یادداشت: دولت استارت‌آپی؛ فراگیری دیجیتالی یا مداخله مستقیم؟

نویسنده این یادداشت «نسیم توکل»، کارآفرین نمونه در سامانه انتخاب مردمی معاونت زنان ریاست جمهوری است.

چه کسی در مسابقه پر سود دانش و فناوری برنده است؟ پول و مداخله دولتی چه بر سر اکوسیستم دانش بنیان ایران می‌آورد؟ آیا ذات هیولایی دولت‌ها سرانجام اسیر وسوسه تاثیرگذاری مستقیم در بازار شده است؟

از سی و پنج سال پیش به این سو، نگاه دولت‌ها به کارآفرینی و پیشرفت کسب و کارهای کوچک دگرگون شده و اکنون آنها این حوزه را به عنوان محلی بالقوه برای نمایش رشد اقتصادی و اشتغال زایی خود می‌شناسند. این علاقه سبب به وجود آمدن زمینه های جدید در مطالعات علمی و تحقیقات دانشگاهی شد.

این گرایش به واسطه ظهور شخصیت‌های موفقی همچون استیو جابز، بیل گیتس، جف بزوس، ایلان ماسک، لری پیج و سرگئی برین از گوگل به اوج رسید و تبدیل به پوستر زندگی و اتاق‌های بسیاری شد. یکی از شناخته شده ترین محل‌های کار با فناوری‌های برتر جهان «سیلیکون ولی» در کالیفرنیا است اگرچه تنها مکان برای خلاقیت و نوآوری نیست ولی سال‌هاست نقش اصلی و الگو را برای بسیاری از دولت‌ها که به دنبال رشد و توسعه اقتصادی هستند، ایفا می‌کند. دولت آمریکا در این سالها تلاش‌های ناموفق بسیاری برای تکثیر سیلیکون ولی یا شراکت در آمار و ارقام جذاب آن داشته است.

چالش دولت‌ها در مسابقه پر سود دانش و فناوری از همه سخت‌تر و آن از یک سو برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری کارآمد و از سوی دیگر مبارزه با وسوسه تاثیرگذاری و مداخله مستقیم در بازار است. دولت‌های صنعتی با تمرکز بر تضادهای سیاست‌گذاری «سنتی» و «رشد محور» توانستند به راه حلی برای پیشرفت شرکت‌ها دست یابند. اولین رویکرد تمرکز بر افزایش تعداد کل بنگاه‌ها از طریق راه‌اندازی مشاغل دانش بنیان و حمایت از برنامه‌های استارت‌آپ بود. قدم‌های بعدی افزایش سرمایه‌گذاری خطر پذیر، سرمایه گذاری در تحقیق و توسعه و انتقال فناوری بودند.

در ایران به ویژه در پنج سال گذشته واژه استارت‌آپ پر کاربرد شده و استارت‌آپی اداره کردن هم از برخی مدیران دولتی شنیده می‌شود. دولت یازدهم رشد دسترسی و پهنای باند اینترنت را یکی از دستاوردهای خود معرفی کرد و همچنین از اشتغالزایی ۱۰۰ هزار نفری در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات گفت. با آغاز کار دولت دوازدهم برای اولین بار وزیری دهه شصتی برای وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات معرفی شد و رویکرد خود را فراگیری دیجیتالی و برنامه‌های توسعه‌ای برای قدرتمند تر شدن، در دسترس تر بودن و افزایش رقابت اعلام کرد.

به مرور تاثیر حضور وزیر جوان در دولت و در ادبیات دولت‌مردان نمایان شده و واژه‌های استارت‌آپی، منتورها، شتاب‌دهنده‌ها، کارآفرینان و اکوسیستم از زبان آنان شنیده شد. طرح‌های مختلف دولتی، تسهیلات متنوع و حامی صرف استارت‌آپ بودن در راس برنامه‌ها قرار گرفت. پای اظهار نظر استارت‌آپی به صحبت‌های رئیس جمهور هم باز شد و در مورد حل مشکل قاچاق کالا با کمک استارت‌آپ‌ها اظهار نظر کرد. موضوعی که در ماه‌های اخیر موجی از انتقادها را در اکوسیستم کارآفرینی ایران به راه انداخته است.

