ثبت بازخورد

لطفا میزان رضایت خود را از دیجیاتو انتخاب کنید.

Very satisfied Satisfied Neutral Dissatisfied Very dissatisfied
واقعا راضی‌ام
اصلا راضی نیستم
چطور میتوانیم تجربه بهتری برای شما بسازیم؟

نظر شما با موفقیت ثبت شد.

از اینکه ما را در توسعه بهتر و هدفمند‌تر دیجیاتو همراهی می‌کنید
از شما سپاسگزاریم.

جدیدترین اخبار و روندهای دنیای فناوری را با نگاهی دقیق و حرفه‌ای، در کانال تلگرام دیجیاتو دنبال کنید.

ورود به کانال تلگرام دیجیاتو
تکنولوژی

بررسی دیجیاتو: OS X El Capitan؛ سیستم عاملی پایدارتر از همیشه

سال ها بود که به مناسبت های مختلف، اپل به OS X آنطور که باید و شاید نگاه نمی کرد و بها نمی داد. همه چیز، پیش از سال ۲۰۰۷ و توسعه آیفون شروع شد؛ ...

امیر مستکین
نوشته شده توسط امیر مستکین تاریخ انتشار: ۱۳ مهر ۱۳۹۴ | ۲۲:۰۰

در دیجیاتو ثبت‌نام کنید

جهت بهره‌مندی و دسترسی به امکانات ویژه و بخش‌های مختلف در دیجیاتو عضو ویژه دیجیاتو شوید.

عضویت در دیجیاتو

فهرست مطالب

سال ها بود که به مناسبت های مختلف، اپل به OS X آنطور که باید و شاید نگاه نمی کرد و بها نمی داد. همه چیز، پیش از سال ۲۰۰۷ و توسعه آیفون شروع شد؛ زمانی که استیو جابز مهندسان بسیاری را از بخش های مختلف اپل گرد هم آورد تا سریع تر آیفون را راهی ویترین فروشگاه ها کرده و آغازگر یک انقلاب دیجیتالی شوند. در همان سال ۲۰۰۷ بود که اپل در بیانیه ای رسمی خبر داد که نسخه Leopard از OS X چند ماهی تاخیر خورده است.

سپس نوبت به از راه رسیدن آپید شد؛ محصولی که در آن زمان توانست شور و حال ویژه ای را باعث شود اما شعله ور شدن اهداف استیو جابز، باز هم با تامین منابع از بخش های دیگر اپل حاصل گشت. بعد از آن نیز نوبت به توسعه iCloud یا حتی iMessage رسید که تکمیل آنها برای آیفون و سایر محصولات همراه اپل، در اولویت قرار گیرد.

سپس و بعد از همه این جریانات، درگیری بین تیم کوک - جاناتان آیو و «اسکات فورستال» را شاهد بودیم؛ فورستال که عنوان معاون ارشد بخش نرم افزاری اپل را داشت، به دلیل اشکالات بی پایان «Apple Maps» اخراج شد و کریگ فدریگی جایگزین او گشت. نمی توان گفت که یک جا به جایی در چنین سطحی، در شرکتی به این وسعت، برای مدتی باعث عقب افتادن اپل و بخش نرم افزاری آن نشد.

حال اما آب ها از آسیاب افتاده اند و چرخ روزگار، به لطف فروش بسیار بالای آیفون خوب به کام اپل می چرخد و بیراه هم نیست که اکنون نسخه ای از سیستم عامل این شرکت از راه رسیده که می تواند نشانگر قدرت نرم افزاری همین شرکت باشد و یادآور اینکه خیزش اپل، به طور کلی از کامپیوترهای شخصی شروع شده. حالا شرکت مورد بحث بالاخره پس از سال ها، وقت اهمیت واقعی دادن به OS X را دوباره پیدا کرده و به اصل خود بازگشته است.

اگر در زمره کاربرانی دسته بندی می شوید که سال هاست از کامپیوترهای مک استفاده می کنند، اظهار خواهید داشت که نام نسخه های Snow Leopard و Mountain Lion هنوز هم به نیکی بر زبان ها جاری می شود. این دو نسخه، از پایدارترین نمونه کارهای اپل در OS X بوده اند؛ ورژن هایی که امکانات رنگارنگی در آنها جای نگرفته بود اما پایداری، استحکام و کارایی بالایشان زبانزد شد.

