پایان ناشناسی در اینترنت ایران؟ طرح جدید فضای مجازی در صورت تصویب، عدم احراز هویت پیش از ارائه سرویس را «تخلفآور» میکند
این سند هنوز پیشنویس است، اما احکام آن در صورت تصویب، میتواند شیوه استفاده از بخش مهمی از سرویسهای آنلاین در ایران را تغییر دهد.
«طرح نظامبخشی فضای مجازی» ارائه خدمات به کاربران بدون احراز هویت را در فهرست تخلفات قرار داده و برای آن ضمانت اجرا در نظر گرفته است. این سند همچنین احراز سن کاربران زیر ۱۶ سال را با استفاده از پایگاه ملی هویت اشخاص حقیقی الزامی میکند؛ احکامی که در صورت تصویب، میتواند شیوه استفاده از بخش مهمی از سرویسهای آنلاین در ایران را تغییر دهد. این سند هنوز طرح است و قانون لازمالاجرا نیست، اما در ماده ۵ صراحتاً «عدم احراز هویت کاربران پیش از ارائه خدمات» را تخلف میداند؛ البته احراز هویت باید مطابق ضوابط «نظام هویت معتبر در فضای مجازی» انجام شود.
اهمیت این بند در آن است که احراز هویت دیگر صرفاً یک سیاست داخلی برای یک سرویس خاص نخواهد بود. اگر طرح تصویب شود، ارائهدهنده خدمات باید این فرایند را مطابق چارچوب قانونی اجرا کند و در غیر این صورت ممکن است با مجازات مواجه شود.
مجازاتهایی که در همان ماده آمده، گستردهاند؛ از اعلام عمومی تخلف و محدودیتهای مختلف گرفته تا محدودیت جذب کاربر جدید، جریمهای معادل یک تا ۱۰ درصد درآمد و حتی تعلیق مجوز فعالیت.
همچنین ارائه محصولات و خدمات دیجیتال به افراد کمتر از ۱۶ سال تنها پس از احراز سن آنها مجاز خواهد بود. برای این کار باید از فناوریهای روز و پایگاه ملی هویت اشخاص حقیقی استفاده شود.
با این حال، متن یک محدودیت مهم هم برای ارائهدهندگان خدمات در نظر گرفته است: احراز سن نباید به دسترسی ارائهدهنده به اطلاعات هویتی فرد منجر شود و استفاده از پایگاه هویت باید صرفاً برای احراز یا استعلام سن باشد.
این ترکیب نشان میدهد که طرح بین «شناخت هویت کاربر» و «استعلام سن» تفاوت قائل شده، اما در هر دو حوزه، زیرساخت هویت رسمی را وارد فرایند ارائه خدمات دیجیتال میکند.
برای کاربران، سؤال مهم بعدی درباره نحوه اجرای این نظام است: چه دادهای نگهداری خواهد شد، چه نهادی به آن دسترسی خواهد داشت و احراز هویت در عمل چگونه انجام میشود؟ متن فعلی سند پاسخ فنی و اجرایی مفصلی به این پرسشها نمیدهد.
به همین دلیل، حتی در صورت تصویب، بخش مهمی از آثار واقعی این ماده به مقررات اجرایی و شیوه پیادهسازی نظام هویت معتبر وابسته خواهد بود.
با این حال، ترکیب این دو بند به معنای حرکت رسمی و قانونی بهسمت پایان دسترسی ناشناس به سرویسهای دیجیتال در ایران است. گامی فراتر از آنچه امروز عملاً اجرا میشود.
توضیحات کامل درباره طرح نظامبخشی فضای مجازی را اینجا بخوانید.
برای گفتگو با کاربران ثبت نام کنید یا وارد حساب کاربری خود شوید.