رنگ دود چه می‌گوید؟ راهنمای هلال‌احمر برای حفظ سلامت در انفجار و آتش‌سوزی

با ادامه یافتن جنگ در بسیاری از نقاط ایران، اکنون جمعیت هلال احمر یک اطلاعیه آموزشی را پیرامون رنگ دود برای شهروندان ایرانی منتشر کرده است. این اطلاعیه سعی دارد تا امکان تشخیص سریع خطرات و اقدامات ایمنی را براساس تشخیص رنگ دود برای شهروندان امکان‌پذیر کند.

در حوادثی مانند حملات هوایی، انفجارها یا آتش‌سوزی‌های گسترده، توجه به رنگ دود یکی از مهم‌ترین مهارت‌ها برای حفظ جان محسوب می‌شود. رنگ دود به طور مستقیم نوع خطر را نشان می‌دهد. تشخیص رنگ دود به شما کمک می‌کند تا در کسری از ثانیه، بهترین تصمیم را برای محافظت از خود بگیرید.

راهنمای تشخیص رنگ دود و اقدامات احتیاطی پس از آن

دود سیاه غلیظ با خطر خفگی خاموش

منشا دود سیاه غلیظ سوختن پلاستیک، لاستیک، سوخت، تجهیزات و خودروها است. عوارض این دود نیز انتشار مونوکسید کربن و ورود ذرات مضر به ریه‌ها است که باعث تشدید بیماری‌های قلبی و آسم می‌شود.

اقدام احتیاطی در برخورد با این دود، دوری از منبع دود و حرکت در خلاف جهت باد است. بایستی در فضای بسته پناه بگیرید و در صورت امکان از ماسک‌های N95 یا FFP2 استفاده کنید.

دود سفید یا خاکستری با خطر تحریک دستگاه تنفسی

منشا دود سفید یا خاکستری سوختن چوب، کاغذ، پارچه یا مصالح ساختمانی است. این دود باعث سوزش مجاری تنفسی، گلو و چشم‌ها می‌شود و سرفه را به همراه دارد.

برای نجات از این دود، لازم است تا از محل فاصله بگیرید و پنجره‌ها را ببندید. اجازه ندهید کودکان، سالمندان و بیماران تنفسی از این فضای بسته خارج شوند.

دود زرد یا سبز مایل به زرد، نشانه خطر شیمیایی

منشا دود سبز یا زرد، سوخت گازها و مواد شیمایی است. این دود با بودی تندی شبیه به مواد سفیدکننده همراه است. عوارض این دود آسیب شدید و شیمایی به ریه، تنگی نفس حاد، سوزش پوست، ریزش اشک و سوزش گلو است.

برای نجات از این دود، بایستی منطقه را با سرعت در خلاف جهت باد ترک کنید. لباس‌های آلوده را از تن خارج کنید. سپس پوست و چشم‌های خود را با آب فراوان بشویید.

دود قهوه‌ای یا نارنجی با خطر آسیب عمیق ریوی

منشا این دود، گازهای نیتروژن دار است که از انفجار در تاسیسات صنعتی یا سوختن مواد خاص مربوط به صنایع به وجود می‌آیند. عوارض این دود شامل سرفه، درد قفسه سینه، تنگی نفس و التهاب ریه است. امکان دارد برخی از این علائم با تاخیر بروز پیدا کنند.

برای نجات از این دود، بایستی به سرعت از محدوده خطر فرار کنید. در صورت بروز هرگونه علائم تنفسی، بایستی به مراکز درمانی مراجعه نمایید.

دود آبی، بخار سمی ناشی از سوختن روغن‌ها

منشا این دود سوختن روغن‌ها و تجهیزات مکانیکی است. عوارضی مانند سردرد، حالت تهوع و تحریک ریه‌ها بر اثر استنشاق این دود ایجاد می‌شود. برای نجات، بایستی از کانون دود فاصله بگیرید، هوای محیط را تهویه کنید و از ماسک استفاده نمایید.

قوانین طلایی ایمنی در مواجهه با دود

صرف‌نظر از رنگ دود، رعایت چهار قانون طلایی زیر در تمامی حوادث الزامی است:

مسیر باد را بسنجید. همیشه در خلاف جهت وزش باد (پشت به باد) حرکت کنید تا دود به سمت شما نیاید.

اگر دود در منطقه گسترش یافته است، در خانه بمانید و پناه بگیرید. تمامی درب‌ها، پنجره‌ها و منافذ را به طور کامل ببندید.

استفاده از ماسک‌های فیلتردار همچون N95 یا FFP2 در این شرایط به شدت توصیه می‌شود.

پس از پایان خطر و تماس با دود، دست و صورت خود را با آب و صابون شسته و لباس‌هایتان را تعویض کنید.