از طرف دیگر، اپل از سال ۲۰۱۱ تصمیم گرفت که بروز رسانی نسخه های جدید OS X را به شکل سالانه به دست کاربران کامپیوترهای مختلف مک برساند. نباید فراموش کرد که توسعه و تجهیز چنین سیستم عامل پیشرفته ای، کاری بس پیچیده است، در نتیجه ارائه سالانه نسخه ای رایگان و جدید از OS X، کاریست که دست کم اندکی جای تقدیر دارد.

کاربران زیادی از OS X در کامپیوترهای کاری خود استفاده می کنند [چرا که مک بوک ها، نوت بوک هایی فوق العاده قابل حمل و با عمر باتری بالا هستند] و بر همین اساس کوچک ترین مشکل و یا باگ، می تواند باعث مختل شدن نحوه کارکرد کلی یک کاربر گردد. حال El Capitan در اپ استور مک برای دانلود موجود است و کاربران پلتفرم OS X می توانند یک بار دیگر از نسخه ای قدرتمند و با ثبات لذت ببرند. در ادامه با دیجیاتو همراه باشید تا نگاهی داشته باشیم بر بخش های مختلف این سیستم عامل و به بررسی آن بپردازیم.

فونت جدید: سفری بی انتها به سان فرانسیسکو

اگر پیش از ال کاپیتان، از Yosemite استفاده کرده اید، اولین بخشی که پس از ورود به پلتفرم جدید متوجه اش خواهید شد، حضور یک فوت جدید به نام «سان فرانسیسکو» است. اپل اکنون این فونت را در جدیدترین نسخه های پلتفرم OS X و iOS به کار برده؛ البته در صورتی که کاربر مک بوک جدید و ۱۲ اینچی اپل هستید، این فونت روی کیبورد دستگاهتان نیز حک شده است.

OSX (1)

فونت قبلی، «Helvetica Neue» نام داشت و هر کاربر بر اساس سلیقه خود باید تشخیص دهد که آیا نسخه پیشین را ترجیح می دهد یا نمونه جدید را بیشتر می پسندد. در هر صورت اپل مدعیست که نوشته ها و حروف الفبای انگلیسی با این فونت به شکلی واضح و خوانا تر به نمایش کشیده می شوند.

کارکترها در این فونت اکنون نازک تر و کشیده تر شده اند. البته اگر صاحب مک بوک های دارای نمایشگر رتینا هستید و یا از مک پرو / مینی خود با نمایشگری با کیفیت بالا بهره می برید، چندان تفاوت تعجب برانگیزی میان فونت جدید و قدیمی حس نخواهید کرد اما زمانی این تغییر بیشتر نمود پیدا می کند که آن را در نمایشگرهای غیر رتینا مورد استفاده قرار داده و تماشا کنید.

فونت جدید در مک بوک های قدیمی تر، باعث می شود تا خوانایی لغات بیشتر شوند و چشمان شما را خسته نکنند؛ دست کم این ادعای اپل است و زیاد هم بیراه نیست. نباید فراموش کرد که مک بوک های این شرکت از سال ۲۰۱۳ دارای نمایشگرهای رتینا شده اند و نسخه جدید سیستم عامل OS X، قابلیت نصب شدن بر دستگاه های بسیار زیادی را دارد. کافیست کامپیوتر شما در سال ۲۰۰۷ یا پس از آن ساخته شده باشد. در نتیجه فونت جدید و خوانایی بیشتر آن در نمایشگرهای غیر رتینا، [بخصوص برای کاربران مک بوک ایر] خبری بسیار خوب است. [شخصا پس از ۴ روز استفاده - از زمان انتشار- کاملا به فونت سان فرانسیسکو عادت کرده ام.]

به جز فونت اصلی سیستم عامل، سایر عناصر بصری اصلی همانند Yosemite هستند و تغییر خاصی نیافته اند. از Yosemite به بعد، رنگ آیکون ها اندکی تغییر کرد و حالتی روشن و پویا تر به خود گرفت. می توان گفت تنها آیکونی که در ال کاپیتان دست خوش تغییر و بهبود گشته، آیکون مربوط به لودینگ است؛ زمانی که ماوس شما تبدیل به توپی چرخنده می شود. در تصویر پایین می توانید این تغییر را مشاهده کنید.

