معاون وزیر ارتباطات: تبعیض در دسترسی به اینترنت بحران امنیتی ایجاد می‌کند

به گفته معاون سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه فاوا وزارت ارتباطات، مجموع عدم‌النفع بخش اقتصاد دیجیتال در نتیجه قطع اینترنت در ۴۰ روز جنگ به بیش از ۱۶.۳۲ همت رسیده است.

به گزارش دیجیاتو، «احسان چیت‌ساز»، معاون سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، صبح امروز (شنبه ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵) در نشستی خبری به تشریح عملکرد این وزارتخانه در دوران جنگ رمضان، میزان خسارت‌های وارده، موضع دولت در قبال اینترنت طبقاتی، چشم‌انداز بومی‌سازی و آخرین وضعیت فیبرنوری پرداخت.

چیت‌ساز با اشاره به تجربه‌های جدید حوزه ارتباطات در جریان جنگ اخیر، اعلام کرد که بیش از ۵۰۰ سایت ارتباطی مورد حمله قرار گرفته و ارتباطات جزایر کشور به طور مقطعی از سرزمین اصلی قطع شده‌اند که در بسیاری موارد طی چند ساعت ارتباط برقرار شده است.

او افزود: «مجموعه وزارت با تقدیم شهدای متعدد توانست پایداری شبکه را حفظ کند.»

جزئیات خسارت‌های مستقیم و عدم‌النفع جنگ و قطع اینترنت

چیت‌ساز با ارائه آمار خسارت‌های جنگ رمضان گفت: «جنگ رمضان برای مجموعه ارتباطی خسارت‌های زیادی ناشی از حملات موشکی مستقیم که موجب تخریب دارایی‌ها و سرمایه‌های ثابت شد، به همراه داشت که بخش اعظم آنها در حوزه دولت به خصوص زیرساخت‌های فضایی بوده است.

به گفته او، در بخش دولتی بیش از ۴۲.۶ همت  و در بخش غیردولتی نزدیک ۸.۴ همت  خسارت مستقیم ناشی از حملات وارد شده و مجموع خسارات مستقیم حدود ۳۳۵ میلیون دلار برآورد می‌شود.

او ادامه داد: «علاوه بر خسارت مستقیم، قطع اینترنت نیز خساراتی در قالب عدم‌النفع به اقتصاد دیجیتال وارد کرده است.

معاون وزیر ارتباطات عدم‌النفع ناشی از قطع اینترنت در ۴۰‌روز جنگ را به این شرح اعلام کرد

آمار عدم‌النفع (فرصت از دست رفته) به تفکیک بخش‌ها:

بخش	میزان خسارت
مخابرات و ارتباطات	۶.۴ همت
پست و لجستیک	۷۷۶ میلیارد تومان
کسب‌وکارهای خرد تجارت الکترونیک	۲.۳ همت
کسب‌وکارهای استانی و فضایی	نزدیک ۱.۹ همت
کسب‌وکارهای بزرگ مقیاس	۵.۵ همت
مجموع عدم‌النفع	۱۶.۳۲ همت

بر اساس این گزارش، با احتساب ۵۱ همت خسارت مستقیم (دولتی و غیردولتی) و ۱۶.۳۲ همت عدم‌النفع، مجموع خسارت‌های گزارش‌شده ناشی از جنگ و قطع اینترنت در دوره ۴۰ روزه به ۶۷.۳۲ همت می‌رسد. این رقم تنها شامل خسارت‌های قابل محاسبه در بازه اعلام‌شده است و خسارت‌های غیرمستقیم و بلندمدت را در بر نمی‌گیرد.

چیت‌ساز تأکید کرد: «بخش ارتباطات به لحاظ نهاده سرمایه‌گذاری زیادی نداشت و این زیان به صورت مستقیم تاب‌آوری را دچار چالش کرد.»

خسارات قطع اینترنت، با توجه به تخمین‌های قطعی دی‌ماه، از سوی نهادهای مختلف بسیار بیش از این مقدار برآورد می‌شد. چیت‌ساز درباره فاصله برآوردهای قبلی با عددی که وزارت ارتباطات اعلام می‌کند، توضیح داد: «میزان خسارتی که کسب‌وکارها در این دوران متحمل شدند نسبت به دی‌ماه به مراتب کمتر است که مربوط به تاب‌آوری شبکه‌های حیاتی کشور است. مجموعه ارتباطات داخلی در این دوران توانسته به خوبی خدمات خود را ارائه دهد.»

