بزن باران، گوگل معجزه می خواهد

بازوی تحقیقاتی گوگل یعنی Google X، کارخانه معجزه ساز گوگل خوانده می شود. یکی از دلایل انتخاب کلمه «معجزه ساز» این بوده تا به مردم یادآوری کند به فکر حل مشکلات بزرگشان باشند و آن ها را زیر پا بگذارند. جدای از تفکر پشت این نام، در واقعیت نیز نیز نامی شایسته است. همین ماه پیش بود که گوگل، کار روی نمونه پیش نهایی عینک شگفتی سازش را تمام و آن را عرضه کرد.

از گوگل گلس انتظار می رفت که در بیمارستان ها و صنعت کاربردهای بسیاری داشته باشد، اما اولین بازخوردها، نشان از ناموفق بودن این پروژه دارند. گوگل در آزمایشگاهش روی پروژه های مختلفی از زیست شناسی گرفته تا علوم فضایی کار می کند. پروژه هایی همچون گلس، یا شکست خورده اند و یا پیشرفتی نداشته اند. بنابراین باید علت شکست پروژه گلس را در سوالی فراتر از ابعاد خودش جست و جو کرد: چه موقعی قرار است پروژه های علمی گوگل قرار نتیجه بدهند یا اصلاً آیا نتیجه می دهند؟

در ادامه مطلب با دیجیاتو همراه باشید.

گوگل حسابی در حال ولخرجی است. بن شاختر (Ben Schachter)، تحلیلگر اقتصادی موسسه Macquarie Securities می گوید: «ما از شرکت ها می خواهیم که دست به جیب شوند، اما باید نسبت به مسائل مالی مسئولیت داشته باشند. ما هیچ ایده ای از آنچه که در حال روی دادن است، نداریم.»

تحلیلگران پیش بینی کرده اند که فروش گوگل گلس تا سال 2018 بین 3 تا 11 میلیارد دلار خواهد بود. Gene Munster، تحلیلگر شرکت Piper Jaffray، از اتومبیل خودران گوگل با عنوان یک فرصت 200 میلیارد دلاری یاد می کند؛ که البته با مشکلات متعددی در زمینه فناوری و پیاده سازی مواجه است. او گفته: «این حدس ها در بهترین حالت هستند. قیمت های پیشنهادی ما بر اساس شرایط واقعی و محسوس تنظیم شده اند، البته ما شرایط خاص را فاکتور می گیریم.»

حدود 90 درصد درآمد گوگل از طریق هسته تبلیغاتی آن به دست می آید. اگر چه گوگل نسبت به سال گذشته حدود 20 درصد رشد داشته، اما شتاب رشد آن با افت مواجه شده است. از آن جا که کاربران، وقت بیشتری را با موبایل ها و تبلت ها می گذرانند، تسلط این کمپانی بر دسکتاپ ها نیز کمتر شده است.

اکنون گوگل بیشتر تمرکزش را روی مسائلی مانند مدیریت بهینه هزینه ها و سود حاشیه ای گذاشته تا بتواند در برابر پولی که خرج می کند، مسئول باشد. اما آیا واقعاً چنین است؟ هزینه تحقیق و توسعه حدود 12 درصد درآمد ناخالص پارسال رشد کرده است که از سال 2004، بیشترین مقدار برای این بخش به شمار می رود. چنین هزینه ای، می تواند اکثریت مهندسان و مخارج شرکت را پوشش دهد.

عجیب ترین پروژه ها در Google X، به فاصله نیم مایل از مقر شرکت اصلی در یک ساختمان آجری در حال انجام هستند. تکنولوژی هایی در این آزمایشگاه وجود دارند که هنوز 5 الی 10 سال تا عرضه عمومی آن ها زمان نیاز است.

استرو تلر (Astro Teller) شخصی است که رهبری Google X را برعهده دارد. روی کارت او نوشته شده «کاپیتان معجزه گر». تلر یک دانشمند علوم کامپیوتر بسیار متبحر است که اوقات خالی اش را با رمان نویسی سپری می کند و قبلاً مدیریت یک صندوق مالی تأمینی را نیز برعهده داشته است. او در یک مصاحبه گفت که یکی از مسئولیت هایش، به دست آوردن نتایج مالی مناسب بوده؛ نتایجی که سرمایه گذار انتظار دارد پس از سرمایه گذاری به آن مبلغ دست یابد. تلر گفته: «از آنجا که ریسک های فراوانی وجود دارند، ما باید بازگشت سرمایه بالایی داشته باشیم.»