سمت راست مربوط به «ال کاپیتان» و سمت چپ مربوط به Yosemite
سمت راست مربوط به «ال کاپیتان» و سمت چپ مربوط به Yosemite

مدیریت پنجره ها: Mission Control و Split View

به اجرای اپلیکیشن ها در حالت تمام صفحه (full-screen) علاقه دارید؟ اگر جوابتان مثبت است، عاشق «ال کاپیتان» خواهید شد. قابلیت Split View که متمایز کننده ترین ویژگی ال کاپیتان نسبت به Yosemite به شمار می رود، صرفا زمانی قابل استفاده است که اپلیکیشن ها را به شکل تمام-صفحه اجرا کنید.

OSX (2)

کافیست سه انگشت خود را روی ترکپد مک بوک قرار داده و آنها را به سمت بالا بکشید تا وارد بخش «Mission Control» شوید [یا از کلید F3 روی صفحه کلید استفاده نمایید]. نمای کلی این قسمت، تغییری با گذشته نداشته اما می توانید برخی جزییات تازه را در آن مشاهده کنید. برای مثال، اکنون صرفا نام دسکتاپ های مجازی و یا اپلیکیشن های در حال اجرا، در بخش فوقانی نمایشگر به تصویر کشیده می شود و اگر ماوس را روی آنها ببرید، دوباره مانند گذشته فعال شده و حالتی مربع مانند (thumbnail) به خود می گیرند. [مانند تصویر فوق - اگر تب های مرورگر زیادی در دسکتاپ های مجازی مختلف باز دارید و تصور می کنید این ویژگی باعث کند شدن کنترل شما بر نحوه مدیریت پنجره ها می شود، می توانید آن را در تنظیمات بخش Mission Control غیر فعال کنید.]

در واقع همچنان مانند گذشته می توانید به راحتی از Mission Control استفاده کنید و در میان پنجره ها و اپلیکیشن های تمام صفحه [با حرکت سه انگشت به سمت چپ و راست روی ترکپد و یا فراخوانی Mission Control] جا به جا گردید.

OSX (4)

Split View اما قابلیت دیگریست که به بخش مدیریت پنجره ها افزوده شده و به شما اجازه می دهد تا دو اپلیکیشن تمام صفحه را به سادگی در کنار هم قرار داده و به هر کدام، به اندازه دلخواه فضا دهید. برای فعال کردن حالت Split View دو راه اصلی وجود دارد. ساده ترین روش برای این کار، استفاده از کلید سبز رنگیست که در هر اپلیکیشنی قابل مشاهده است و تا پیش از این، وظیفه تمام صفحه کردن اپ را بر عهده داشته.

صرفا انگشت خود را روی کلید سبز رنگ یک اپلیکیشن نگه دارید تا نیمی از صفحه متعلق به آن گردد. [همانند تصویر فوق]

لازم به ذکر است که برای این کار، باید از پیش، اپلیکیشن دوم را نیز فرا خوانده باشید. سپس، با حرکت ماوس روی اپلیکیشن دوم، کادری آبی رنگ در کنار آن نمایان می شود. با کلیک روی هر بخش از فضای کلی اپلیکیشن دوم، همان اپ در بخش دوم صفحه گشوده خواهد شد و در میان دو اپلیکیشن نیز نواری سیاه رنگ قرار می گیرد که می توانید آن را به دلخواه به سمت راست و یا چپ بکشید. با این کار فضای کار خود را به شکل مورد نیازتان برای کار با دو اپلیکیشن به شکل همزمان، تنظیم می کنید.

OSX (12)

روش دیگری که می توانید از اسپلیت ویو استفاده کنید، بهره گیری از Mission Control و مدیریت پنجره هاست. سه انگشت را به سمت بالا روی ترکپد بکشید تا Mission Control فعال شود، سپس اپلیکیشن هایی که قبلا فول اسکرین کرده اید را روی هم کشیده و در یک دسکتاپ مجازی جای دهید. زمانی که یک اپلیکیشن تمام صفحه را با ماوس کشیده و روی دیگری قرار دهید، خواهید دید که یک علامت + اضافه می شود که بر حسب قرار گیری ماوس، می تواند در سمت راست یا چپ نمایشگر قرار گیرد و به شما اجازه دهد اپ مورد نظرتان را در سمت راست یا چپ قرار دهید.

