مطالعه جدید: هیچ ارتباطی میان امواج موبایل و سرطان مغز وجود ندارد

امواج الکترومغناطیسی در تمام گوشه‌های زندگی انسان مدرن جریان دارند؛ این امواج ضعیف همان عاملی هستند که امکان اتصال به وای‌فای و برقراری تماس‌های صوتی با موبایل را فراهم می‌کنند. این دسته از امواج که در انتهای طیف فرکانس‌های رادیویی قرار می‌گیرند، کمترین میزان انرژی و بلندترین طول موج را دارند؛ با‌این‌حال، از آنجا که انواع پرانرژی پرتوهای الکترومغناطیسی مانند پرتوهای ایکس می‌توانند ساختار سلولی را تخریب کنند و به سرطان منجر شوند، نگرانی‌های زیادی درباره احتمال آسیب‌رسانی امواج رادیویی موبایل به سلامت انسان وجود داشته است؛ اما محققان اکنون می‌گویند بین این دو امر ارتباطی وجود ندارد.

با انفجار ناگهانی و همه‌گیر شدن استفاده از موبایل در دو دهه گذشته، این دغدغه که قراردادن مستقیم این دستگاه‌ها در کنار گوش ممکن است خطر ابتلا به تومورهای مغزی را افزایش دهد، به یکی از جنجالی‌ترین موضوعات حوزه سلامت عمومی تبدیل شد.

در واکنش به این نگرانی‌ها، سازمان جهانی بهداشت در سال 2019 مأموریت انجام 13 بررسی سیستماتیک و گسترده را درباره پیامدهای بهداشتی امواج الکترومغناطیسی به گروهی از دانشمندان واگذار کرد.

نتایج تحلیل نهایی این بررسی‌ها که به تازگی در ژورنال NZMJ منتشر شده است، نشان می‌دهد هیچ شواهد علمی معتبری مبنی بر ارتباط میان امواج ساطع‌شده از موبایل و بروز سرطان در نواحی مغز، سر یا گردن وجود ندارد.

ارتباط میان امواج موبایل و سرطان مغز

هدف اصلی از طرح پژوهشی بزرگی که سازمان جهانی بهداشت در سال 2019 کلید زد، ایجاد درکی عمیق، علمی و مبتنی‌بر شواهد از وضعیت کنونی دانش بشری درباره پیامدهای امواج الکترومغناطیسی بود.

در این پروژه، محققان مستقل با جست‌وجو در میان هزاران مقاله علمی منتشرشده، گزارش‌های جامعی را درباره موضوعات مختلفی از جمله باروری انسان، اختلالاتی مثل سردرد یا وزوز گوش و همچنین انواع سرطان‌ها تدوین کردند.

اگرچه تحلیل نهایی کل این پروژه‌ها توسط این سازمان هنوز به‌طور کامل به پایان نرسیده است، اما دو نفر از نویسندگان اصلی بررسی‌های مربوط به سرطان مغز تصمیم گرفتند تا خلاصه‌ای از یافته‌های خود و دیگر گزارش‌ها را به صورت مستقل منتشر کنند تا تصویری شفاف از خروجی‌های مورد انتظار این سازمان ارائه دهند.

پژوهش اختصاصی این محققان روی پیوند احتمالی میان سرطان مغز و استفاده از موبایل متمرکز بود. آن‌ها در این فرایند، داده‌های مربوط به 63 مطالعه اپیدمیولوژیک (همه‌گیرشناسی) و مشاهده‌ای باکیفیت را که در بازه زمانی سال‌های 1994 تا 2022 میلادی در سراسر جهان منتشر شده بودند، مورد بازتحلیل دقیق قرار دادند.

یافته‌های نهایی این فرایند نشان داد که هیچ‌گونه رابطه همبستگی یا علت و معلولی میان کار با گوشی و ابتلا به سرطان‌های مغز، سر یا گردن وجود ندارد. بررسی‌های آماری نشان دادند که حتی میزان استفاده روزانه افراد از گوشی یا طولان‌ بودن دوره کاربری آن‌ها در بازه‌های زمانی بیش از 10 سال نیز کوچک‌ترین تفاوتی در نتایج ایجاد نمی‌کند و نرخ ابتلا را بالا نمی‌برد. همچنین بررسی اثر فرستنده‌های رادیویی و دکل‌های تلویزیونی نیز فرضیه قدیمی ارتباط این امواج با ابتلای کودکان به سرطان خون را به‌طور کامل رد کرد.

چرا مردم فکر می‌کنند امواج موبایل باعث سرطان می‌شود؟

اضطراب عمومی پیرامون پیامدهای احتمالی پرتوهای کم‌انرژی بر سلامت انسان، ریشه در دوران جنگ سرد دارد. این دوره مصادف با زمانی بود که فناوری‌های مصرفی جدیدی مثل اجاق‌های مایکروویو و تلویزیون‌ها به‌طور گسترده وارد بازار شدند و به خانه‌های مردم راه یافتند. پرتوهای به کار رفته در اجاق‌های مایکروویو برای گرم‌کردن غذا اگرچه فرکانس و انرژی بالاتری نسبت به امواج موبایل دارند، اما کماکان در طبقه امواج غیر‌یونیزه و بسیار ضعیف قرار می‌گیرند.

شواهدی که در طول دهه‌های گذشته به تدریج توسط دانشمندان گردآوری شد، نشان داد که این امواج کم‌انرژی فاقد اثرات پایدار، منسجم و مخرب روی سلامت انسان هستند؛ هرچند نگرانی‌های ایمنی اولیه منطقی به نظر می‌رسید، چرا که امواج مایکروویو در فرکانس‌های خاص می‌توانند با به حرکت‌درآوردن مولکول‌های آب، حرارت شدیدی تولید کنند. همین دغدغه‌های فنی به تدوین استانداردهای سختی برای تولید قطعات الکترونیکی مصرفی منجر شد تا میزان تابش مجاز این دستگاه‌ها را بسیار محدود کند تا سلامت خریداران به خطر نیفتد.

در سوی دیگر، خطرات مرگبار پرتوهای پرانرژی مثل پرتوهای رادیواکتیو و ایکس که توانایی تخریب مستقیم DNA و ایجاد انواع سرطان‌های خطرناک مانند سرطان خون را دارند، از مدت‌ها پیش اثبات شده بود. پیوندخوردن این دانش علمی با رویدادهای جنجالی و مرموز دوران جنگ سرد، ابعاد روان‌شناختی این هراس عمومی را بیشتر کرد.