انفجار بیروت؛ آمونیوم نیترات چگونه لبنان را به لرزه درآورد

شب گذشته انفجاری مهیب در بندر بیروت رخ داد که گفته می‌شود به خاطر بروز حادثه در انباری حاوی ۲۷۰۰ تن آمونیوم نیترات بوده است. تا این لحظه گزارش‌ها حاکی از آن هستند که بیشتر از صد نفر به خاطر این انفجار جان خود را از دست داده‌اند و نزدیک به پنج هزار نفر نیز مجروح شده‌اند. اما آمونیوم نیترات چگونه چنین انفجار وحشتناکی را موجب شده است؟

آمونیوم نیترات ترکیبی شیمیایی متشکل از عناصر نیتروژن، هیدروژن و اکسیژن است و بیشتر در صنایع کشاورزی به عنوان کود استفاده می‌شود. گیاهانی که فتوسنتز می‌کنند، نور خورشید را به کمک کلروفیل به انرژی مورد نیازشان تبدیل می‌کنند. نیتروژن عنصر بسیار مهمی برای این فرآیند بوده و آمونیم نیترات در مقایسه با سایر کودها عملکردی فوق‌العاده بهتر دارد.

دیگر مصرف آمونیوم نیترات به همین قابلیت منفجر شدن ارتباط دارد. از این ماده برای ساخت جاده‌ها در دل کوه و مصارف معدنی استفاده می‌شود. در شرایط عادی این ماده شیمیایی به شدت پایدار است و به این سادگی‌ها منفجر نمی‌شود، مگر اینکه در معرض سوخت نفتی قرار بگیرد و سپس داغ شود. در چنین وضعیتی انفجاری مهیب رخ خواهد داد.

hamrah-mechanic

وقتی دما از ۷۶ درجه سانتی‌گراد بالاتر برود، آمونیوم نیترات شروع به تجزیه شدن می‌کند، اما اتفاقی رخ نمی‌دهد. ولی افزایش ناگهانی دما یا قرار گرفتن در معرض انفجاری کوچک، باعث واکنش شیمیایی مواد شده و آمونیوم نیترات به نیتروژن و گاز اکستیژن و بخار آب تبدیل می‌شود. این واکنش باز هم بی‌خطر است، همانطور که در اتمسفر وجود دارد، اما انرژی فوق‌العاده زیادی را از خود آزاد می‌کند.

پتانسیل انفجاری آمونیوم نیترات به خوبی شناخته شده است و بارها در زمینه فعالیت‌های نظامی و حملات تروریستی (از جمله ماجرای بمب‌گذاری اوکلاهاما در سال ۱۹۹۵) استفاده شده. در حقیقت همان انرژی شدید آزاد شده می‌تواند به نیرویی برای انفجاری بزرگ تبدیل شود.

برای این امر لازم است انرژی مورد بحث در منطقه‌ای بسته و با فشاری بالا نگهداری شود و جلوی از هم پاشیدگی آن را تا جای ممکن گرفت. در واقع سوختن آمونیوم نیترات در فضای باز هرگز به انفجار منجر نخواهد شد.

علاوه بر این در انفجار آمونیوم نیترات، تمام مواد منفجر نمی‌شوند. بخشی از آن به گازی سمی مشابه با اکسید نیتروژن تبدیل می‌شود که در ویدیوهای مشاهده شده از حادثه بیروت، دود عظیم قرمز رنگ و بخار وسیع آن را موجب شده است.

به خاطر پتانسیل انفجار بزرگ آمونیوم نیترات، کشورهای مختلف معمولا قوانین سفت و سختی در رابطه با نگه‌داری آنها وضع می‌کنند. معمولا این مواد می‌بایست در شرایطی کنترل شده و محیط‌هایی با کمترین خطر ممکن نگه‌داری شوند. حال چه تغییر حالاتی در انبار بندر بیروت باعث شده تا شرایط برهم خورده و انفجار مورد بحث رخ دهد، موضوعی است که هنوز توسط مراجع لبنانی اعلام نشده است.