بیتا محبی‌خواه، مدیرکل دفتر تأمین منابع سرمایه‌گذاری وزارت ارتباطات، نیز در پاسخ به سوال نیز درباره خسارت۶.۴ همتی وارد شده به بخش ارتباطات گفت: «این رقم مربوط به اپراتورها و شرکت‌هایFCP است و با دریافت اطلاعات از این شرکت‌ها برآورد شده است.»

محبی‌خواه همچنین توضیح داد: «از آنجا که حوزه فریلنسری متولی خاصی ندارد، اطلاعات مستندی در این زمینه در دست نیست.»

قطع طولانی‌مدت اینترنت شوک گسترده ایجاد می‌کند

معاون وزیر ارتباطات درباره موضع وزارت ارتباطات درباره قطع اینترنت نیز گفت: «ما به همه سیاست‌گذاران تاکید کرده بودیم که در شرایط بحرانی نیز نباید دسترسی کسب‌وکارها قطع شود. در آخرین جلسات با نهادهای ذی‌ربط نیز به صورت شفاف گفتیم کسب‌وکارها به زیرساخت‌های ابری جهانی وابسته‌اند و معماری نرم‌افزارهای نوین بر پایه API و میکروسرویس‌های بین‌المللی است. همچنین سامانه‌های امنیت سایبری برای به‌روزرسانی و دریافت وصله‌های امنیتی به منابع جهانی وابسته‌اند. اگر بخواهیم امنیت اقتصاد دیجیتال داشته باشیم باید اتصال به صورت مطلوب برقرار باشد.»

او هشدار داد: «قطع اینترنت برای کوتاه‌مدت ممکن است، اما قطع سراسری و طولانی، شوک گسترده‌ای ایجاد می‌کند.»

چیت‌ساز گفت: «اینترنت مثل آب است و به نوعی مسیر خودش را پیدا می‌کند. امروز حجم ترافیک اینترنت بین‌الملل ما به ۷.۵ پتابایت رسیده که پیام روشنی به سیاست‌گذار است. این ترافیک نشان می‌دهد که دسترسی‌ها از طریق اپراتورها برقرار شده و عدد ترافیک به صورت پیوسته در حال افزایش است. این مسئله حکمرانی را دچار خدشه می‌کند.»

او افزود: «مردم حقی در مورد اینترنت دارند و ما به صورت پیوسته این استدلال‌ها را به نهادهای تصمیم‌گیر منعکس می‌کنیم تا پس از رفع دغدغه مسئولان امنیتی، اینترنت برقرار شود.»

هرگونه تبعیض، بحران امنیتی ایجاد می‌کند

چیت‌ساز در بخش دیگری از این نشست به موضوع اینترنت پرو پرداخت و گفت: «ما به عنوان متولی حوزه اقتصاد دیجیتال با هر گونه تبعیض بین مردم مخالفیم.»

او تاکید کرد: «احساس تبعیض بنیان‌های اجتماعی جامعه را از بین می‌برد. نمی‌شود در دوران جنگ و در دفاع از کشور همه با هم برابر باشیم، اما در دوران پس از جنگ عده‌ای برابرتر باشند. ما با هر گونه تبعیضی از جمله چارچوبی که در قالب اینترنت پرو تعریف شده، مخالفیم.»

معاون زیر ارتباطات ادامه داد: «آنچه برای ما مهم بود حفظ دسترسی کسب‌وکارها در دوران بحران است. اما ایجاد هرگونه تفاوت در دسترسی مردم عین ایجاد یک بحران امنیتی است.»

چیت‌ساز تاکید کرد که تخلفات در عرضه اینترنت پرو از سوی سازمان تنظیم‌ مقررات و ارتباطات در دست بررسی است و متخلفان قطعاً مجازات خواهند شد.

او افزود: «رویکرد کلی دولت در شورای عالی امنیت ملی این است که ایجاد دسترسی‌های مختلف برای مردم را نمی‌پسندد و هر گونه تبعیضی با سیاست دولت در تضاد است. در مورد شرایط امنیتی، شورای عالی امنیت ملی و شورای عالی فضای مجازی سطح دسترسی را تعیین می‌کنند.»

