معاون عملیاتی اسنپ‌مارکت: تحول دیجیتال بدون فهم «چرایی» ممکن نیست

در جریان رویداد تخصصی «تحول در مسیر تحویل» که با حضور مدیران ارشد و تصمیم‌گیران بزرگ‌ترین شرکت‌های کشور برگزار شد، یکی از پنل‌های کلیدی به موضوع فرهنگ سازمانی و نقش آن در توسعه و تحول دیجیتال اختصاص داشت. این پنل با عنوان «فرهنگ؛ پاشنه آشیل توسعه» به بررسی موانع پنهان تحول در صنعت لجستیک ایران پرداخت.

در این نشست، امین ظریفی، معاون عملیاتی اسنپ‌مارکت در کنار محمد نوفلاح (معاون بازرگانی و برنامه‌ریزی شرکت تکساران)، پرانه فخیم (مدیر تحول دیجیتال ایرانسل) و علیشاد اعتضادی (مدیرعامل دیجی‌اکسپرس) به تبادل نظر درباره چالش‌های فرهنگی تحول دیجیتال پرداختند.

مزیت ناعادلانه‌ای که به مانع تبدیل شده است

ظریفی در ابتدای صحبت‌های خود به ساختار خاص صنعت لجستیک ایران اشاره کرد و گفت:

در ایران به‌دلیل قیمت پایین سوخت، لجستیک به‌صورت گسترده و ظاهراً قدرتمند توسعه یافته است؛ اما این مزیت ناعادلانه به‌هیچ‌وجه به معنای بهینه بودن زنجیره تأمین نیست. او تأکید کرد که بسیاری از ناکارآمدی‌ها پشت این مزیت پنهان شده‌اند.

به گفته او، شرکت‌های لجستیکی و کسب‌وکارهای وابسته به لجستیک، راهی جز حرکت به سمت فناوری و تحول ساختاری ندارند؛ چرا که قیمت انرژی دیر یا زود به سطح جهانی نزدیک خواهد شد و در آن نقطه، تنها شرکت‌هایی دوام می‌آورند که زنجیره تأمین بهینه و مبتنی بر داده داشته باشند.

تحول دیجیتال بدون فهم «چرایی» ممکن نیست

ظریفی یکی از مهم‌ترین موانع تحول دیجیتال در ایران را نبود درک مشترک درون سازمان‌ها دانست و توضیح داد:

شرکت‌های سنتی پیش از هر اقدامی برای دیجیتال شدن، باید تمام ارکان سازمان را نسبت به اهمیت و چرایی تغییر آگاه کنند. مسأله اصلی این است که بسیاری از سازمان‌ها هنوز «شیرینی استفاده از تکنولوژی» را نچشیده‌اند و اثر واقعی آن را در عملکرد خود ندیده‌اند.

او در تشبیهی قابل توجه افزود: «ابزارهای دیجیتال برای سازمان مثل چشم برای یک دونده هستند. بدون دیدن، نمی‌توان با سرعتی که دنیا در حال تغییر است حرکت کرد.»

فرهنگ، مجموعه‌ای از هنجارها نه دستورالعمل‌ها

در بخش دیگری از پنل، ظریفی به پرسشی کلیدی پاسخ داد: آیا باید به فرآیندهایی که کار می‌کنند دست نزد، یا باید همه فرآیندها را زیر سؤال برد؟

او با ارائه تعریفی عمیق از فرهنگ سازمانی گفت:

از نگاه من، فرهنگ مجموعه‌ای از هنجارهای درون سازمان است که ذهنیت کارکنان را شکل می‌دهد. سازمان‌ها مثل کدهای برنامه‌نویسی‌شده نیستند؛ آن‌ها سیستم هستند و همه سیستم‌ها به‌طور طبیعی دچار آنتروپی و بی‌نظمی می‌شوند.

به اعتقاد او، اگر سازمان برای بهبود مستمر برنامه نداشته باشد، نظم در آن از بین می‌رود. ظریفی تأکید کرد: «رویکرد ما این است که برخی فرآیندها باید تغییر کنند و بهتر شوند، تا وضعیت فعلی حفظ شود.»

سازمان زنده است و باید خود را تطبیق دهد

او سازمان‌ها را با موجودات زنده مقایسه کرد و گفت: «همان‌طور که موجودات زنده برای بقا خود را با محیط تطبیق می‌دهند، سازمان‌ها نیز باید به‌طور مستمر خود را با محیط بیرونیِ در حال تغییر سازگار کنند. توقف در تغییر، به‌معنای عقب‌ماندن است.»

تصمیم‌گیری درباره تکنولوژی و مفهوم Core Competency

در ادامه، ظریفی با اشاره به مفهوم core competency (شایستگی محوری) به یکی از اشتباهات رایج در صنعت لجستیک پرداخت. او توضیح داد که شایستگی محوری شرکت‌های لجستیکی، اجرای عملیات و مدیریت زنجیره تأمین است، نه توسعه نرم‌افزارهای پیچیده مسیریابی یا بهینه‌سازی.

به گفته او، تصمیم برای توسعه داخلی یا خرید فناوری باید بر اساس همین شایستگی محوری گرفته شود و در بسیاری از موارد، تهیه راهکار از شرکت‌های نرم‌افزاری تخصصی انتخاب منطقی‌تری است.

جمع‌بندی

پنل «فرهنگ؛ پاشنه آشیل توسعه» نشان داد که چالش تحول دیجیتال در لجستیک، بیش از آنکه فنی باشد، ریشه در فرهنگ، ذهنیت و نحوه تصمیم‌گیری سازمان‌ها دارد. دیدگاه‌های مطرح‌شده در این پنل، به‌ویژه از سوی امین ظریفی، بر ضرورت نگاه سیستمی، تغییر مستمر و استفاده آگاهانه از فناوری برای بقا و رشد تأکید داشت.

حضور مدیران عامل و اعضای هیئت‌مدیره بزرگ‌ترین شرکت‌های کشور در این رویداد، نشان‌دهنده اهمیت روزافزون این مباحث در سطح تصمیم‌سازی کلان صنعت است.