OSX (3)

به هر شکلی که Split View را فعال کنید، در همان ابتدا پنجره ها هر کدام ۵۰ درصد از فضا را به خود اختصاص خواهند داد اما شما می توانید نوار مشکی رنگ میان آنها را با ماوس گرفته و به طرفین بکشید. حداکثر فضا برای یک اپلیکیشن ۷۵ و حداقل آن، ۲۵ درصد از نمایشگر کامپیوتر شماست؛ بین این دو رقم، می توانید به هر شکلی که تمایل دارید اپ ها را در کنار یکدیگر قرار دهید. نکته ای که در این بخش قابل ذکر است اینکه شاید بهتر بود اپل یک شورتکات و میانبر برای اسپلیت ویو قرار می داد که با فشردن و انتخاب اپلیکیشن ها (بدون از پیش اجرا کردن آنها) می توانستیم حالت مورد بحث را فعال کرده و از آن استفاده نماییم.

برای خروج از این حالت نیز کافیست تا دوباره کلید سبز رنگ واقع شده در سمت چپ و بالای یکی از اپ ها را فشرده و از حالت تمام صفحه خارج شوید؛ دقیقا مانند گذشته.


Spotlight

این بخش پلتفرم OS X مدت هاست که حالتی کامل دارد و کاربر به راحتی می تواند با فشردن کلید های میانبر [که به شکل پیش فرض Command+Space هستند] جستجوگر کامپیوتر مک را احضار نماید.

OSX (5)

پس از فراخوانی این بخش، کافیست هر چه می خواهید در کامپیوتر شخصی خود بیابید را جستجو کنید. حالا هم اسپات لایت به همان خوبی گذشته است اما اپل وعده های دیگری هم داده بود. قرار بود جستجو «با زبان طبیعی» به این بخش اضافه شود. بخش گسترده ای از زمانی که «کریگ فدریگی» روی صحنه WWDC 2015 به سخنرانی در مورد قابلیت های جدید ال کاپیتان پرداخت، مربوط می شد به هوشمند تر شدن اسپات لایت و کارهای جالبی که می توانید با آن انجام دهید.

از جستجوی وب گرفته تا انجام ضرب و تقسیم اعداد و یا حتی گشت و گذار در پروژه های گذشته یا جستجوی ایمیل هایی از مخاطبین مشخص که به آنها پاسخ نداده اید. همه این ویژگی ها از راه رسیده اند اما صرفا برای کاربران ساکن چند کشور محدود، که این موضوع جدا باعث تاسف است.

Screen Shot 1394-07-11 at 18.49.44

هوشمند تر شدن پلتفرم ربط چندانی به منطقه جغرافیایی پیدا نمی کند و قاعدتا هر کاربری باید بتواند دست کم به زبان انگلیسی از آن استفاده کند. به هر حال، یکی از نقاط بسیار پر قدرت ال کاپیتان همین جستجوگر اسپات لایت بود که ویژگی های جدیدش،‌ در کشور ما قابل دسترسی نیستند و مشخص هم نیست که چه زمانی کشورهای جدیدتری به لیست اپل افزوده خواهند شد.


سرعت بسیار بالا

پیش از این بارها گفته شده بود که ال کاپیتان، قرار نیست ویژگی خاص و منحصر به فردی را به ارمغان بیاورد. این نسخه آمده تا به کاربران مک، همانی را عرضه دارد که همواره در انتظارش بوده اند.

OSX (6)

سرعت اجرای اپلیکیشن ها و جا به جایی میان پنجره ها، به شکل واقعا محسوسی افزایش داشته. اگر از یک کامپیوتر مک جدید بهره می برید که به آخرین سخت افزارها مجهز شده، انتظار داشته باشید که دقیقا پس از کلیک کردن روی آیکون هر اپلیکیشن (برای مثال نوت ها یا سافاری و...) آن را در برابر خود مشاهده کنید. در واقع، زمان و وقتی که برای اجرا شدن یک اپلیکیشن لازم است، به کمتر از یک ثانیه و حدود نیم ثانیه کاهش یافته.

