رقص میان زمین و هوا؛ مروری بر تاریخچه سوخت‌گیری هواپیماها در آسمان

تصور کنید با سرعت ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت در حال حرکت در اتوبان هستید و آمپر بنزین نشان می‌دهد که سوخت ماشین در حال به اتمام رسیدن است.

درست جلوی چشمتان یک کامیون حمل سوخت حرکت می‌کند و شلنگی بزرگ از آن آویزان شده که به یک مخزن، حدودا چند متر بالاتر از سطح زمین متصل است.

به تانکر نزدیک می‌شوید، یک لوله از گلگیر جلویی اتومبیل‌تان بیرون می‌آید. اگر در کنترل وسیله نقلیه مهارت نشان دهید و به درستی لوله را درون سبد کامیون جای دهید، سوخت از درون کامیون حمل سوخت روانه باک بنزین‌تان می‌شود.

حالا این پروسه را به ارتفاع ۳۰ هزار پایی از سطح زمین انتقال دهید، درحالی که با سرعت بیشتر از ۳۰۰ مایل بر ساعت حرکت می‌کنید، تلاطم هوایی وجود دارد، شب است و آب و هوا هم چندان مساعد نیست - ضمنا این امکان هم وجود ندارد که در صورت اتمام سوخت، در کنار جاده متوقف شوید.

سوخت‌گیری هوایی کاری استاندارد و رایج است، اما در عین حال کاری چالش‌برانگیز و خطرناک نیز برای نیروهای هوایی سراسر جهان به حساب می‌آید. هدف از این کار همواره این بوده که به جای چندین توقف در مسیرِ رسیدن به هدف، برد هواگردها افزایش یابد - و این فاکتوری است که همواره در برنامه‌ریزی و اجرای ماموریت‌های مختلف در نظر گرفته می‌شود.

یک اختراع بریتانیایی دیگر

پژوهشگران ارتش بریتانیا در طول تاریخ معاصر دست به چندین و چند ابداع مختلف زده‌اند که همگی تغییری اساسی در چهره تسلیحات نظامی به وجود آورده‌اند. این دانشمندان، مهندسان و محققان دست به ابداعاتی مانند تانک، رادار و موتورهای جت زدند. اگر هواگردها منجنیق‌هایی دارند که آن‌ها را به هوا پرتاب می‌کنند و همینطور عرشه‌های پروازی که آن‌ها را هنگام فرود در جای خود نگه می‌دارند، همگی به لطف ابداعات مبتکران بریتانیایی است.

اما احتمالا مهم‌ترین اختراع آن‌ها -خصوصا از نگاه خلبانانی که حین پرواز سوخت‌شان به اتمام می‌رسد- سوخت‌گیری هوایی در میانه زمین و آسمان باشد.

در نخستین روزهای پرواز با هواپیما، برجسته‌ترین جلبانان شروع به آزمون و خطا با روش‌های مختلف انتقال سوخت از یک هواگرد به هواگرد دیگر کرده بودند. دو هواپیمای دو باله که با سرعتی آرام پرواز می‌کردند به یکدیگر نزدیک می‌شدند، یکی در بالای دیگری و شلنگ سوخت برای هواپیمای زیری به پایین انداخته می‌شد.

به محض اینکه شلنگ به دست یکی از مسافرین هواپیمای پایینی می‌رسید و به درستی به مخزن سوخت در کاکپیت سرباز متصل می‌شد، باقی کار را گرانش انجام می‌داد و جریان سوخت از «تانکر» به «مخزن دریافت‌کننده» سرازیر می‌شد.

اگرچه این آزمون و خطاها -تا حدی- عملی بودند، نخستین راهکار واقعی سوخت‌گیری در هوا توسط مبتکر بریتانیایی، آلن کابهام، در دهه ۱۹۳۰ میلادی توسعه یافت.

کابهام در ابتدا سیستم «سیکل شلنگ» را در ذهن داشت که اساسا ورژن ارتقایافته همان آزمون و خطاهای قبلی بود که این بار یک مکانیزم قلاب هم -برای اتصال بهتر به مخزن سوخت دریافت‌کننده- داشت.

در اواخر دهه ۱۹۴۰ میلادی، نیروی هوایی ایالات متحده از این سیستم الگوبرداری کرد تا بمب‌افکن‌ها و سایر هواپیماهایش قادر به پیمایش مسافت بیشتری در حین ماموریت‌های نظامی باشند.

میله و دروگ در تقابل با Flying Boom

محدودیت‌های اساسی سیستم سیکل شلنگ -که یکی از آن‌ها نیاز به حرکت هواپیماها با سرعت پایین در جریان ماموریت‌ها بود- باعث شد شرکت Flight Refuelling Ltd که متعلق به کابهام بود نخستین سیستم عملی میله و دروگ (Drogue) را توسعه دهد.

