیار کوچک بسازند که برای دیدن آن به میکروسکوپ الکترونی نیاز خواهید داشت. این دستاورد رکورد گینس کوچک‌ترین QR Code جهان را جابه‌جا کرده، چراکه اندازه آن تنها مشابه ویروس کرونا است.

رکورد کوچک‌ترین QR Code جهان

ابعاد این QR Code تنها ۵۰ در ۵۰ نانومتر است؛ یعنی تقریباً هم‌اندازه یک ویروس کرونا و حدود ۸۰۰ برابر کوچک‌تر از رکورددار قبلی در این زمینه. برای درک بهتر این مقیاس، عرض کل این QR Code حدوداً هزار برابر کوچک‌تر از قطر یک تار موی انسان است.

جالب این‌که که هر پیکسل این QR Code از اتم‌های منفرد نقره ساخته شده است. پژوهشگران برای رسیدن به این دستاورد، از یک میکروسکوپ تونلی روبشی (Scanning Tunneling Microscope) استفاده کردند؛ ابزاری فوق‌العاده دقیق که امکان جابه‌جایی و قرار دادن اتم‌ها در موقعیت‌های مشخص را فراهم می‌کند.

فرآیند ساخت این QR Code در شرایطی با درصد خلأ بسیار بالا و دمای فوق‌العاده پایین انجام شده است. محققان ابتدا با کمک سامانه‌های خودکار، بخش عمده این الگو را ایجاد کردند و سپس برای دستیابی به بیشترین میزان دقت، جایگاه برخی اتم‌ها را به‌صورت دستی تنظیم کردند تا کد به‌درستی قابل خواندن باشد. نتیجه نهایی یک QR Code کاملاً کاربردی است که پس از تصویربرداری و بزرگ‌نمایی، می‌تواند کاربران را به وب‌سایت SPM Pro Tips هدایت کند؛ پروژه‌ای آموزشی که با هدف معرفی فناوری‌های مرتبط با میکروسکوپ‌های روبشی و تحقیقات در مقیاس نانو راه‌اندازی شده است.

این رکورد هنوز به‌صورت رسمی توسط گینس تأیید نشده، اما تیم تحقیقاتی درخواست خود را ثبت کرده و منتظر بررسی نهایی آن است. در صورت تأیید این رکورد، نمونه قبلی که اوایل سال جاری میلادی ساخته شده بود، جای خود را به این شاهکار مهندسی در مقیاس اتمی خواهد داد.

هرچند این دستاورد بیشتر جنبه نمایشی و تحقیقاتی دارد، اما نشان می‌دهد دانشمندان تا چه اندازه در کنترل و دستکاری اتم‌های منفرد پیشرفت کرده‌اند. این پیشرفت تحسین‌برانگیز می‌تواند در آینده برای توسعه حافظه‌های فوق‌متراکم، ساختارهای نانومتری و نسل جدید فناوری‌های کوانتومی کاربردهایی فراتر از انتظار داشته باشد.