۱۱۲ ساعت قطعی اینترنت در ایران؛ زمان بازگشت نامعلوم است

قطعی اینترنت دی‌ماه ۱۴۰۴ را می‌توان گسترده‌ترین قطعی اینترنت کشور تا به امروز نامید، حتی بزرگ‌تر از آبان ۹۸. اینترنت از حوالی ساعت ۸ شب، ۱۸ دی‌ماه قطع شد و اکنون در زمانی که این گزارش منتشر می‌شود، حدود ۱۱۲ ساعت از آن می‌گذرد، هنوز خبری از اینترنت بین‌الملل نیست و ایرانیان در خاموشی دیجیتال بی‌سابقه‌ای به سر می‌برند.

کاربران ایرانی تنها می‌توانند از چند سایت داخلی بازدید کنند، پیام‌رسان‌های داخلی قابلیت چت کردن را از دسترس خارج کرد‌ه‌اند و فراتر از آن، مسئولان تصمیم گرفته‌اند جلوی هرگونه ارتباط اینترنتی حتی در بخش نظرات سایت‌ها را بگیرند. دیجیاتو نیز در کنار چند وب‌سایت دیگر، تحت تاثیر این تصمیم قرار گرفت و ناچار به بستن بخش نظرات خود شد.

طی حدود ۳۶ ساعت ابتدایی قطعی اینترنت، سرویس‌های داخلی هم به شکل بی‌سابقه‌ای از دسترس خارج شدند. یکی از مواردی که تا حد زیادی کاربران ایرانی را تحت تاثیر قرار داد، مسدود شدن ارسال رمز عبور یک‌بار مصرف (OTP) برای ورود به سایت‌های ایرانی بود. با وجود اینکه این مسئله از روز شنبه، ۲۰ دی‌ماه ۱۴۰۴، به تدریج رفع شد اما محدودیت‌های دیگر به قوت خود باقی است.

طی چند روز اخیر ارسال پیامک قطع شده است و شهروندان تنها می‌توانند پیامک‌های مربوط به حوادث اخیر را دریافت کنند. همچنین برقراری تماس تلفنی از طریق سیم‌کارت، در ساعاتی از شبانه‌روز، به ویژه از ساعت ۷ به بعد مسدود می‌شود.

علاوه بر این با وجود اینکه محدودیت برقراری تماس تلفنی با خارج از کشور از طریق موبایل برطرف شده، تماس از طریق تلفن ثابت همچنان مسدود است. همچنین شهروندان ایرانی خارج از کشور که حدود ۵ روز است از خانواده و آشنایان خود در داخل کشور بی‌خبر هستند، نمی‌توانند با آنها تماس برقرار کنند.

دولت توضیح جدیدی ندارد

پس از شروع قطعی اینترنت، حدود ۲۰ ساعت طول کشید که وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات دولت چهاردهم، عصر روز جمعه، ۱۹ دی‌ماه، اطلاعیه‌ ۷۲ کلمه‌ای خود در مورد قطعی اینترنت را منتشر کند. البته این اطلاعیه نیز صرفا مسئولیت قطع اینترنت را از خود برداشته بود و نکته تازه ای نداشت.

پس از آن نیز مسئولان دولتی تا چند روز ضرورتی برای ارائه توضیح در مورد قطعی اینترنت احساس نکردند، تا اینکه سرانجام، دیروز، «ستار هاشمی»، وزیر ارتباطات، گفت: «طبیعتا این تصمیم باید توسط همه دستگاه‌ها تمکین شود بنابراین به صورت جدی در حال پیگیری هستیم تا در اسرع وقت ارتباطات مردم برقرار شود و بتوانیم خدمات را همانند گذشته به مردم ارائه دهیم.»

امروز، ۲۳ دی ۱۴۰۴ نیز «فاطمه مهاجرانی»، سخنگوی دولت، گفت: «لازم است عرض کنم دسترسی آزاد و امن مردم به اطلاعات و اینترنت برای دولت چهاردهم یک اصل است و آن را محترم می‌شمارد. محدودیت‌های اخیر تصمیم ترجیحی دولت نیست ولی همانطور که وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات اعلام کرده، تصمیم نهادهای امنیتی و ناشی از شرایط فعلی است.»

مهاجرانی در ادامه بدون اینکه زمان بازگشت اینترنت به شرایط پیش از ۱۸ دی‌ماه را اعلام کند گفت: «طبیعتا حق مردم می‌دانیم که به اطلاعات دسترسی آزاد داشته باشند. امیدوارم هرچه زودتر شاهد [بازگشت] این حق باشیم. تاکید می‌کنم در روزهای اخیر شاهد اختلال در دسترسی بودیم و طبیعتا قسمتی از این موضوع به جهت رویکردهای امنیتی است.»

کسب‌وکارهای نیمه تعطیل در انتظار بازگشت اینترنت هستند

با وجود اینکه سایت‌های کسب‌وکارها، آن هم نه همه آنها، در دسترس کاربران است اما قطعی اینترنت باعث شده بخش عظیمی از اقتصاد دیجیتال ایران، در حالت نیمه تعطیل باشد.

به‌گفته «مهدی عبادی»، مدیرعامل «وندار»، تراکنش‌های آنلاین تا روز یکشنبه، ۲۱ دی‌ماه ۱۴۰۴، تا ۸۰ درصد کاهش یافته بود و پس از آن این روند نزولی تا حدی کند شد، اما همچنان تراکنش‌های آنلاین به نصف رسیده‌اند.

«جهانگیز آقازاده»، رئیس کمیسیون اینترنت و انتقال داده‌های سازمان نظام صنفی رایانه‌ای استان تهران، نیز در گفت‌وگو با دیجیاتو با بیان اینکه هنوز آمار دقیق خسارت‌های وارشده مشخص نیست، این رقم را حدود چند هزار میلیارد تومان برآورد کرد و گفت: «بر اساس گزارش‌های مربوط به موارد قبلی قطع اینترنت، می‌توان گفت که این خسارت چندین هزار میلیارد تومان خواهد بود.»

زمان بازگشت اینترنت مشخص نیست

اکنون با کاسته شدن از میزان ناآرامی‌های خیابانی، بسیاری از شهروندان و کسب‌وکارها، منتظر بازگشت اینترنت به شرایط پیش از ۱۸ دی‌ماه هستند اما هیچ‌کس در مورد زمان آن چیزی نمی‌داند.

دیروز، ۲۲ دی‌ماه بود که حتی «عباس عراقچی»، وزیر امور خارجه، در این مورد اظهار نظر کرد اما گفته‌هایش بر اساس حدس و گمان بود. عراقچی به نمایندگان سفرای خارجی گفت: «همه شما با قطعی اینترنت مشکل دارید. البته همه شما می‌دانید که مسائل امنیتی از همه چیز مهم‌تر است و این کار به خاطر همه مردم و شما انجام می‌شود. فکر می‌کنم که به زودی اینترنت با استقرار کامل امنیت باز می‌شود. همکاران ما مشغول صحبت با نهادهای امنیتی هستند که اینترنت در سفارتخانه‌های خارجی هر چه زودتر باز شود که امور در سفارتخانه‌ها پیش برود.»

صحبت‌های وزیر ارتباطات که امروز صبح توسط خبرگزاری «ایرنا» منتشر شد هم نشان از نامعلوم بودن زمان بازگشت است. هاشمی در این رابطه گفت که تلاش می‌کند ارتباطات در اسرع وقت و با تایید مراجع امنیتی به روال عادی برگردد.