فروشگاه‌های ایرانی در پاسخ ChatGPT و Gemini

وقتی کاربر از هوش مصنوعی می‌پرسد «از کجا آنلاین خرید کنم؟»، نام‌های داخل پاسخ می‌توانند وارد فهرست انتخاب او شوند. برای صاحب فروشگاه، مسئله فقط دیده‌شدن نیست؛ باید بداند نام برند در چه پرسش‌هایی می‌آید، چه منابعی معرفی آن را پشتیبانی می‌کنند و اطلاعات پاسخ چقدر دقیق است.

این مقاله بخشی از مجموعه محتوای محمد محبی درباره سئو فروشگاهی و GEO در لینیک است. چارچوب آن، مقایسه ۱۰۰ پاسخ ChatGPT و Gemini به ۲۵ پرسش خرید است. برای توضیح محاسبات، جدولی با ۴۰ فروشگاه، ۱۷۰ اشاره و ۲۰۰ ارجاع در نظر می‌گیریم؛ پنج نام اول ۷۸ اشاره، حدود ۴۶ درصد کل، دارند.

روش سنجش حضور فروشگاه‌ها

در طرح گزارش محمد محبی، پنج دسته پوشاک زنانه، کفش، لوازم آرایشی، کالای دیجیتال و لوازم خانگی بررسی می‌شوند. برای هر دسته پنج پرسش از جنس کشف فروشگاه، «کجا بخرم» و ویژگی‌هایی مانند مرجوعی انتخاب می‌شود. هر پرسش دو بار در هر ابزار، هر بار در گفتگوی تازه، اجرا می‌شود؛ حاصل طراحی ۱۰۰ پاسخ است.

جست‌وجوی وب، حساب، مدل قابل مشاهده، زمان و موقعیت باید ثبت شوند. برای گوگل، دامنه فروشگاه‌های ده نتیجه ارگانیک اول همان پرسش ذخیره می‌شود. تکرار نام یک فروشگاه داخل یک پاسخ، فقط یک اشاره است. نام‌برده‌شدن برند، لینک مستقیم به فروشگاه و استناد به صفحه‌ای درباره آن، جدا شمارش می‌شوند.

جدول یکپارچه محاسبه شاخص‌ها

مبنای سهم فروشگاه‌ها ۱۷۰ اشاره و مبنای سهم منابع ۲۰۰ ارجاع است. ردیف جدول رتبه کیفیت نیست؛ تعداد برابر، امتیاز برابر دارد. درصدها گرد شده‌اند.

تمرکز نام‌ها را چگونه بخوانیم

در جدول، دیجی‌کالا با ۳۸ اشاره بیشترین مقدار را دارد. اگر این مقدار از ۱۰۰ پاسخ به دست آید، نرخ حضور ۳۸ درصد است؛ سهم آن از کل ۱۷۰ اشاره، ۲۲٫۴ درصد می‌شود. یک پاسخ ممکن است چند فروشگاه را معرفی کند، بنابراین نرخ حضور و سهم اشاره یکسان نیستند.

رخت در ردیف پنجم، آیسوکالکشن هفتم، سرفیس کار دهم و جوراب الورا دوازدهم آمده‌اند. این چیدمان درباره کیفیت خرید قضاوت نمی‌کند. فروشگاه تخصصی باید در پرسش‌های مرتبط با محصولاتش مقایسه شود؛ بازارگاهی که در چند دسته حضور دارد فرصت بیشتری برای نام‌برده‌شدن دارد.

گوگل و پاسخ هوش مصنوعی چه ارتباطی دارند

میانگین هم‌پوشانی با گوگل در جدول ۲۸ درصد است. برای محاسبه، در هر پرسش سهم فروشگاه‌های ده نتیجه اول که در دست‌کم یکی از چهار پاسخ آمده‌اند به دست می‌آید؛ سپس میانگین ۲۵ پرسش محاسبه می‌شود. این شاخص، احتمال حضور هر فروشگاه یا میزان انتقال تمام رتبه‌های گوگل نیست.