با این اختراع، دیگر اکثر هواگردها می‌توانستند به لوله‌ای دراز -یا همان میله- مجهز باشند که خلبان هواپیمای دریافت‌کننده آن را به انتهای شلنگ -یا همان دروگ- متصل می‌کرد.

در سال ۱۹۴۹ میلادی، جت جنگنده Meteor که به نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا تعلق داشت توانست برای بیشتر از ۱۲ ساعت در هوا باقی بماند و به این ترتیب، نخستین آزمایش سیستم جدید Flight Refuelling شدیدا موفقیت‌آمیز از آب درآمد.

درحالی که این شرکت به توسعه هرچه بیشتر سیستم میله و دروگ خود ادامه داد، در آن سوی اقیانوس اطلس، نیروی هوایی آمریکا به دنبال سیستم سوخت‌گیری‌ای بود که بتواند حجم بسیار زیادی از سوخت را به جت‌های بمب‌افکن عظیمش انتقال دهد.

برای دستیابی به این مهم، شرکت بویینگ سیستم سوخت‌گیری هوایی «Flying Boom» را توسعه داد. در این سیستم، به جای اینکه خلبان نیازمند انجام تمام کار باشد، اپراتوری مخصوص محل قرارگیری Boom را در تانکر تنظیم می‌کرد و آن را در نقطه صحیح جای می‌زد.

به این ترتیب، اگرچه نیروی هوایی ایالات متحده در برخی از نخستین جت‌های جنگنده تاکتیکال خود از سیستم میله و دروگ استفاده کرد، اما در نهایت این سیستم Flying Boom بود که به استانداردی در تمام ماموریت‌های نظامی این کشور تبدیل شد. از سوی دیگر اما خلبانان نیروی دریایی آمریکا همچنان سیستم میله و دروگ را ترجیح دادند و تا همین امروز از آن استفاده می‌کنند.

نیروهای هوایی دیگر کشورهای جهان نیز معمولا از ترکیبی از این دو سیستم استفاده می‌کنند. سیستم Flying Boom برای هواپیماهای تجاری و باری استفاده می‌شود و سیستم میله و دروگ برای هواگردهای نظامی.

مخزن‌های هوایی

نخستین تانکرهای هوایی جهان، هواپیماهای بویینگ KB-29 و KB-50 (هواگردهایی متعلق به دوران جنگ جهانی دوم) بودند و حرف «K» در نام‌ آن‌ها، به تانکر بودنشان اشاره دارد. بعد از آن‌ها هم هواپیمای فرایت KC-97 از راه رسید که هم جثه بزرگ‌تری داشت هم سرعت بیشتری.

اما در دهه ۱۹۵۰ میلادی، این هواپیماهای ملخی و قوت گرفته از پیستون دیگر آنقدر سریع پرواز می‌کردند که می‌تواستند در امنیت تمام، به جت‌های جنگنده و بمب‌افکن آن دوران سوخت برسانند. جنگنده‌ها با سرعتی کم و در ارتفاع پایین پرواز می‌کردند و به این ترتیب، سرعت‌شان با بیشترین سرعت تانکرها برابری می‌کرد.

در همان زمان، نیاز به یک تانکر سریع با موتور جت احساس می‌شد و بویینگ هواپیمای KC-135 را به عنوان راه حل این مشکل تدارک دید. در ابتدای سال ۱۹۵۷ میلادی، بالغ بر ۸۰۰ هواپیمای سوخت‌رسان به نیروی هوایی آمریکا تحویل داده شد که ورژن‌هایی به‌روزرسانی شده از آن‌ها همراه با موتورهای جدید همین حالا در ناوگان این کشور یافت می‌شوند.

جت‌لاینتر مسافربری خواهر KC-135، یعنی بویینگ ۷۰۷ نمادین هم توسط بسیاری از نیروهای هوایی دستکاری و به سیستم میله و دروگ مجهز شد.

در دهه ۱۹۸۰، نیروی هوای آمریکا هواپیمای McDonnell Douglas KC-10 Extender را نیز به ناوگان خود افزود که ورژنی متفاوت از هواپیمای مسافربری DC-10 بود و در سوخت‌گیری هوایی کاربرد داشت. بویینگ ۷۶۷ هم در ارتش بسیاری از کشورها به عنوان تانکر حمل سوخت مورد استفاده قرار می‌گیرد.

جدیدترین تانکرهای جهان، یعنی Airbus A330 MRTT و همینطور بویینگ KC-46 هم به صورت خاص به گونه‌ای طراحی شده‌اند که نیازهای اساسی عملیات‌های هوایی دوران مدرن را برطرف سازند. بویینگ ضمنا مشغول توسعه هواپیمای MQ-25 Stingray است که برای نخستین بار، سوخت‌رسانی هوایی را در هواپیمایی بدون سرنشین امکان‌پذیر خواهد کرد.

