بررسی بیت کوین و ارزهای دیجیتالی از نظر فقهی

ماجرای بیت‌کوین و سایر ارزهای دیجیتال تا به امروز در کشورمان فراز و نشیب بسیاری داشته و در آخرین تحولات پیرامون این موضوع، خرید و فروش این ارزها توسط مراکز مالی و پولی از سوی بانک مرکزی غیرقانونی اعلام شده است. اما یک موضوع دیگر این نوع از ارزها شاید برای ما ایرانیان جالب باشد و آن مساله فقهی آنهاست. آیا استفاده از بیت‌کوین، اتریوم و سایر رمزپول‌ها در معاملات حلال است؟

در دنیا بیش از ۱.۶ میلیارد مسلمان زندگی می‌کنند و بسیاری از آنها نسبت به مسائل شرعی کالاهای جاری زندگی‌شان حساس هستند. «مهدی بادری» کارشناس فقه‌وحقوق در گفتگو با دیجیاتو اذعان دارد که بیت کوین از جمله پدیده­ هایی است که مراکز فقهی هنوز به طور جدی در بحث موضوع ­شناسی آن ورود نکرده‌­اند و به همین دلیل احکام فقهی و شرعی متناسب با آن شکل نگرفته است:

«توزیع ناعادلانه ثروت از جمله تهدیدهای بیت کوین برای نظام اقتصاد اسلامی است، چراکه در حال حاضر بیش از نیمی از حجم بازار این نوع پول متعلق به افراد معدودی است که در واقع سهامداران اصلی بیت کوین تلقی می­ شوند.»

حکم شرعی بیت‌کوین

به گفته این کارشناس، مراکز فقهی ما در حوزه­ های نوظهور، در حال انفعال قرار دارند و باید به سمت فعال شدن در این حوزه ­ها حرکت کنند تا اقتصاد کشور از منظر اسلامی سالم بماند:

«امروزه کشورهای مسلمان‌نشینی چون اندونزی با وارد شدن تخصصی به این موضوع و درک ابعاد آن به این نتیجه رسیده‌اند که بیت‌کوین و سایر موارد مشابه حلال هستند و خرید و فروش آنها را بلامانع اعلام کرده‌اند. بیت‌کوین با تعریف دقیق پول در اسلام فاصله دارد ولیکن می‌دانیم که بیت کوین بر اساس بدهی نیست بلکه بر اساس اصل اثبات کار برقرار است که این امر در شریعت حرام نیست.»

او اعتقاد دارد بیت‌کوین تا وقتی که بر مبنای ربا قرار نگیرد و بر اساس خريد يا کار انجام شده در ماینینگ به دست آید، می‌توان به آن برچسب حلال زد چرا که امکان ربای معاملی در بیت‌کوین منتفی است: «در مساله بیت‌کوین نه بانکی وجود دارد و نه سرمایه‌گذاری اما در هر حال این ارز یک نوع پول غیرمتمرکز به حساب می‌آید. برای همین می‌توان گفت که نسبت به سایر پول‌های بادآورده و بی‌پشتوانه امروز منطقی‌تر است..»

بادری باور دارد که تنها کالاهای دارای ارزش ذاتی تا‌کنون به عنوان پول شناخته شده و به مواردی چون طلا (دینار)، نقره (درهم)، برنج، خرما، گندم، جو و نمک اشاره می‌کند اما امیدوار است که مطالعه و تحقیقات پیرامون این مساله روشن‌تر صورت بپذیرد و با کنترل‌هایی روی آن بتوان از این ارز دیجیتالی به‌طوری بهره برد تا از قدرت و انحصار دلار در جهان کاسته شود.

«سامان سلطانی» وکیل دادگستری نیز معتقد است که بیت‌کوین یک نوع مالیت اعتباری است ولی با ماهیت متفاوت از طلا و سایر کالاهای فیزیکی با ارزش. او به دیجیاتو می‌گوید:

«اعتبار پول های مجازی در عالم واقع از چیست و آیا این نوع اعتباریات مبنای شرعی و عقلی دارد و یا تناسب بین ارزش واقعی و اسمی این نوع پول­ها وجود دارد؟ این پرسش‌ها شاید جواب سوال شما را ندهد ولی فی‌الواقع وجود دارند و تا زمانی که فقه برای آنها قانون مدونی نداشته باشد نمی‌توان به‌طور قاطع درباره حلال و حرام بودن آن نظر داد.»

حکم شرعی بیت‌کوین

در آنسوی مرزهای ایران اگر به جستجوی مسائل شرعی بیت‌کوین بگردیم می‌توانیم به مالزی برسیم. جایی که فرهنگ و نگرش مسلمانان همیشه یک شاخصه مهم در آن بوده و جالب اینجاست که این کشور قصد دارد در سال جدید اولین ارز دیجیتال اسلامی را تاسیس و عرضه کند. این ارز قرار است بر اصول و احکام اسلامی پایدار باشد و کاملا به صورت حلال  توسعه و گسترش یابد. «متیو جی مارتین» که یک فعال ارزهای دیجیتالی در این کشور است در مقاله‌ای مرتبط با حلال و حرام بودن ارزهای دیجیتالی می‌نویسد:

«درواقع بیت‌کوین ورای چیزی است که بانکداری سنتی پیش روی شما می‌گذارد. برخلاف این بانک‌ها که از یک سری کلیات مشخصی استفاده می‌کند که در آن هیچ تضمینی بر وجود مالکیت در ارتباط با اموال وجود ندارد، بیت کوین چنین تضمینی را در اختیار مالکان قرار می‌دهد. درواقع بانک‌ها از یک تکنیک دریافت اموال استفاده می‌کنند که در اسلام ممنوع است.»

