تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن ناسا با راکت فالکون هوی به فضا پرتاب شد [تماشا کنید]

تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن سازمان ناسا، به عنوان نسل جدید رصدخانه‌های فضایی، با راکت قدرتمند فالکون هوی اسپیس‌ایکس از پایگاه فضایی کندی در کاناورال فلوریدا روانه مدار زمین شد. راکت شرکت «ایلان ماسک» حدود چهار دقیقه پس از پرتاب تلسکوپ ۴ میلیارد دلاری ناسا را به اولین لایه‌های فضا رساند.

تلسکوپ فضایی رومن اکنون درحال طی‌کردن مسیر خود به سمت دومین نقطه لاگرانژی (L2) در فاصله تقریبی ۱٫۶ میلیون کیلومتری از زمین است که چهار برابر دورتر از فاصله زمین تا ماه قرار دارد. مأموریت اصلی این تلسکوپ برای یک دوره پنج‌ساله برنامه‌ریزی شده است، اما ناسا اعلام کرده که سوخت کافی برای ادامه فعالیت تا ۱۰ سال در این رصدخانه تعبیه شده است. این پرتاب ۹ ماه زودتر از جدول زمانی پیش‌بینی‌شده انجام گرفت.

هدف اصلی این مأموریت بررسی بزرگ‌ترین رازهای اخترفیزیک و کیهان‌شناسی از جمله ماده تاریک، انرژی تاریک، سنجش نیروی گرانش در مقیاس‌های بسیار بزرگ و سرشماری آماری سیستم‌های سیاره‌ای در کهکشان راه شیری است. دانشمندان انتظار دارند تلسکوپ رومن در طول مأموریت اولیه خود نور حاصل از میلیاردها ستاره و کهکشان و بیش از ۱۰۰ هزار سیاره فراخورشیدی را ثبت و جامع‌ترین نقشه سه‌بعدی از جهان هستی را ترسیم کند.

پرتاب تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن ناسا

تلسکوپ فضایی رومن به یک دوربین ۳۰۰٫۸ مگاپیکسلی تحت عنوان ابزار میدان دید گسترده (WFI) و سیستم نوری متشکلی از منشورها، آینه‌های انعطاف‌پذیر و آشکارسازها موسوم به کروناگراف مجهز است که با مسدود کردن نور خیره‌کننده ستارگان، امکان مشاهده مستقیم سیارات مدارگرد آن‌ها را فراهم می‌کند. آینه اصلی این تلسکوپ با قطر ۲٫۴ متر (هم‌اندازه با آینه هابل) ساخته شده، اما ارتقای فناوری سبب کاهش ۸۰ درصدی وزن کلی سازه شده است.

اصلی‌ترین ویژگی رومن، میدان دید آن است که ۱۰۰ برابر گسترده‌تر از تلسکوپ فضایی هابل است. درحالی‌که تلسکوپ جیمز وب به عنوان یک لنز زوم برای مشاهده عمیق و دقیق جهان اولیه طراحی شده، رومن همانند یک لنز واید است و امکان نقشه‌برداری بسیار سریع از آسمان را فراهم می‌آورد. به گفته دانشمندان ناسا، رصد کامل کهکشان راه شیری که با تلسکوپ هابل حدود یک قرن طول می‌کشید، با تلسکوپ رومن تنها در یک ماه امکان‌پذیر خواهد بود.

دانشمندان قصد دارند داده‌های فروسرخ تلسکوپ رومن را با داده‌های نور مرئی حاصل از رصدخانه زمینی ورا روبین ترکیب کنند. بر اساس محاسبات کیهان‌شناسی، ماده معمولی تنها ۵ درصد، ماده تاریک حدود ۲۷ درصد و انرژی تاریک حدود ۶۸ درصد از ساختار جهان را تشکیل می‌دهند. سنجش میزان کشش ماده تاریک و رانش انرژی تاریک توسط رومن، پاسخ‌های دقیق‌تری برای این معماهای کیهانی ارائه خواهد داد.

نانسی گریس رومن کیست؟

این تلسکوپ فضایی به پاس خدمات «نانسی گریس رومن»، نخستین اخترشناس ارشد ناسا و از مدافعان اصلی توسعه رصدخانه‌های مداری، نام‌گذاری شده است. او که به مادر هابل شهرت دارد، نقش مهمی در تأمین مالی پروژه هابل ایفا کرد.

پروژه ساخت تلسکوپ رومن اولین‌بار در سال ۲۰۲۰ به‌طور رسمی آغاز شد. با وجود آن‌که دولت آمریکا در دوره‌های مختلف سعی در کاهش یا حذف بودجه این پروژه داشت، کنگره آمریکا اعتبارات آن را حفظ کرد تا این رصدخانه مدرن سرانجام زودتر از موعد پیش‌بینی‌شده فعالیت فضایی خود را آغاز کند.