اولین جلسه دادگاه مهم متا: اینستاگرام و فیسبوک کودکان را به خود معتاد می‌کنند

رسیدگی به بزرگ‌ترین چالش حقوقی شرکت متا در دادگاه فدرال شهر اوکلند در ایالت کالیفرنیا آغاز شد. در این دادگاه، هیئت منصفه به مدت ۶ تا ۷ هفته به بررسی شکایت مشترک ۲۹ دادستان کل ایالت‌های آمریکا علیه این غول رسانه‌های اجتماعی خواهد پرداخت. این ایالت‌ها مدعی هستند که متا به‌صورت عمدی نسلی از کودکان و نوجوانان را به فیسبوک و اینستاگرام وابسته و معتاد کرده و سلامت روان آنها را هدف قرار داده است.

این پرونده که ریشه آن به دادخواست ثبت‌شده در سال ۲۰۲۳ مربوط می‌شود، به نقض متعدد قوانین فدرال و ایالتی از جمله «قانون حفاظت از حریم خصوصی آنلاین کودکان» (COPPA) و مقررات گوناگون حمایت از مصرف‌کننده اشاره می‌کند. دادستان‌ها تأکید دارند که این دادرسی با محوریت اعمال جریمه‌های مدنی، جبران خسارت و اصلاح ساختار پلتفرم‌ها تشکیل شده است.

اتهامات ایالت‌ها و استناد به اسناد داخلی شرکت متا

«مگان اونیل»، معاون دادستان کل کالیفرنیا، در بیانیه آغازین خود در دادگاه به میلیون‌ها سند داخلی افشاشده شامل پژوهش‌های شرکت، ایمیل‌های کارکنان و گفتگوهای مستقیم مدیران تا سطح «مارک زاکربرگ» استناد کرد. او اعلام کرد متا از حضور «میلیون‌ها» کاربر ۱۱ و ۱۲ ساله در اینستاگرام آگاه بوده اما اقدام مؤثری برای ممانعت از فعالیت آنها انجام نداده است.

یکی از اسناد داخلی نشان می‌دهد که پژوهشگران اینستاگرام گزارش داده بودند «روایت نوجوانان از استفاده از این پلتفرم، شبیه به روایت یک فرد معتاد است». همچنین در سندی دیگر آمده که قابلیت‌های افزایش زمان حضور کاربران در پلتفرم‌ها ذاتاً با سلامت روان در تضاد هستند و تمرکز افراد را از فعالیت‌های ارزش‌آفرین دور می‌کنند.

اونیل الگوی تجاری متا را در چهار مرحله جذب و به دام انداختن کاربران، نگه‌داشتن حداکثری آنها در برنامه، جمع‌آوری داده‌ها و در نهایت مخفی نگه‌داشتن حقیقت از عموم مردم خلاصه کرده است. او تصریح کرده اظهارات عمومی مدیران متا مبنی بر اولویت دادن به ایمنی در مقابل سود، با یافته‌های پژوهش‌های داخلی در تضاد بوده و این شرکت کمپینی برای فریب کاربران، قانون‌گذاران، معلمان و والدین به راه انداخته است.

ایالت‌های شاکی از دادگاه می‌خواهند ضمن اعمال جریمه‌های مالی سنگین، متا را ملزم به حذف تمامی داده‌های شخصی کودکان زیر ۱۳ سال، نابودی الگوریتم‌های آموزش‌دیده با این داده‌ها و حذف ویژگی‌هایی چون اسکرول بی‌پایان، پخش خودکار محتوا و فیلترهای زیبایی کند.

در سوی دیگر، «پل اشمیت»، وکیل متا، این ادعاها را رد کرده است. او با اشاره به سند پژوهشی ارائه‌شده از سوی دادستان‌ها توضیح داده که هرچند از هر ۵ نوجوان یک نفر گفته اینستاگرام حس بدی به او می‌دهد، اما ۴۱ درصد حس بهتری پیدا کرده‌اند و ۴۱ درصد دیگر نیز اعلام کرده‌اند هیچ اثری روی آنها نداشته است. اشمیت اعلام کرده مدارک نشان می‌دهد تنها کمی بیش از ۱۰۰ هزار کاربر زیر سن قانونی شناسایی شده‌اند و همان قوانین حفظ حریم خصوصی که متا به نقض آنها متهم شده، مانع از ذخیره‌سازی داده‌های لازم برای ردیابی این کاربران شده است.

وکیل متا همچنین تأکید کرده اساساً موضوعی با عنوان «اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی» از نظر علمی وجود ندارد و مدیران این شرکت هرگز پلتفرم‌های خود را برای اعتیادآور بودن طراحی نکرده‌اند، هرچند ابزارهایی برای مدیریت استفاده کاربران توسعه داده‌اند.

«راب بونتا»، دادستان کل کالیفرنیا، در نشست خبری پس از دادگاه خاطرنشان کرده این پرونده صرفاً برای دریافت خسارت مالی نیست، بلکه هدف آن اصلاح ساختاری و اجرای عدالت است. پیش‌تر وکلای متا هشدار داده بودند مجموع جریمه‌ها ممکن است به ۱.۴ تریلیون دلار برسد، اما دادستان‌ها رقم ۲۰۰ میلیارد دلار را محتمل‌تر اعلام کرده‌اند.

تصمیم‌گیری نهایی این پرونده برعهده قاضی «ایوان گونزالس راجرز» خواهد بود. بونتا همچنین یادآور شده که متا تنها شرکت متهم نیست و ایالت‌ها پرونده‌های دیگری را علیه تیک‌تاک، اسنپ و یوتوب پیگیری می‌کنند تا اصلاحاتی جامع در سطح صنعت برای حفظ ایمنی کودکان شکل بگیرد.