ثبت بازخورد

لطفا میزان رضایت خود را از دیجیاتو انتخاب کنید.

Very satisfied Satisfied Neutral Dissatisfied Very dissatisfied
واقعا راضی‌ام
اصلا راضی نیستم
چطور میتوانیم تجربه بهتری برای شما بسازیم؟

نظر شما با موفقیت ثبت شد.

از اینکه ما را در توسعه بهتر و هدفمند‌تر دیجیاتو همراهی می‌کنید
از شما سپاسگزاریم.

نقشه سه‌بعدی کیهان
علمی

دانشمندان با نقشه سه‌بعدی جدید کیهان به کشف راز انرژی تاریک نزدیک‌تر شدند

محققان با ابزار طیف‌سنجی DESI پس از نقشه‌برداری از ۴۷ میلیون کهکشان، بزرگ‌ترین نقشه سه‌بعدی کیهان را تکمیل کردند.

آزاد کبیری
آزاد کبیری منتشر شده در ۲۷ فروردین ۱۴۰۵  |  ۲۰:۰۰

محققان DESI در یک دستاورد بزرگ اعلام کردند که تهیه نقشه سه‌بعدی کیهان را با بالاترین وضوح ممکن و با حجم داده‌هایی بسیار زیاد به پایان رساندند. بررسی داده‌های اولیه ابزارهای DESI پیش‌تر نشانه‌هایی آشکار کرده بود مبنی‌بر اینکه انرژی تاریک کیهان، برخلاف تصورات پیشین، یک مقدار ثابت نیست و ممکن است در طول زمان تغییر کند. اکنون نقشه کامل‌شده فعلی می‌تواند به‌طور قطعی این فرضیه‌ها را تأیید یا رد کند.

تا پیش‌ازاین تصور می‌شد نیروی مرموزی که جهان را منبسط می‌کند (یعنی انرژی تاریک) یک مقدار کاملاً ثابت است. اما این نقشه جدید نشان می‌دهد که انرژی تاریک ممکن است درطول زمان تغییر کند یا ضعیف شود. اگرچه این داده‌ها هنوز به بررسی بیشتری نیاز دارند، اما می‌توانند در چند سال آینده علم کیهان‌شناسی را زیر و رو کنند.

معمای انرژی تاریک و نقشه سه‌بعدی کیهان

برای درک بزرگی این کشف، ابتدا باید بدانیم معمای اصلی چیست. ما می‌دانیم که نیروی گرانش، اجرام را به سمت هم می‌کشد؛ بنابراین منطقی است که فکر کنیم سرعت انبساط جهان (بزرگ‌شدن کیهان) باید به مرور زمان کندتر شود. اما برعکس، جهان نه‌تنها دارد بزرگ‌تر می‌شود، بلکه سرعت این بزرگ‌شدن روزبه‌روز بیشتر نیز می‌شود. دانشمندان نام این نیروی دافعه مرموز را انرژی تاریک گذاشته‌اند.

«آلبرت انیشتین» اولین کسی بود که وجود چنین نیرویی را با عنوان «ثابت کیهان‌شناسی» یا «لامبدا» پیش‌بینی کرد. او معتقد بود این نیرو یک ویژگی ثابت و تغییرناپذیر در فضای خالی است.

اما وقتی پای فیزیک کوانتوم به میان می‌آید، اوضاع پیچیده می‌شود. در فیزیک کوانتوم، فضای خالی درواقع اصلاً خالی نیست. خلأ پر از «ذرات مجازی» است که مدام به وجود می‌آیند و ناپدید می‌شوند. دانشمندان فکر می‌کنند این جوشش دائمی ذرات مجازی می‌تواند همان انرژی تاریک باشد که جهان را هل می‌دهد. اما یک مشکل بزرگ وجود دارد: محاسبات کوانتومی نشان می‌دهد که مقدار این انرژی باید ۱۰ به توان ۱۲۰ برابر بزرگ‌تر از چیزی باشد که ما در واقعیت می‌بینیم.

نقشه سه‌بعدی کیهان

به دلیل همین پیچیدگی‌ها، دانشمندان درنهایت مدلی به نام Lambda-CDM را پذیرفتند که می‌گوید انرژی تاریک، هر چه که هست، در تمام طول تاریخ کیهان یک «مقدار ثابت» بوده است. اما حالا نقشه جدید DESI می‌گوید: شاید اینطور نباشد و انرژی تاریک درحال تغییر و ضعیف‌شدن باشد.

ترسیم نقشه کیهان

حالا سؤال اینجاست که دانشمندان چگونه متوجه این تغییر شده‌اند؟ آنها برای اندازه‌گیری تغییرات کیهان در طول میلیاردها سال، به یک «خط‌کش کیهانی» نیاز داشتند. در نخستین روزهای پس از پیدایش جهان (پس از مه‌بانگ) کیهان مانند یک سوپ فوق‌العاده داغ و متراکم از ذرات بود. در این سوپ داغ، امواج صوتی بسیار ریزی حرکت می‌کردند. وقتی جهان منبسط و خنک شد، این امواج صوتی به شکل الگوهایی موج‌دار و حباب‌مانند در فضا منجمد شدند. دانشمندان به این حباب‌های منجمدشده، «نوسانات آکوستیک باریونی» یا BAO می‌گویند.