در واقع آنها نگران هستند و آنطور که در بالا اشاره شد به دولت هشدار می‌دهند که اسیر وسوسه مداخله مستقیم در بازار نشود یا به قول «امیر ناظمی» رئیس سازمان فناوری اطلاعات ایران بخاطر «ذات هیولایی» دولت‌ها مداخله آنها باید در کمترین حد باشد. اکوسیستم استارت‌آپی ایران معتقد است نباید اجازه داد فرهنگ و بدنه کُند سازمان‌های دولتی با بدنه جوان استارت‌آپ‌ها برخورد کند. فعالان ایرانی مقصر این ماجرا را وزارت ارتباطات و مدیران آن دانسته‌اند و می‌گویند وزیر جوان و معاونانش با واژه جذاب استارت‌آپ در حال جو دادن به هیئت دولت و گرفتن بودجه و امتیاز از آن‌ها بدون توجه به نتایج آن هستند. باز کردن پای دولت به این حوزه ممکن است پای سودجویان و رانت طلب‌هایی که شامه قوی هم دارند را به فضای کسب و کارهای خلاق باز کند. این در حالی است که وزیر ارتباطات اعتقاد دارد بدون حمایت دولت امکان رشد واقعی وجود ندارد.

باید همچنین اشاره کرد که وزارت ارتباطات در بیان معنای درست و روشن از کلمه استارت‌آپ چندان موفق نبوده و متاسفانه تعبیر نادرستی از این موضوع جا افتاده، از این قرار که تعدادی جوان فکر جدیدی بیاورند، پول کمی بخواهد و سود هنگفتی بدهد. در حالی که استارت‌آپ فرهنگ و طرز تفکری است از ورود به عصر تکنولوژی که جوانان سریع‌تر و بهتر آن را درک کردند و باعث انقلاب در شرکت‌ها و سازمان‌های خود سپس در زندگی انسانی شدند. حال اینکه در هر شغل یا بازاری طرز تفکر دیجیتال درک شود، تئوری آن مطالعه و سپس مدل ساخته شود و ابزار به وجود بیاید به شکوفایی و اشتغال آفرینی می‌رسد.

دولت اگر با سرمشق گرفتن از همین جوانان و استفاده از نظریه‌ها و الگوهای مسلط علمی زندگی در عصر دیجیتال را درک کند و نحوه رفتار با آن را در امر حکومت‌داری بیاموزد و دست از تلاش برای استفاده ابزاری از آن بردارد به آسانی خواهد دید که «دولت دیجیتال» ضروری تر از «دولت استارت‌آپی» است. مگر می‌توان با سایت و اپلیکیشن مشکلات دولتی را هموار کرد؟ معنای ارتباط دیجیتال یعنی درک وجود یک رابطه دو طرفه، ضرورت پاسخگو بودن و انتقاد پذیر شدن!

تسهیل گری و برداشتن موانع، بهبود فضای کسب و کار نه مداخله در آن و ایجاد فرصت‌های برابر برای ورود ایده‌های جدید به بازار و زندگی مردم سه رکن اساسی برنامه ریزی است که هر دولتی در عصر دیجیتال برای مبارزه با مشکلات خود و بهبود آمارها در پیش می‌گیرد.

اگر واقعا می‌خواهید بدانید که پول و مداخله دولتی چه بر سر اکوسیستم نوآوری می‌آورد به تجربه شرکت‌های دانش‌بنیان و چند هزار میلیارد تومان تسهیلاتی بنگرید که به این فضا وارد شدند، سر و صدا به راه انداختند و پس از مدتی محو شدند. میراث پول پاشی دولتی زمینی سوخته از اکوسیستم کارآفرینی ایران بر جای گذاشته که دیگر نه یک فضای بکر و بدون رقیب است و نه پر از سرمایه‌گذارانی که حاضرند روی هر ایده متهورانه و یا انتزاعی سرمایه‌گذاری کنند.

