تحولی در اتصال گوشی‌ها به اینترنت ماهواره‌ای؛ گام مهم اسپیس‌ایکس و کوالکام برای حذف اپراتورها

فناوری جدید 5G NR-NTN با ادغام ماهواره‌ها در شبکه سلولی، محدودیت سرعت و ظرفیت روش‌های قدیمی را از بین می‌برد و امکان تماس صوتی باکیفیت و انتقال دیتای سریع‌تر را در سراسر زمین فراهم می‌کند. کوالکام با ساخت مودم جدید X105 مسیر را برای استفاده از این استاندارد هموار کرده تا گوشی‌های معمولی بدون نیاز به سخت‌افزار خاص به ماهواره وصل شوند. این تحول که در ادامه به آن می‌پردازیم، وابستگی استارلینک به اپراتورهای سنتی را کاهش داده و ارتباطات ماهواره‌ای را به بخش جدایی‌ناپذیر شبکه‌های موبایل تبدیل می‌کند.

در صنعت مخابرات، میزان نفوذ و قدرت یک شرکت تا حد زیادی براساس پهنای باند و فرکانس‌های تحت مالکیت آن تعیین می‌شود. با‌این‌حال، با ورود فناوری ارتباطات ماهواره‌ای که پوشش شبکه‌ای را به دورترین نقاط می‌رساند، معادلات درحال تغییر است. اخیراً شایعات و گفتگوهای زیادی درباره اینکه استارلینک اسپیس‌ایکس، قصد دارد شبکه مستقل خود را راه‌اندازی کند یا اپراتورهای بزرگی چون AT&T ،T-Mobile یا Verizon را خریداری کند، شنیده می‌شود. در این میان، کوالکام به آرامی درحال کمک به استارلینک است تا مزیت تاریخی و سنتی اپراتورهای مخابراتی را کم‌رنگ کند.

تحول در ارتباطات ماهواره‌ای با فناوری 5G NR-NTN

تا پیش از آغاز عصر نسل پنجم شبکه تلفن همراه (5G)، متصل شدن به ماهواره‌ها به سخت‌افزارهای اختصاصی و مجزا نیاز داشت. این روند زمانی تغییر کرد که شرکت‌هایی مانند اسپیس‌ایکس و T-Mobile آزمایش استفاده از فرکانس‌های مخابراتی را برای ارسال سیگنال از فضا به گوشی‌های هوشمند معمولی آغاز کردند. اکنون، ابعاد و کارایی این فناوری با معرفی استاندارد «شبکه غیرزمینی رادیویی جدید نسل پنجم» (5G NR-NTN) درحال بهبود است؛ فناوری جدیدی که کوالکام آن را آینده ارتباطات ماهواره‌ای می‌داند و اعلام کرده مودم جدیدش یعنی X105 5G Modem-RF این انقلاب تکنولوژیک را ممکن ساخته است.

درحال‌حاضر شرکت‌ها از روشی به نام Direct-to-Cell استفاده می‌کنند که در آن ماهواره‌ها رفتار دکل‌های مخابراتی سنتی را شبیه‌سازی می‌کنند. هرچند این روش به راه‌اندازی سریع‌تر خدمات و پشتیبانی از پیامک کمک می‌کند، اما برای کاربردهای پیشرفته‌تر کافی نیست. ماهواره‌ها با سرعت بالایی در آسمان حرکت می‌کنند و وقتی می‌خواهند مانند یک دکل ثابت زمینی عمل کنند، سیستم باید دائماً تغییرات فاصله، حرکت و زمان‌بندی را جبران کند. این تنظیمات مداوم، بهره‌وری شبکه را در اشتراک‌گذاری فرکانس میان کاربران مختل می‌کند و با افزایش تعداد دستگاه‌های متصل، ظرفیت شبکه به شدت افت خواهد کرد.

استاندارد فرکانس NR-NTN رویکرد متفاوتی دارد و ماهواره را به عنوان بخشی پویا از شبکه سلولی در نظر می‌گیرد. از آنجایی که دستگاه‌ها در این سیستم درک دقیقی از حرکت ماهواره در مدار دارند، چالش‌های روش قبلی از بین می‌رود و بازدهی فرکانسی ۴ تا ۱۰ برابر بهتر می‌شود.

خدمات فعلی Direct-to-Cell تنها از پیام‌رسانی و انتقال دیتای بسیار سبک پشتیبانی می‌کنند، اما عملکرد قدرتمند فناوری جدید، امکانات تازه‌ای مثل فناوری کدگذاری صوتی مولد کوالکام را فراهم می‌کند که برقراری تماس‌های صوتی ماهواره‌ای با کیفیتی در سطح شبکه‌های زمینی را ممکن می‌سازد.

مودم X105 5G کوالکام که اوایل سال جاری میلادی در کنگره جهانی موبایل (MWC) معرفی شد، نخستین پلتفرمی است که به صورت بومی از این فناوری پشتیبانی می‌کند و پایه‌ای برای اتصال 5G ماهواره‌ای محسوب می‌شود. طبق برنامه، این تراشه در نیمه دوم سال جاری میلادی در دستگاه‌ها ظاهر خواهد شد. این زمان‌بندی با برنامه اسپیس‌ایکس در سال ۲۰۲۷ برای پرتاب ماهواره‌های نسل دوم (V2) هماهنگی کاملی دارد.

البته در دسترس بودن سخت‌افزار به معنای فعال‌سازی فوری آن نیست و همه‌گیر شدن این استاندارد زمان‌بر خواهد بود. با اینکه سخت‌افزار جدید کوالکام گام بزرگی برای استفاده از فرکانس‌های اختصاصی استارلینک (باند n252 و n256) برمی‌دارد که درحال‌حاضر توسط گوشی‌های هوشمند پشتیبانی نمی‌شوند، اما استقلال کامل اسپیس‌ایکس از اپراتورهای سنتی هنوز به تغییر و تحولی بزرگ‌تر در کل اکوسیستم موبایل نیاز دارد.