برای اینکه عملیات‌های Flying Boom شکلی کاملا خودکار به خود بگیرند، ایرباس اخیرا از نخستین سیستم سوخت‌رسانی خودکار میان هواپیمای A330 MRTT خودش و جنگنده F-16 نیروی هوایی پرتغال رونمایی کرد. این سیستم که قرار است حجم کار اپراتور Boom را کمتر کرده و امنیت را افزایش دهد، بعد از دریافت جوازهای لازم، در سال ۲۰۲۱ میلادی آغاز به کار می‌کند.

malltina
منبع:
CNN

مطالب مرتبط

بارش شهابی برساوشی امشب آسمان را روشن می‌کند

اگر از علاقه‌مندان به دنیای نجوم باشید، نباید بارش شهابی برساوشی را از دست بدهید. امشب یکی از جذابترین رویدادهای نجومی رخ می‌دهد و می‌توانید ده‌ها شهاب سنگ را مشاهده کنید.بارش شهابی برساوشی در فاصله ۲۶ تیر ماه تا ۲ شهریور ماه قابل مشاهده است، با این حال اواخر مرداد ماه به اوج می‌رسد. امسال اوج... ادامه مطلب

سیگار الکترونیکی ریسک ابتلا به کووید-۱۹ را در نوجوانان و جوانان افزایش می‌دهد

تحقیق جدید نشان می‌دهد نوجوانان و جوانانی که سیگار الکترونیکی می‌کشند، بیشتر در معرض ابتلا به بیماری کووید-۱۹ قرار دارند.تحقیق جدید محققان دانشگاه استنفورد که در ژورنال Adolescent Health منتشر شده، نشان می‌دهد فرد جوانی که سیگار معمولی و الکترونیکی می‌کشد، ۷ برابر بیشتر در معرض خطر ابتلا به کووید-۱۹ قرار دارد. برای کسی که... ادامه مطلب

گوگل گوشی‌های اندرویدی را به بزرگترین شبکه لرزه‌نگاری جهان تبدیل می‌کند

در رخداد بلایای طبیعی از جمله زلزله، هشداری حتی چند ثانیه زودتر می‌تواند جان خیلی‌ها را نجات دهد؛ به همین ترتیب گوگل قصد دارد به‌روزرسانی جدیدی را برای تمام گوشی‌های اندرویدی ارائه کند که طی آن هر موبایل به یک لرزه‌نگار کوچک تبدیل شده و شبکه‌ای جهانی و گسترده را جهت پیش‌بینی و تشخیص زلزله... ادامه مطلب

زیر سطح سیاره کوتوله «سرس» احتمالاً یک اقیانوس پنهان شده است

مطالعات جدید نشان می‌دهند که زیر سطح سیاره کوتوله «سرس» (Ceres) دریا قرار دارد. تا پیش از این تصور می‌شد این جرم که بزرگ‌ترین سیارک منظومه شمسی به شمار می‌رود، خشک است.سرس با قطر ۹۴۵ کیلومتر بزرگ‌ترین سیارک در کمربند سیارکی بین مریخ و مشتری به شمار رفته و سال ۱۸۰۱ توسط یک اخترشناس ایتالیایی... ادامه مطلب

توسعه ماده‌ای که به سرعت آب دریا را قابل نوشیدن می‌کند

تمام مردم جهان به آب تمیز و قابل نوشیدن دسترسی ندارند و به همین علت دانشمندان به دنبال روش‌هایی برای دستیابی به این هدف هستند. اخیرا محققان با استفاده از یک ماده جدید توانسته‌اند آلودگی‌های آب را در مدت ۳۰ دقیقه حذف ‌کنند.در این پژوهش جدید از موادی با نام «چارچوب فلزی ارگانیک» (MOF) استفاده... ادامه مطلب

پوتین: روسیه اولین واکسن کرونا جهان را ساخت

ولادیمیر پوتین رییس جمهور روسیه مدعی شد این کشور برای اولین بار در دنیا موفق به ساخت واکسن کرونا شده است. عجله این کشور در بکارگیری گسترده واکسن کرونا پیش از پایان آزمایشات نگرانی جامعه جهانی را به دنبال داشته است.به گزارش «واشنگتن پست»، این واکسن توسط مؤسسه همه‌گیرشناسی و میکروب‌شناسی Gamaleya توسعه داده شده... ادامه مطلب

ویجیاتو

نظرات ۲

وارد شوید

برای گفتگو با کاربران، وارد حساب کاربری خود شوید.

ورود

رمزتان را گم کرده‌اید؟