تور کیش

مطالب مرتبط

وزیر ارتباطات: حملات سایبری هفته گذشته، اثر زیادی نداشت

وزیر ارتباطات با اشاره به آمادگی این وزارتخانه برای برگزاری انتخابات مجلس اعلام کرده که حملاتی که طی دو هفته گذشته رخ داده، با قدرت دفاعی دفع شد و اثر زیادی روی سیستم‌های اصلی کشور نداشته است.«محمدجواد آذری جهرمی» وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در حاشیه جلسه امروز هیئت وزیران در جمع خبرنگاران با اشاره... ادامه مطلب

سازمان نصر برای توسعه منابع انسانی کشور در زمینه ICT پنل‌های آموزشی برگزار می‌کند

سه کمیسیون «آموزش»، «صادرات نرم افزار» و «نرم‌افزارهای پیشرفته» در سازمان نظام صنفی رایانه‌ای به تصمیم مشترکی رسیده‌اند تا به مصاف حل یکی از بزرگترین مشکلات صنعت ICT یعنی کمبود نیروی انسانی متخصص و حاذق در داخل کشور بروند. این همکاری قرار است منجر به برگزاری کلاس‌ها و پنل‌های آموزشی رایگان برای مناطق محروم در... ادامه مطلب

ناظمی: کاهش کیفیت اینترنت ناشی از حمله سایبری گسترده به زیرساخت کشور است

از روز گذشته اختلال‌های بیشتری در دسترسی کاربران به اینترنت در داخل ایران مشاهده و گزارش شده است. «امیر ناظمی»، رئیس سازمان فناوری اطلاعات و معاون وزیر ارتباطات، تایید کرد که اختلال‌های اخیر ناشی از حمله سایبری به زیرساخت‌های کشور هستند و حاکمیت نقشی در کاهش کیفیت اینترنت نداشته است.این روزها از گوشه و کنار، اخباری... ادامه مطلب

سامانه نت سنج پلاس برای سنجش کیفیت اینترنت و ثبت شکایات مردمی راه اندازی شد

شب گذشته وزیر ارتباطات در لایو اینستاگرامی صفحه شخصی خود از راه اندازی سامانه ای به نام نت سنج پلاس برای مشاهده پوشش اینترنت در محله های مختلف ایران و ثبت شکایات از عملکرد اپراتورها خبر داد.آذری جهرمی صحبت های خود را با اشاره به گلایه کاربران از وضعیت پوشش دهی اینترنت و سرعت کم... ادامه مطلب

پوشش اخبار و حواشی جشنواره فیلم فجر: صدا و سیما در برابر فضای مجازی

جشنواره فیلم فجر امسال حواشی زیادی در پی داشت؛ پیش از شروع جشنواره صحبت از تحریم آن توسط عده‌ای از هنرمندان بود و در حین برگزاری این رویداد نیز تقریبا اکثر نشست‌های خبری سینمایی پیرامون فیلم‌های جشنواره تبدیل به یک جنجال رسانه‌ای می‌شد. صدا و سیما که تا چند سال پیش تریبون اصلی جشنواره فیلم... ادامه مطلب

جهرمی: به زودی مرکز توسعه نوآوری هوش مصنوعی ایران افتتاح خواهد شد

وزیر ارتباطات از راه‌اندازی مرکز توسعه نوآوری هوش مصنوعی ایران از هفته آینده خبر داد و اعلام کرد این مرکز با مدیریت پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات و با همکاری وزارت علوم و مشارکت دانشگاه های شریف، تهران و امیر کبیر و به یاد بود همه ی جانباختگان هواپیمای اوکراینی راه اندازی خواهد شد.«محمد جواد آذری... ادامه مطلب

ویجیاتو

نظرات ۰

وارد شوید

برای گفتگو با کاربران، وارد حساب کاربری خود شوید.

ورود

رمزتان را گم کرده‌اید؟