شناخته شده ترین پروژه های Google X، گلس و اتومبیل خودران هستند. اما آنجا خبرهای بیشتری هست؛ مثلاً جست و جوی راهکاری برای تولید انرژی باد با استفاده از کایت، یا پروژه ای برای ارسال کالا با استفاده از پهپادهای دِرون. و قصد دارد سرتاسر نیمکره جنوبی زمین را با بالون های وای فای پوشش دهد تا اینترنت را برای همه مردم به ارمغان بیاورد. به این ها، جت پک، اسکیت بورد پرنده و کلی موارد هیجان انگیز دیگر را نیز اضافه کنید تا وسعت کار Google X را درک کنید. اما بسیاری از این پروژه ها در حد تحقیق باقی می مانند و بعضی نیز هنوز زمانشان نرسیده چون مردم ظرفیت آن را ندارند. به همین دلیل است که سرمایه گذاران بسیار دستپاچه و سردرگم هستند.

به نظر می رسد گوگل دارد مسیری آشنا را طی می کند. امروز این شرکت تسلط کامل بر حوزه جست و جو و تبلیغات دارد و چاره ای جز استفاده از آن برای یافتن کسب و کارها و پروژه های جدید نمی بیند. اِد لازوفسکا (Ed Lazowska)، استاد علوم کامپیوتر دانشگاه واشنگتن می گوید: «اگر می خواهید تاریخی بررسی کنید، 30 یا 35 سال به عقب برگردید؛ دوران سازمان هایی با بخش های توسعه و تحقیق بزرگ مثل AT&T، IBM و زیراکس. در نظر داشته باشید که هر یک از این کمپانی ها، یک صنعت بزرگ را در انحصار خود داشت.» اما این کمپانی امروز به کجا رسیده اند؟ آیا گوگل هم که صنعت جست و جو را در انحصار خود دارد، به چنین سرنوشتی دچار خواهد شد؟

گوگل همچنان زمان و هزینه زیادی را صرف پروژه های علوم کامپیوتری می کند که اکنون به دو بخش متفاوت تقسیم شده است: یکی بخش رویایی Google X و دیگری پروژه های عادی گوگل. از میان پروژه های گوگلی می توان به یکی از قابلیت های شبکه اجتماعی گوگل پلاس اشاره کرد. این قابلیت به کاربران اجازه می دهد تصاویرشان را با نام محتوای تصویر مثل «درخت» جست و جو کنند. پشت چنین قابلیتی، سال ها تحقیقات ریاضی و کامپیوتر برای بهبود پردازش تصویر در رایانه ها انجام شده است.

John Giannandrea که روی چند پروژه تحقیقاتی گوگل نظارت داشته، معتقد است که تحقیقات با به کار رفتن در یک محصول به پایان نمی رسند. بعضی از پروژه های Google X، به عرضه عمومی نمی رسند و در کمپانی اصلی مورد بهره برداری قرار می گیرند. این اتفاقی است که برای پروژه شبکه عصبی گوگل که قبلاً با نام «مغز گوگل» شناخته می شد، رخ داد. آن ها در این پروژه با استفاده از الگوریتم ها و زبان ماشین، کامپیوترها را به خواندن و فهمیدن زبان گفتار وا می دارند.

برای گوگل یا هر شرکت دیگری، خلاقیت تضمین کننده موفقیت نیست. حتی اگر شرکتی یک محصول انقلابی داشته باشد، ممکن است شرکت دیگری آن را تجاری سازی کند و به موفقیت برسد. همانطور که اینتل توانست بازار نیمه هادی ها را را از چنگ Fairchild Semiconductor و Texas Instruments در بیاورد. یا رابط کاربری گرافیکی کامپیوتر و ماوس توسط زیراکس ابداع شدند اما با اولین کامپیوتر مکینتاش اپل رایج شدند و در نهایت، ماکروسافت توانست بازار کامپیوترهای شخصی را در دست بگیرد.

شرکت ها تلاش کرده اند تا با دوری از تحقیقات محض، از چنین روندی جلوگیری کنند و به جای آن، بیشتر به فناوری های کاربردی بپردازند. به این منظور، آن ها محققان و دانشمندان را به دنیای واقعی می آورند. زک لمنیوس (Zach Lemnios)، معاون ارشد استراتژی تحقیقات شرکت IBM گفته: «ما متخصصان IBM را در کنار مشتریانمان قرار دادیم تا به همراه آنان روی مشکلاتشان کار کنند؛ متخصصانی با مدرک دکتری که ممکن است حتی جوراب هایشان با هم جفت نباشد.»

اما سهام داران به اندازه محققان صبور نیستند و هیچ چیز به اندازه یک محصول جدید برای آن ها شورانگیز نیست. آن ها دوست دارند هر سه ماه یک بار سودشان را محاسبه کنند و اگر الان به آن نرسند، مشتاقند بدانند چه موقع باید انتظار سود داشته باشند.

در کنفرانس اخیر سرمایه داران گوگل از پاتریک پیچت، مدیر امور مالی گوگل درباره سرمایه گذاری های عظیمی که در این شرکت انجام شده سوال شد. او گفت: «من می خوام دوباره تأکید کنم که ما از سرمایه ها به شکلی هوشمندانه و با برنامه ای سازمان یافته استفاده می کنیم. ما رو به جلو حرکت می کنیم تا مطمئن شویم که پول سهام دارانمان را هدر نمی دهیم.»