قطر این حباب‌ها مشخص است. بنابراین، دانشمندان می‌توانند از آنها به‌عنوان یک خط‌کش استفاده کنند. ابزار DESI دقیقاً برای همین کار ساخته شده است: این ابزار با استفاده از ربات‌های فوق‌دقیق و فیبرهای نوری، نور میلیون‌ها کهکشان را جمع‌آوری می‌کند تا فاصله و اندازه این حباب‌ها را در طول ۱۱ میلیارد سال گذشته اندازه بگیرد. با این کار، دانشمندان متوجه می‌شوند که جهان در هر نقطه از زمان در گذشته، با چه سرعتی منبسط می‌شده است.

نقشه سه‌بعدی کیهان

وقتی دانشمندان داده‌های سال اول DESI را با داده‌های سایر تلسکوپ‌ها ترکیب کردند، متوجه تفاوت‌های ظریفی شدند. این تفاوت‌ها نشان می‌داد که برخلاف تصور انیشتین، انرژی تاریک درحال ضعیف‌شدن است.

در علم فیزیک، برای اینکه مطمئن شوند یک کشف واقعی است و صرفاً یک خطای آماری نیست، از واحدی به نام سیگما استفاده می‌کنند. رسیدن به عدد ۵ سیگما، استاندارد طلایی و نشانه تأیید قطعی یک کشف علمی است. داده‌های جدید DESI که سه سال اول رصدها را پوشش می‌دهد، سطح اطمینانی بین ۲.۸ تا ۴.۲ سیگما را نشان می‌دهد؛ رقمی که تا تأیید قطعی فاصله بسیار کمی دارد.

اگر همه چیز طبق برنامه پیش برود، تحلیل نهایی داده‌ها تا سال ۲۰۲۷ یا ۲۰۲۸ تکمیل خواهد شد و آن زمان مشخص می‌شود که آیا قوانین فیزیک کیهان‌شناسی باید از نو نوشته شوند یا خیر.

آزاد کبیری
آزاد کبیری

دانش‌آموخته‌ زبان‌شناسی‌ هستم و همان‌قدر که به «کلمه» علاقه‌مندم، از سرک‌کشیدن به گوشه‌وکنارِ جهان تکنولوژی و علم هم حظ می‌کنم.

دیدگاه‌ها و نظرات خود را بنویسید
نظرات ثبت شده (18 مورد)
  • HosseinLucky

    نیاز نیست در کیهان دنبال انرژی تاریک بگردید یه دوری تو ایران بزنید پر است از انرژی تاریک

  • omidnk

    ایران لفت د گروپ

  • Bedbakhte_Irani

    مگه تاریک تر از زندگی ما هم وجود داره ؟

  • B_Internet5

    میگفت : "دریغا،که دنیا مدرن و ما تو عمیق‌ترین خواب "

  • Saddestperson

    ما هم با قطع ۴۸ روزه اینترنت یکاری کردیم
    چیکار رو مطمعن نیستم ولی خب
    بعد اینکه گوگل وا شده اصلا وصل شدن به حستب نمیاد، الان رسما وارد روز ۴۹ از قطع اینترنت شدیم.
    تا اینترنت به اوضاع عادیش قبل دی برنگرده عملا وصل نیست

  • Magianw

    یکی باید راز مهاجرت از ایران رو کشف کنه فعلا بعدا سمت این موضوعات هم میایم.

  • Jkct

    احتمالا در اون تاریکی یک جوان ایرانی نشسته...

  • Arian599

    احمقا انقدر از این اینترنت مزخرف استفاده کردین که پاشدین رفتین در مورد فضا تحقیق کردین
    پاشین بیاین ایران تا بفهمین زندگی یعنی چی اینترنت یعنی چی
    غربی های عقب مانده

  • kasra_H

    واقعا مقاله خوبی بود

  • YaMaMoTo

    در فیزیک کوانتوم نشد یه چیزی ما ببینم ک انشتین اونو پیش بینی نکرده باشه یا فرضیه اش رو نداده باشه.همرو درو کرده

  • Teeki

    زمین تخته

    • HosseinLucky

      پسر جون جی پی اس رو روشن کن بعد به چپ بران تا به لبه زمین برسی فقط بپا از اونجا نیافتی حالا هر چی پدر پدربزرگ های ما از ارشمیدس و افلاطون و فارابی و بقیه در مورد گردی زمین گفتن ولش کن تو خوبی

  • pooya_satw

    مردم بقیه کشور ها : در حال سفر به سیارات و قمر های دیگر و کشف کردن راز های جهان
    مردم ایران : محروم از ابتدایی ترین حقوق شهروندی

  • SAEEDDD

    ایران: علم چیه دیگه🤣🤣🤣

  • Ali_badbakht

    من یک سوال دارم کسی میدونه که آیا سرعت کم شدن این مقدار در بیست سال گذشته سرعت گرفته یا نه (اگه گرفته باشه یکمی بد بد بختیم )

    • Helloword

      نمیدونم چرا اما شبیه اثر نسبیت انیشتین رو ناظره (دنیا بر روی دید ما)

  • Winston_Smith1984

    لطفا اخر همه این دستاورد ها و پیشرفت ها این جمله که " و ایران هنوز در خاموشی مطلق به سر میبرد" اضافه کنید باتشکر

مطالب پیشنهادی