دستاورد محققان: توسعه آزمایش خونی که ریسک ابتلا به آلزایمر را پیش‌بینی می‌کند

محققان موفق شدند با یک آزمایش خون جدید مراحل اولیه بیماری آلزایمر را دهه‌ها پیش از بروز علائم پیش‌بینی کنند.

محققان بیمارستان عمومی ماساچوست در پژوهشی جدید نشان دادند که یک زیست‌نشانگر خونی به نام pTau217 می‌تواند هشداری زودهنگام درباره تجمع بالقوه خطرناک پروتئین‌های آمیلوئید بتا و تائو در مغز ارائه دهد. تجمع این پروتئین‌ها با بیماری آلزایمر مرتبط است. درحال‌حاضر، اغلب از اسکن‌های مغزی PET برای شناسایی این نشانه‌ها استفاده می‌شود؛ اما احتمالاً آزمایش خون pTau217 می‌تواند موارد پرخطر آلزایمر را زودتر از هر روش دیگری شناسایی کند.

آزمایش خون برای پیش‌بینی زودهنگام آلزایمر

محققان می‌گویند: «ما پیش‌ازاین فکر می‌کردیم که شناسایی از طریق اسکن PET، اولین نشانه پیشرفت بیماری آلزایمر است که تجمع آمیلوئید در مغز را ۱۰ تا ۲۰ سال قبل از ظهور علائم نشان می‌دهد. اما اکنون می‌بینیم که pTau217 سال‌ها زودتر، یعنی مدت‌ها قبل از اینکه ناهنجاری‌های واضح در اسکن‌های PET ظاهر شوند، قابل شناسایی است.»

محققان ۳۱۷ شرکت‌کننده در رده سنی ۵۰ تا ۹۰ سال را بررسی کردند. تمام داوطلبان در شروع مطالعه از نظر شناختی سالم بودند و تقریباً هشت سال تحت نظر قرار گرفتند. داده‌های حاصل از اسکن‌های PET آمیلوئید بتا و تائو، تست‌های شناختی و سطح pTau217 در آزمایش‌های خون جمع‌آوری و طی سال‌ها ارزیابی شدند.

نتایج نشان داد که آزمایش‌های خون در زمینه تشخیص توده‌ها و گره‌های پروتئینی، مطابقت نزدیکی با اسکن‌های PET دارند. در برخی موارد، افزایش سطوح pTau217 تغییرات را حتی پیش از آنکه در اسکن‌های مغزی ظاهر شوند، پیش‌بینی ‌کرد. به عبارت دیگر، محققان دریافتند که سطوح بالای pTau217 با آسیب‌های آتی آلزایمر مرتبط است، برعکس سطوح پایین pTau217 نشان‌دهنده حداقل خطر ابتلا به این بیماری است.

محققان می‌گویند: «نکته برجسته در مطالعه ما این است که حتی زمانی که اسکن‌های آمیلوئید در کلینیک نرمال به نظر می‌رسند، زیست‌نشانگر pTau217 می‌تواند افرادی را که بعداً از نظر آمیلوئید مثبت می‌شوند، شناسایی کند. همچنین این قضیه نشان می‌دهد افرادی با سطح پایین pTau217 احتمالاً تا چندین سال از نظر آمیلوئید منفی باقی می‌مانند.»

مقادیر بالاتر pTau217 همچنین با احتمال بیشتر زوال شناختی در طول دوره مطالعه مرتبط بود؛ اما این موضوع عمدتاً در افرادی مشاهده شد که در همان ابتدای کار، نشانه‌هایی از تجمع سمی پروتئین آمیلوئید بتا را داشتند.

این تحقیق جدید، مطالعات قبلی را تأیید می‌کند که نشان می‌داد pTau217 در خون می‌تواند روشی مفید برای پیش‌بینی خطر آلزایمر باشد. این ماده ممکن است یک علامت بیولوژیکی مفید باشد که نشان می‌دهد اتفاق غیرطبیعی در مغز شروع شده است.

بااین‌حال، هنوز مدتی طول می‌کشد تا این آزمایش به کلینیک‌ها راه یابد. محققان می‌خواهند داده‌های بیشتری جمع‌آوری کنند تا الگوریتم‌های پیش‌بینی را دقیق‌تر کنند و برای این کار به گروه‌های بزرگ‌تر و متنوع‌تری از داوطلبان نیاز است. مسئله دیگر این است که حتی اگر آزمایش‌های خون بتوانند به درستی پیش‌بینی کنند که آیا در مغز یک نفر پروتئین‌های آمیلوئید بتا یا تائو تجمع می‌یابد، این موارد لزوماً ممکن است به زوال عقل منجر نشوند.

یافته‌های این پژوهش در ژورنال Nature Communications منتشر شده است.