در این میان البته باید ذکر کرد که برخی از اپلیکیشن های سنگین تر نیز در پلتفرم OS X وجود دارند که به این صورت گشوده نخواهند شد. برای مثال، اپ Photos [که از نسخه ۱۰.۱۰.۳ به OS X افزوده شد] پیش از این برای اجرا شدن به ۵ الی ۷ ثانیه زمان نیاز داشت اما حالا، این زمان به حدود ۳ ثانیه رسیده است. همین میزان، برای اپلیکیشن های سنگین دیگری نظیر Numbers یا Pages هم صادق هستند و iTunes نیز زمانی برابر با یک و نیم الی ۲ ثانیه برای اجزا شدن نیاز دارد.

داستان سرعت به همینجا خلاصه نمی شود. جدا از کاهش زمان اجرا شدن اپلیکیشن ها، رفت و آمد میان پنجره های باز، کاملا حس سریع تر بودن را به شما انتقال خواهد داد؛ سرعتی که در نیم ساعت اول کار کردن با ال کاپیتان، شما را شگفت زده خواهد کرد، حتی اگر پیشتر از OS X 10.10.5 یوسیمیتی استفاده کرده باشید.

این سرعت صرفا مربوط به پنجره اپلیکیشن های توسعه یافته توسط خود اپل نیست و در لایه های خود سیستم عامل نهادینه شده و برای مثال لودینگ فید خبری در فیسبوک یا لیست موسیقی در اسپاتیفای را هم می توانید سریع تر ببینید. در ادامه خواهیم گفت که اپل چگونه سرعت OS X را چنین بالا برده است.


اپلیکیشن های ارتقا یافته

سافاری

اپل ورژن نهم سافاری را به نسخه جدید OS X آورده است که برخی قابلیت های تازه به آن افزوده شده اند. شرکت ساکن کوپرتینو با این کار امیدوار است تا بلکه دست از سر کروم بردارید و به قابلیت های سافاری باور پیدا کنید. مهم ترین ویژگی سافاری جدید، پین کردن است. در حقیقت، اپل در سافاری شما را راهنمایی نمی کند که چگونه باید این کار را انجام دهید و اگر ارائه آقای «کریگ فدریگی» در WWDC 2015 را نیز مشاهده نکرده اید، مشخصا باید دست به دامن گوگل شوید تا راهکار را بیابید.

Screen Shot 1394-07-13 at 19.59.22

باید تب را انتخاب کرده و سپس آن را به گوشه سمت چپ مرورگر بکشید تا حالتی مربعی و بسیار کوچک به خود گیرد. شاید بهتر بود اگر اپل در این نسخه و ابتدای کار، یک تور مجازی تدارک می دید و ویژگی های ورژن نهم سافاری را به کاربر یادآور می شد.

اما برگردیم به سراغ این قابلیت. شاید بگویید که پین کردن یک وب سایت، امری بیهوده است و بوک مارک ها قبلا همین ویژگی را داشته اند. پین اما اندکی از بوک مارک ها متفاوت است. جدا از اینکه پین ها همواره در برابر چشمان شما و در صفحه اصلی قرار دارند، نکته مهم این است که وب سایت ها را بروز نگه می دارند و صرفا با کلیک روی یک پین، می توانید مطالب جدید و بروز شده را مطالعه کنید؛ بدون نیاز به صبر کردن برای لود شدن کامل صفحه اصلی وب سایت.

سافاری مصرف انرژی بسیار بهینه ای دارد و می توان گفت که اپل به واسطه استفاده از آن است که عمر باتری مک بوک ها را بین ۹ الی ۱۲ ساعت اعلام می کند. در سوی دیگر ماجرا، مرورگر کروم همواره بلعنده باتری کامپیوترهای همراه مک بوده [هرچند اخیرا مصرف انرژی کروم صرفا اندکی بهبود یافته]. با این حال هنوز کروم بسیار پیشرفته تر از سافاریست و ویژگی های تازه ای که اپل در مرورگر خانگی اش قرار داده، نمی توانند کاربران را قانع به استفاده از سافاری و کنار گذاشتن کروم کنند.