چیت‌ساز همچنین گفت: «هر کس اطلاعات حساس‌تر و مهم‌تری دارد که نباید مورد سوءاستفاده قرار بگیرد، باید دسترسی‌اش به اینترنت محدودتر باشد نه مردم عادی. از نظر ما هرگونه دسته‌بندی کردن مردم در اینترنت، تولید نابرابری در دسترسی به زیرساخت‌های حیاتی و بازتوزیع فرصت و قدرت نابرابر در جامعه است.»

اینترنت ایران قابلیت چینی شدن ندارد

چیت‌ساز در مورد بحث بومی‌سازی تجهیزات و زیرساخت‌های ارتباطی مشابه زیرساختی که چین فراهم کرده است، گفت: «در این زیست‌بوم اگر بخواهد به صورت کامل داخلی‌سازی انجام شود، با دلار ۱۲۰ تومانی ۷۰۰ همت منابع نیاز است در حالی که منابع وزارت ارتباطات به ۲۰ همت هم نمی‌رسد.»

او با تاکید بر اینکه بومی‌سازی شبکه در ذهن برخی از سیاستمداران و سیاست‌گذاران وجود دارد،‌ اما این کار امکان‌پذیر نیست، گفت: «تنها کشوری که توانسته چنین کاری را انجام دهد، چین است که یک بازار کامل دارد. چین کشوری ۱.۵ میلیارد نفری با اندازه اقتصاد دیجیتال ۴۵ درصدی و بازاری بسیار بزرگ است که به این کشور امکان داخلی‌سازی را می‌دهد.»

چیت‌ساز ادامه داد: «ما نمی‌توانیم مثل چین در همه حوزه‌ها بازار کامل داشته باشیم. در برخی بخش‌ها بازاری با اندازه مناسب نداریم و این ادعا که می‌توانیم مدل چین را تکرار کنیم،‌ مبتنی بر واقعیت و محاسبه نیست. در برخی بخش‌ها اصلاً داخلی‌سازی از منظر اقتصادی و حتی امنیتی به صلاح نیست.»

او به یک ادعای نادرست دیگر نزد سیاستمداران نیز اشاره کرد و گفت: «گفته می‌شود که تجهیزات شبکه چین کاملاً چینی است. اما این حرف غلطی است. میزان زیادی از قطعات  در چین از وندورهای بین‌المللی تأمین می‌شود و فقط اعتبارسنجی قطعات با استاندارد بالایی صورت می‌گیرد.»

وضعیت فیبر نوری و پیام‌رسان‌ها

 چیت‌ساز همچنین درباره وضعیت پروژه فیبرنوری اعلام کرد: «تکلیف برنامه هفتم این بوده که ۱۰ میلیون پوشش ایجاد شود که هم‌اکنون با توجه به کمبود منابع و شرایط خاص، همین میزان شکل گرفته و محقق شده است. مهم‌تر اینکه وزیر ارتباطات تاکید دارد که به جای مبحث پوشش، میزان اتصال سنجیده شود که تا کنون ۱.۵ میلیون اتصال فیبرنوری ایجاد شده است. چالش‌هایی هم وجود دارد و سعی می‌کنیم متناسب با منابع این مشکلات را برطرف کنیم.»

او همچنین درباره آمار پیام‌رسان‌های داخلی نیز گفت: «در دوره قطعی اینترنت، تعداد کاربران پیام‌رسان‌ها تا ۲.۵ برابر افزایش پیدا کرده که البته به معنای افزایش کیفیت این پیام‌رسان‌ها نیست.

نقش وزارت ارتباطات در تصمیمات امنیتی

چیت‌ساز در پاسخ به سؤالی درباره نقش وزارت ارتباطات در قطعی‌های اینترنت گفت: «سطوح امنیتی کشور را ما تعیین نمی‌کنیم. ما متولی برقراری زیرساخت ارتباطی هستیم و به محض تصمیم‌گیری در مورد سطح دسترسی، اینترنت به وضعیت خود برمی‌گردد.»

او مجدداً هشدار داد: «قطع اینترنت فقط برای بازه‌های کوتاه می‌تواند اتفاق بیفتد و در طولانی‌مدت بیشتر ایجادکننده تهدیدات امنیتی است. حتی کاربران مبتدی هم می‌توانند با توجه به حفره‌های اعلام شده، به زیرساخت‌ها حمله کنند.»