اینترنت آزاد برای همه؛ مطالبه‌ای که نباید از آن دست کشید

سه ماه خاموشی خفقان‌آور دیجیتال، بالاخره به پایان رسید و اینترنت به صورت نیم‌بند متصل شد و این اتصال، هر چند محدود و ناپایدار، برای خیلی از ما فرصت نفس‌ تازه کردن را فراهم کرد.

ما و شما در کنار هم، یکی از سخت‌ترین دوره‌های تاریخ اینترنت ایران (و بلکه جهان) را پشت سر گذاشتیم و حالا علاوه بر امیدواری برای اینکه چنین اتفاقی دیگر نیفتد، چشم‌انداز وسیع‌تری داریم.

ما هم در دیجیاتو، این ۳ ماه تاریک را از فاصله تماشا و گزارش نکردیم؛ مثل شما در متن بحران بودیم. ما هم اینترنت نداشتیم و برای انجام ساده‌ترین امور حرفه‌ای، و برای اینکه اخبار را به شما برسانیم و صدای شما را پژواک دهیم، ناچار بودیم راه‌های پرهزینه،‌ ناپایدار و فرساینده را امتحان کنیم. ما هم با خرید VPNهای گران‌قیمت، اختلال در ارتباطات را تحمل کردیم و با منابع مالی محدود و فشار روانی انباشته شده از حوادث دی‌ماه و جنگ و قطع اینترنت، کار را پیش بردیم. می‌خواهم بگویم این رسانه نیز که کارش به ارتباط آزاد با جهان و استفاده از منابع، سرویس‌ها و ابزارهای آنلاین گره خورده، هم‌نفس شما محدودیت‌ها را تنفس کرده و ادامه داده است.

اما شما و ما، در کنار هم ماندیم و همین همراهی و همدلی بود که به ما انگیزه داد. پیام‌ها و نظرات شما، که تلخ بود و خواندن هرروزه‌شان زهر به جان آدم می‌ریخت، تصویری بود از آنچه بر مردم ایران گذشت: نابودی کسب‌وکارها، از بین رفتن امیدها، تشدید فشارهای روانی و تعلیق زندگی حرفه‌ای و شخصی. اما همین پیام‌ها به‌روشنی نشان می‌داد که ما و شما درد و مطالبه مشترکی داریم که باید بر آن پا بفشاریم: اینترنت آزاد حق همه ماست.

مطالبه‌گری‌های مردم حالا نتیجه داده است. اما می‌دانیم آنچه امروز در دست داریم، با اینترنت در معنای عرفی و جهانی‌اش فرسنگ‌ها فاصله دارد. تجربه مشترک ما، داده‌های فنی و نظرات کارشناسان نشان می‌دهد که وضعیت اینترنت هنوز عادی نیست. اتصال دیتاسنترها با اختلال جدی مواجه است، اینترنت خانگی نشانه‌های دسترسی محدود و وایت‌لیست را نشان می‌دهد و در لایه‌های فنی نیز محدودیت‌ها برقرار است.

بنابراین، اگر امروز گفته می‌شود «اینترنت وصل شده»، باید پرسید دقیقاً کدام اینترنت؟ اینترنتی که بخشی از پروتکل‌هایش مسدود است؟ اینترنتی که دیتاسنترهایش به‌سختی با جهان ارتباط می‌گیرند؟ اینترنتی که کاربرانش هنوز برای دسترسی به سرویس‌های عادی جهانی باید از VPN استفاده کنند؟ اینترنتی که تجربه استفاده از آن ناپایدار، گزینشی و غیرقابل پیش‌بینی است؟ نه؛ ما هنوز به اینترنت بازنگشته‌ایم؛ فقط از خاموشی مطلق، به مرحله‌ای از دسترسی محدود وارد شده‌ایم.

به همین دلیل هم مسیر مطالبه نباید متوقف شود. نظرات شما پای مطالب دیجیاتو نیز همین خواسته را بازتاب می‌دهد. اکنون زمان آن است که روشن‌تر از قبل خواسته‌مان را بگوییم و بر یک اصل ساده و روشن تاکید کنیم: ما اینترنت آزاد می‌خواهیم.

این مطالبه، نه سیاسی‌ است و نه خواسته‌ای لوکس. اینترنت امروز بخشی از زیرساخت زندگی است؛ از آموزش و سلامت گرفته تا کار، تجارت، ارتباطات، رسانه، پژوهش، سرگرمی و مشارکت اجتماعی. دفاع از اینترنت آزاد، دفاع از یک حق عمومی است؛ حقی که نباید با تبعیض، محدودسازی فنی و سیاست‌گذاری‌های سلیقه‌ای تضعیف شود. به همین دلیل هم هست که معتقدیم دسترسی به شبکه‌های اجتماعی و سرویس‌های اینترنتی باید در چارچوبی معقول، روشن و مطابق عرف جهانی برقرار باشد. محدودیت‌های گسترده، غیرشفاف و فرساینده نه‌تنها مسئله‌ای را حل نکرده‌اند، بلکه فقط هزینه زندگی و کار را برای میلیون‌ها نفر بالا برده‌اند. سیاست‌های فیلترینگ باید مورد بازنگری جدی قرار بگیرد و محدودیت‌ها روی پروتکل‌های پایه اینترنت باید برداشته شود. اینترنت نباید به مجموعه‌ای از دسترسی‌های ناقص، کنترل‌شده و موقتی تقلیل داده شود. اینترنت، زمانی اینترنت است که عمومی، پایدار، استاندارد و آزاد باشد.

هدف کوتاه‌مدت همه ما بازگشت اینترنت به شرایط پیش از دی ۱۴۰۴ و رفع محدودیت‌های فعلی است؛ اما حتی پس از آن هم مطالبه‌گری نباید متوقف شود. تجربه این ماه‌ها نشان داد اگر جامعه، رسانه‌ها، کسب‌وکارها و نهادهای مدنی مطالبه‌گر نباشند، دسترسی آزاد به اینترنت می‌تواند به‌سادگی محدود یا تعلیق شود. حامیان محدودسازی به‌شدت فعالند و اگر حق مردم مرتباً مطالبه نشود، قافیه دسترسی به اینترنت را به مدافعان یا کاسبان فیلترینگ خواهیم باخت.

صدای اصلی از آن شماست. ما هم در دیجیاتو در این مسیر کنار شما هستیم و تلاش می‌کنیم صدای خواسته شما باشیم.