گوگل در راهنمای رسمی خود می‌گوید AI Overviews و AI Mode ممکن است چند جست‌وجوی مرتبط درباره زیرموضوع‌ها انجام دهند؛ روشی به نام query fan-out. بنابراین منابع پاسخ می‌توانند با نتایج جست‌وجوی اصلی متفاوت باشند. این توضیح درباره محصولات جست‌وجوی گوگل است و سازوکار ChatGPT یا Gemini را اثبات نمی‌کند.

منابع بیرون از سایت چه نقشی دارند

در جدول، ۵۸ درصد ارجاع‌ها به مجله‌ها و فهرست‌های مقایسه‌ای، ۲۹ درصد به فروشگاه‌ها، هشت درصد به انجمن‌ها و شبکه‌های اجتماعی و پنج درصد به دیگر منابع اختصاص دارد. مقدار ۴۲ پاسخ دارای منبع از ۵۰ پاسخ ChatGPT، نسبت ۸۴ درصد را می‌سازد؛ داشتن منبع به معنی معرفی درست یا لینک مستقیم به برند نیست.

Ahrefs در مقاله SEO vs GEO، منتشرشده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۵، نمونه‌ای از اهمیت منابع ثالث برای معرفی برند خود ارائه می‌کند. این مشاهده دلیل بررسی منابع بیرونی است، اما اعداد این جدول یا وضعیت فروشگاه‌های ایرانی را تأیید نمی‌کند.

دو ابزار و دو بار پرسیدن

با مقادیر جدول، ChatGPT دارای ۳۲ نام یکتا و Gemini دارای ۲۸ نام است؛ ۲۰ نام مشترک در نظر می‌گیریم. اشتراک با مبنای ChatGPT برابر ۶۲٫۵ درصد و با مبنای Gemini برابر ۷۱٫۴ درصد می‌شود. بنابراین درصد هم‌پوشانی باید همیشه با مخرج مشخص گزارش شود.

۲۰ نام مشترک در میان ۴۰ نام یکتای دو ابزار

دو اجرا برای هر پرسش در هر ابزار، ۵۰ جفت پاسخ می‌سازد. ترکیب نام‌ها در ۳۲ جفت، معادل ۶۴ درصد، متفاوت در نظر گرفته شده است. تفاوت یعنی دست‌کم یک نام اضافه یا حذف شود؛ تغییر ترتیب به‌تنهایی حساب نمی‌شود. یک اسکرین‌شات برای ارزیابی روند برند کافی نیست.

محدودیت‌ها و دسترسی به جزئیات

این طراحی نمونه‌ای آماری از همه کاربران ایرانی نیست. نتیجه به انتخاب پرسش، زمان، موقعیت و تنظیمات وابسته است. دو تکرار برای برآورد دقیق نوسان کافی نیست و مقایسه فروشگاه‌های عمومی و تخصصی نیز باید به تفکیک دسته انجام شود. تغییر هم‌زمان چند عامل، تشخیص علت بهبود را دشوار می‌کند.

فهرست پرسش‌ها و تعریف شاخص‌های چارچوب محمد محبی را در داده‌های کامل این بررسی ببینید. جزئیات روش کمک می‌کند خواننده بداند هر درصد از چه مبنایی آمده و چگونه می‌توان پاسخ‌ها را دوباره اجرا و مقایسه کرد.

برای شروع سنجش فروشگاه خود، از مسیر معرفی‌شده در صفحه داده‌های لینیک به ابزار رایگان سنجش حضور در هوش مصنوعی بروید. بهتر است پیش از استفاده، پرسش‌های اصلی مشتریان را آماده کنید و نتیجه را در کنار وضعیت خدمات و محتوای فروشگاه خود بررسی کنید.

پرسش‌های متداول

آیا رتبه گوگل حضور در پاسخ را تضمین می‌کند؟ خیر؛ رتبه، اشاره به برند و لینک‌گرفتن شاخص‌های متفاوت‌اند. فروشگاه کوچک از کجا شروع کند؟ از پرسش‌های دقیق درباره محصول و خدمات خود. آیا فهرست بالا راهنمای بهترین خرید است؟ خیر؛ این جدول برای توضیح سنجش حضور برند تنظیم شده است.