OSX (7)

قابلیت دومی که به سافاری افزوده شده، از مدت ها پیش در کروم قرار داشته. در صورت پخش شدن محتوای رسانه ای در یکی از تب هایی که آنها را باز دارید، علامت پخش شدن صدا را در گوشه تب خواهید دید و به همین ترتیب، می توانید آن صفحه که شروع به پخش محتوا کرده را به سادگی پیدا کنید. قابلیتی که آنقدرها هم مهم نیست اما بودنش، بهتر از نبودنش است. با کلیک کردن روی آیکون آبی رنگ نیز،‌ صدا به طور کلی قطع می شود.

ویژگی دیگری که به سافاری افزوده شده، مربوط به کاربران Apple TV می شود. حالا می توانید از وب سایت های پخش کننده محتوا، و در واقع از درون مرورگر، ویدیوها را روی Apple TV خود و نمایشگری دیگر استریم کنید. البته قبلا هم می شد به راحتی کل محیط دسکتاپ را استریم کرد و سپس مرورگر را اجرا نمود و همین کار را انجام داد ولی به طور کلی، این هم قابلیت مناسب دیگریست که به سافاری افزوده شده، هرچند که کاربران اپل تی وی در ایران بسیار اندک هستند.

سافاری تا رسیدن به کروم راه بسیار زیادی را در پیش دارد و به طور کلی بعید به نظر می رسد در آینده ای نزدیک کاربرانی که سال هاست به کروم عادت کرده اند، نیم نگاهی هم به این مرورگر داشته باشند اما همین حالا هم می توان استفاده هایی از آن داشت؛ برای مثال اگر نوعی مک بوک دارید و می خواهید برای چند ساعت ویدیو در یوتوب تماشا کرده یا مقالاتی طولانی را مطالعه کنید، بهتر است به سراغ سافاری بروید چرا که با این کار، عمر باتری دستگاه شما اندکی تفاوت خواهد کرد و ساعتی بیشتر می توانید با آن به کار بپردازید.

ایمیل

یکی دیگر از اپلیکیشن های کم استفاده در سیستم عامل OS X، کلاینت ایمیلی است که اپل آن را توسعه داده و اذعان دارد که به راحتی می توانید توسط آن ایمیل های خود را مدیریت کنید. شاید اگر جز کاربرانی باشید که روزی یک ایمیل ارسال می کنند، حق با اپل باشد اما اگر سرتان شلوغ است و روزانه چندین ایمیل مهم دریافت و ارسال می کنید، شاید بهتر باشد به سراغ نسخه تحت وبی که سرویس دهنده ایمیل در اختیارتان گذاشته بروید.

Screen Shot 1394-07-13 at 20.13.36 Screen Shot 1394-07-13 at 20.14.22

در هر صورت، اپل این کلاینت را نیز بروز رسانی نموده و قابلیت هایی که در iOS 9 به آن اضافه شده بودند را نیز به OS X آورده. در صورتی که ماوس را روی یک ایمیل ببرید، و دو انگشت خود روی ترکپد را به سمت راست برانید، مشاهده می کنید که منویی آبی رنگ در کنار همان ایمیل باز شده که به شما اجازه می دهد آن را به عنوان نامه خوانده شده/نشده تعیین کنید. در صورتی که دو انگشت خود را روی یک ایمیل به سمت چپ ببرید، گزینه ای قرمز رنگ نمایان می گردد که به شما اجازه می دهد ایمیل مورد نظر را به سطل زباله روانه سازید.

OSX (13)

بهبود دیگری که کلاینت ایمیل به خود دیده، مربوط به نگارش نامه جدید در حالت تمام صفحه است. اکنون می توانید در زمان نگارش ایمیل جدید، با کلیک روی هر بخش دیگر این اپلیکیشن، آنچه در حال نوشتنش هستید را به پایین صفحه رانده و به بخش های دیگر نرم افزار ایمیل سر زده و سپس دوباره به سراغ ادامه نگارش بازگردید [آن را از بخش پایینی کلاینت ایمیل فراخوانی کنید]، قبلا این حالت وجود نداشت و برای انجام کارهای دیگر با همین نرم افزار در حال نوشتن نامه تازه، یا باید آن را ذخیره می کردید و یا آن را به زباله دان منتقل می نمودید. البته نکته سوال بر انگیز در چنین قسمتی، این است که واقعا چرا قبلا نمی شد چنین کاری کرد؟

همان گونه که پیشتر اشاره کردیم، این کلاینت مورد استفاده بیشتر کاربران نیست اما در صورتی که واقعا از آن بهره می گیرید، تغییرات جدید را خواهید پسندید.