گفتنی است حوادث ناشی از انفجار آمونیوم نیترات طی سال‌های اخیر بی‌سابقه هم نبوده. در سال ۲۰۱۵ حادثه‌ای ناشی از انفجار ۸۰۰ تن آمونیوم نیترات در پکن باعث کشته شدن ۱۷۳ نفر شد. در سال ۱۹۴۷ هم کشتی باربری بزرگی حامل ۲۳۰۰ تن آمونیوم نیترات در آمریکا به خاطر پرتاب کردن یک ته‌سیگار مشتعل شد و طی مجموعه‌ای از انفجارها حدود ۵۸۱ نفر را به کام مرگ کشاند.

بلیط هواپیما hamrah-mechanic

مطالب مرتبط

مرگ صدها هندی بر اثر صاعقه؛ کارشناسان تغییرات اقلیمی را مقصر می‌دانند

طی ده روز گذشته ۱۴۷ نفر در استان بیهار واقع در شمال هند به خاطر اصابت صاعقه با زمین جان خود را از دست داده‌اند؛ محققان بر این باور هستند که این حجم از حوادث و بروز شرایط نامساعد جوی، نشانه‌هایی واضح از تغییر اقلیم کره زمین هستند. طبق گزارش‌های رسمی منتشر شده توسط مراجع رسمی... ادامه مطلب

انفجار مخرن استارشیپ SN7 اسپیس ایکس در تست فشار [تماشا کنید]

مخزن عظیم جدیدترین نمونه آزمایشی استارشیپ شرکت اسپیس ایکس، SN7 طی آزمایش فشار در جنوب تگزاس منفجر و نابود شد. اسپیس ایکس در «Boca Chica» در حال انجام آزمایش فشار روی این مخزن بود که ناگهان منفجر می‌شود. فاصله میان آزمایش و تست قبلی نزدیک به یک هفته است که البته در آزمایش قبلی، این مخزن با... ادامه مطلب

انفجار پروتوتایپ راکت استارشیپ حین آزمایش [تماشا کنید]

چهارمین نمونه آزمایشی راکت استارشیپ اسپیس ایکس لحظاتی پس از شروع آزمایش در تگزاس منفجر شد که نابودی آن و آسیب به محل آزمایش را در پی داشت. در حالی این راکت منفجر شده که امروز اسپیس ایکس قصد دارد فضانوردان ناسا را روانه ایستگاه فضایی بین‌المللی کند، ماموریتی که چند روز پیش به علت شرایط... ادامه مطلب

نگاهی به جایگاه امارات متحده عربی در باشگاه فضایی‌های خاورمیانه

نویسنده این یادداشت، کارشناس فناوری هوافضا و سرپرست مهندسی صلاحیت پرواز «هواپیمایی کاسپین» است.  اگر فکر می‌کنید کشور امارات هنوز با اتکا به درآمدهای نفتی خود سعی در نمایش در حال توسعه بودن خود دارد، با خواندن این نوشتار متوجه خواهید شد که آن‌ها خیلی قبل‌تر حرکت به سمت اقتصاد دانش بنیان را آغاز کرده‌اند. حکام امارات با... ادامه مطلب

انفجار پروتوتایپ فضاپیمای استارشیپ حین آزمایش فشار [تماشا کنید]

پروتوتایپ فضاپیمای استارشیپ طی آزمایشی در تگزاس منفجر شد تا اسپیس ایکس دومین تست این سیستم را هم با شکست پشت سر بگذارد. اسپیس ایکس اوایل هفته گذشته پروتوتایپ استارشیپ SN1 را برای آزمایش فشار نیتروژن مایع به «بوکا چیا» در تگزاس منتقل کرده بود اما استارشیپ در این تست ناکام مانده و منفجر شد. این دومین... ادامه مطلب

این هفته کووید ۱۹ در کدام کشورها مشاهده شد؟

۲۰ کشور تازه از نخستین موارد ابتلا به کرونا ویروس در خاک خود خبر دادند تا به این ترتیب کل تعداد مبتلایان به این ویروس مهلک به ۸۲ هزار نفر در پنجاه کشور دنیا از زمان شروع شیوع آن برسد. همچنین طبق آمارها تاکنون ۲۸۰۰ نفر ب راثر ابتلا به این بیماری جان باخته اند. براساس... ادامه مطلب

نظرات ۱۴

وارد شوید

برای گفتگو با کاربران، وارد حساب کاربری خود شوید.

ورود

رمزتان را گم کرده‌اید؟