بی‌طرفی شبکه بالاخره در ایران قانونی می‌شود؛ اپراتورها حق اولویت‌دهی به ترافیک را از دست می‌دهند

در میان بندهای طرح «نظام‌بخشی فضای مجازی» که متن آن در اختیار دیجیاتو قرار گرفته، یک بند برای کاربران اینترنت ایران خبر خوبی است: بی‌طرفی شبکه (Net Neutrality) برای نخستین بار به‌صراحت در متن طرح به رسمیت شناخته می‌شود؛ هرچند فیلترینگ شامل آن نمی‌شود.

به گزارش دیجیاتو، بند «ب» ماده ۶ طرح نظام بخشی فضای مجازی می‌گوید:

اپراتورهای ارتباطی مکلف‌ هستند «ترافیک اینترنتی کاربران را به نحو برابر، بدون هرگونه تبعیض، محدودسازی یا مداخله و دستکاری مبتنی بر نوع محتوا، خدمت، کاربرد، مبدأ، مقصد، دستگاه یا هویت ارائه‌دهنده خدمات محتوا فراهم کنند.»

در ادامه، متن صریح‌تر می‌شود:

هرگونه تبعیض ناروا در مدیریت ترافیک، اولویت‌دهی یا اختصاص پهنای باند و منابع شبکه به نفع یک یا چند ارائه‌دهنده خدمات محتوا یا تبعیض علیه سایر خدمات، ممنوع است.

این بند مستقیماً رویه‌هایی مانند ترافیک نیم‌بها یا رایگان برای سرویس‌های خاص، کندسازی هدفمند سرویس‌های رقیب، و بسته‌های اینترنت اختصاصی یک پلتفرم را زیر سؤال می‌برد.

حق دسترسی به شبکه

بند «الف» همین ماده هم قابل توجه است. بر اساس آن، قطع، تعلیق یا محدودسازی خدمات دسترسی به اینترنت توسط ارائه‌دهندگان صرفاً در سه حالت مجاز است:

• ۱. وجود بدهی معوق و مسلم کاربر به همان ارائه‌دهنده، پس از ابلاغ قبلی و مهلت متعارف
• ۲. صدور حکم قطعی از مرجع قضایی صالح درباره کاربر معین
• ۳. حکم یا دستور صریح از سایر مراجع ذی‌صلاح قانونی

تبصره این بند، تدوین آیین‌نامه‌ای «با رعایت اصول تناسب و توقیت در محدودیت دسترسی» را ظرف سه ماه به کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات می‌سپارد.

استثنای بزرگ

تبصره ۱ ذیل بند بی‌طرفی شبکه تصریح می‌کند که «سالم‌سازی فضای مجازی از محتوا و خدمات غیرمجاز» بر اساس دستور کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه انجام می‌شود. یعنی اصل بی‌طرفی شبکه، فیلترینگ را در بر نمی‌گیرد.

تبصره ۲ نیز از تدوین «دستورالعمل اجرایی معافیت از پالایش محتوا با اهداف آموزشی، فناوری، پژوهشی و خبری» توسط کمیسیون عالی ارتقای تولید محتوا خبر می‌دهد؛ بندی که در عمل می‌تواند به رسمیت‌بخشیدن به دسترسی طبقه‌بندی‌شده و مجوزمحور به اینترنت تعبیر شود.

به بیان ساده، این طرح تبعیض تجاری اپراتورها را ممنوع می‌کند، اما تبعیض حاکمیتی را استثنا نگه می‌دارد.

متن کامل طرح را اینجا بخوانید.