او در مطلب خود اشاره داشته که بیت‌کوین در بین سایر ارزهای دیجیتالی و مدرن می‌تواند در زمره حلال قرار بگیرد و بقیه ارزها هنوز خاصیت‌ها و ویژگی‌های شرعی شدن را در خود ندارند.

در حال حاضر اکثر مراجع تقلید کشورمان به علت ابهامات بسیار در این موضوع اعلام داشته اند که استفاده از بیت کوین و ارزهای رمزنگاری را برای معاملات با اشکال همراه است. آیت الله مکارم شیرازی، آیت الله هاشمی شاهرودی،  آیت الله شبیری زنجانی، آیت الله نوری همدانی استفاده از بیت‌کوین را جایز نمی‌دانند و آیت‌الله گلپایگانی و آیت‌الله وحید خراسانی آن را به طور کل باطل و حرام اعلام کرده‌اند. شاید در آینده با باز شدن ابعاد بیشتری از این ارزها و یا عرضه نوع تماما اسلامی آن توسط مالزی و یا سایر کشورها، بتوان قاطع‌تر درباره آن نظر داد و قوانینی پیرامون مسائل فقهی آن تدوین نمود تا این نوع از ارزها در بین عموم مسلمانان نیز به‌طور صحیح استفاده شود.

مطالب مرتبط

لپ تاپ ZenBook Pro UX550 معرفی شد؛ پرچمدار خوش منظر و قدرتمند ایسوس

از زمان معرفی نخستین لپ تاپ «ذن بوک پرو» از سوی کمپانی ایسوس بیش از دو سال می گذرد و اگرچه این دستگاه طی سال گذشته میلادی از مدلی با سخت افزار بهبود یافته بهره مند شد، اما زمان آن رسیده تا این کمپانی از جایگزین تازه ای برای ذن بوک پرو رونمایی کند. ایسوس در... ادامه مطلب

شرکت LeEco ناخواسته مشخصات و قیمت محصولات جدید خود را فاش کرد

LeEco که تابستان امسال شرکت تولید کننده تلویزیون های Vizio را با پرداخت 2 میلیارد دلار خریداری کرد، ساعاتی پیش محتویات بزرگترین رویداد خود در امریکا را ناخواسته فاش کرد. این کمپانی بزرگ چینی که قصد داشته در تاریخ 19 اکتبر (28 مهر) مجموعه ای جدید از تلفن های هوشمند و تلویزیون های اندرویدی را در ایالات متحده... ادامه مطلب

افشای رندرهای تازه از تمام موبایل های خانواده G6 موتورولا

تا جایی که می دانیم موتورولا قرار است تا کمتر از یک هفته دیگر از سه اسمارت فون جدید رونمایی کند. این موبایل ها همگی عضوی از خانواده G6 بوده و تحت عناوین موتو جی 6 پلی، موتو جی 6 و موتو جی 6 پلاس شناخته می شوند. هر سه موبایل، میان رده هایی مقرون به... ادامه مطلب

«کریگ رایت» مدعی شد که او «ساتوشی ناکاموتو»، پایه گذار بیت کوین است

«کریگ استیون رایت» (Craig Steven Wright)، یک مدیر حوزه IT که اصالتی استرالیایی دارد اکنون ادعا کرده است که خالق بیت کوین یا همان پول مجازی است. پیش از این نیز تصور می شد که وی پایه گذار اصلی بیت کوین باشد و حالا او خودش همین موضوع را تایید کرده است. وی در مصاحبه خود اسنادی... ادامه مطلب

شرکت Roccat کیبورد حساس به فشار خود را معرفی کرد

شرکت Roccat  چندی قبل پتنتی تحت عنوان Force FX را به ثبت رساند که به یک کیبورد جدید مربوط می شد و در آن تمامی کلید های مخصوص در بازی های ویدیویی (Q،W، E،A، S و D) به حسگر فشار مجهز می شدند. حالا این کیبورد ساخته شده و پیش از آغاز به کار نمایشگاه CES 2017... ادامه مطلب

احتمال تعبیه دوربین های مشابه DSLR در موبایل های هوآوی

کمپانی هوآوی چند ماه قبل نخستین چیپست مجهز به پردازنده اختصاصی هوش مصنوعی را معرفی کرد و حالا از احتمال تعبیه دوربین های مشابه DSLR در اسمارت فون های این کمپانی خبر رسیده است. «ریچارد یو» مدیرعامل این کمپانی اخیرا قابلیت های تصویربرداری و هوش مصنوعی را دو جنبه مهم از دنیای اسمارت فون ها عنوان... ادامه مطلب

نظرات ۴۴

وارد شوید

برای گفتگو با کاربران، وارد حساب کاربری خود شوید.

ورود
x