قطع سراسری از ۱۴۸۸ ساعت گذشت؛ بالاخره چه کسی دکمه وصل اینترنت را می‌زند؟

سرویس رصد جهانی نت‌بلاکس اعلام کرد که قطعی گسترده اینترنت در ایران امروز ( جمعه، ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵) وارد شصت و سومین روز متوالی خود شده و از مرز ۱۴۸۸ ساعت عبور کرده است.

به گزارش دیجیاتو، خاموشی دیجیتال در ایران که از ۹ اسفند سال گذشته و هم‌زمان با آغاز حملات آمریکا و اسراییل به ایران شروع شده، همچنان بدون چشم‌انداز روشنی برای پایان ادامه دارد و مقامات مسئولی که درباره قطع و وصل اینترنت تصمیم می‌گیرند، تا کنون هیچ توضیح رسمی درباره زمان وصل مجدد اینترنت نداده‌اند. در این مدت فقط کسانی درباره اینترنت اظهارنظر کرده یا درباره بازگشت آن به حالت قبل وعده و اطمینان داده‌اند که در این باره مسئولیت مستقیمی ندارند و به اصطلاح دکمه قطع و وصل اینترنت زیر دست آنها نیست.

نت‌بلاکس در به‌روزرسانی خود نوشته است که خاموشی اینترنت مانعی برای خانواده‌ها و دوستانی است که در خارج از ایران می‌خواهند از سلامت و وضعیت عزیزان خود اطلاع حاصل کنند.

اما تماس با خانواده و دوستان تنها مشکل مردم نیست. طولانی‌ترین قطع ملی اینترنت دشواری‌های متعددی برای مردم ایران ایجاد کرده است.

بیکاری میلیون‌ها کارگر

یکی از بزرگ‌ترین معضلات ناشی از قطعی سراسری اینترنت، تعدیل نیروی گسترده در شرکت‌های مختلف است. بر اساس برآوردها، برخی از شرکت‌ها حتی تا ۵۰ درصد پرسنل خود را تعدیل کرده‌اند. افرادی که درآمدشان از مشاغل خانگی، راه‌اندازی آنلاین‌شاپ‌ها یا فعالیت‌های فریلنسری در زمینه‌هایی مانند دولوپری، گرافیست‌ها و تریدرها تأمین می‌شد، بیش از دو ماه است که منبع درآمدشان به کلی قطع شده است.

به این ترتیب، در اول ماه می (روز کارگر)، به دلیل قطعی اینترنت، عملاً میلیون‌ها کارگر بیکار شده داریم که وضعیت آینده شغلی‌شان بسیار مبهم است.

محرومیت دانشجویان و دانش‌آموزان از منابع جهانی

افزون بر بحران اشتغال، قشر عظیمی از دانشجویان و دانش‌آموزان نیز امکان یادگیری و به‌روزرسانی دانش خود با استفاده از منابع بین‌المللی را ندارند. بسیاری از مقالات علمی و آموزش‌های تخصصی در پلتفرم‌های خارجی قرار دارند که با قطع اینترنت، دسترسی به آن‌ها برای نسل جوان کشور غیرممکن شده و عملاً کیفیت آموزشی را به شدت کاهش داده است.

اختلال در زندگی و سرگرمی مردم

اما همه مشکلات ناشی از قطع اینترنت در ایران به کسب‌وکار و شغل مربوط نمی‌شود.

واقعیت این است که مردم زندگی روزمره‌شان را بر اساس دسترسی به اینترنت بنا کرده‌اند و عادات، خریدها، پیگیری اخبار و اطلاعات، سرگرمی، ارتباطات، همه و همه به این شبکه جهانی وابسته است. قطع اینترنت به مدت بیش از دو ماه عملاً‌ به معنی اختلال در زندگی مردم است و این مسئله موجب آسیب‌های روانی جدی در مردم شده است.

تبعیض آشکار اینترنت پرو و انتقاد گسترده عمومی

در کنار قطعی مطلق اینترنت برای عموم، بحث تداوم عرضه اینترنت طبقاتی در قالب طرح‌هایی نظیر «اینترنت پرو» به یک چالش اجتماعی تبدیل شده است. این رویکرد که به گروه‌های خاص امکان خرید اینترنت اختصاصی با سرعت و کیفیت و البته قیمت بالاتر را می‌دهد، با موج گسترده‌ای از انتقادها روبه‌رو شده‌ است.

سکوت در برابر آسیب‌های اجتماعی

با وجود هشدارهای مکرر کارشناسان و نهادهای صنفی نظیر انجمن صنفی روزنامه‌نگاران استان تهران و انجمن تجارت الکترونیک تهران، هنوز هیچ راهکار عملی و مشخصی از سوی متولیان برای بازگشت به شرایط عادی ارائه نشده است. بیانیه‌های متعدد صادره از نهادهای مدنی و صنفی همگی بر این نکته تاکید دارند که طبقاتی کردن دسترسی به اینترنت و قطع طولانی مدت آن نه تنها تهدیدهای امنیتی را کاهش نمی‌دهد، بلکه سرمایه اجتماعی جامعه را با چالش‌های جبران‌ناپذیری مواجه می‌کند.

آیا اینترنت برمی‌گردد؟

در همین حال، مسئولان وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، تاکید می‌کنند که به‌صورت روزانه برقراری مجدد اینترنت را پیگیری می‌کنند و اطمینان می‌دهند. از جمله «محمدحافظ حکمی»،‌ مشاور وزیر ارتباطات، امروز اظهار امیدواری کرد که اینترنت به‌صورت مرحله‌به‌مرحله یا به‌یکباره وصل شود. او همچنین تاکید کرد که اینترنت حتما به حالت عادی برمی‌گردد و خیال مردم راحت باشد.

اما واقعیت این است که خیال مردم راحت نیست. قطع ماندن طولانی‌مدت اینترنت در کنار رسمیت یافتن اینترنت طبقاتی، نگرانی‌ها را درباره آینده دسترسی در ایران افزایش داده است.

از سوی دیگر، تداوم این وضعیت قطعی و انتظار برای اتصال اینترنت نیز بسیار آسیب‌زننده است. مردم می‌پرسند با توجه به تحولات اخیر،‌ اگر تهدیدات امنیتی از سوی دشمن پابرجا باشد یا اگر جنگ به هر صورتی ادامه پیدا کند، آیا قرار است اینترنت نیز در حالت قطع بماند؟ اینها سوالاتی است که پاسخی برای آنها وجود ندارد و افرادی که در این زمینه اظهارنظر می‌کنند نیز آنهایی نیستند که دکمه قطع و وصل اینترنت را زیر انگشت‌شان دارند.