Metal و افزایش کارایی

متال نیز یکی دیگر از ویژگی هاییست که ابتدا برای iOS 8 توسعه یافت اما حالا، بالاخره راه خود به جدیدترین سیستم عامل کامپیوتری اپل، ال کاپیتان نیز باز کرده است. در کنفرانس توسعه دهندگان اپل در سال جاری، این کمپانی اعلام کرد که متال را به OS X می آورد و حالا، بالاخره این اتفاق رخ داده.

متال در واقع یک API (رابط برنامه نویسی نرم افزار) است که به مدیریت پردازش CPU و GPU دستگاه کمک شایان ذکری می کند. اپل با استفاده از متال، عملکرد OpenGL و OpenCL را تا حد بسیار زیادی کاهش داده اما هنوز آنها را از OS X حذف نکرده است.

به وسیله متال، بار پردازشی که روی CPU - پردازنده اصلی ریخته شده مدیریت گشته و بخشی از این بار، به GPU - پردازشگر گرافیکی منتقل می شود. به همین علت، سرعت پردازش های کامپیوتری و البته گرافیکی و انیمیشن هایی که در هنگام کار با سیستم عامل جدید می بینیم بالاتر رفته و پلتفرم اپل به همین شکل می تواند با سخت افزارهای معمول، محاسبات پردازشی بیشتری انجام دهد.

البته نقطه منفی ماجرا اینجاست که همه کامپیوترهای مک که از ال کاپیتان پشتیبانی می کنند، قادر به بهره گیری از متال نیستند و به احتمال زیاد، بخشی از دلیل حذف نشدن OpenGL و OpenCL نیز همین بوده. برای اینکه خاطر جمع شوید کامپیوتر شما در پلتفرم نرم افزاری خود از API متال استفاده می کند یا خیر، صرفا کافیست بدانید که هر نوع کامپیوتر مک برای بهره گیری از این API باید در سال ۲۰۱۲ یا جدیدتر از آن ساخته شده باشند.

اپل بیشتر کاربرد متال را در هنگام بازی های سنگین برای آیفون به نمایش می کشد اما در WWDC گذشته خبر داد که این API، می تواند عمر باتری را افزایش داده و سرعت کلی دستگاه را نیز دست خوش تحول کند.

همانگونه که پیشتر گفتیم، سرعت رابط کاربری، مدیریت پنجره ها و گشوده شدن اپلیکیشن ها، واقعا افزایش یافته اند اما در عمر باتری، تغییر خاصی مشاهده نکردیم. [MacBook Pro 13.3" 2015] زمانی که رزولوشن نمایشگر را روی بالاترین حد خود [رزولوشن 2560x1600] قرار می دهیم هم خبری از کاهش سرعت مرور پنجره ها و باز و بسته کردن آن ها نیست. در ال کاپیتان، سرعت فوق العاده حرف اول و آخر را می زند.


عمر باتری

اپل در کنفرانس توسعه دهندگان اخیر خود نیز در مورد افزایش عمر باتری در ال کاپیتان سخنی به میان نیاورد و صرفا از همین موضوع می شود نتیجه گیری کرد که قرار نیست عمر باتری، افزایش پیدا کند.

OSX (8)

در عمل نیز همینطور است؛ پس از کار با ال کاپیتان در یک مک بوک، تغییری در عمر باتری احساس نخواهید کرد. در صورتی که کاربر مک بوک ایر هستید، [به علت استفاده دستگاه از نمایشگر غیر رتینا] می توانید روی ۱۲ ال ۱۳ ساعت کار با مرورگر سافاری و بین ۹ الی ۱۰ ساعت کار با مرورگر کروم حساب کنید. شخصا در جدیدترین مدل مک بوک پرو و با ال کاپیتان، در زمان استفاده از سافاری عمر باتری بین ۹ الی ۱۰ ساعت را تجربه کردم اما زمانی که مانند همه کاربران به سراغ کروم رفته و از آن برای مرورگری وب بهره می گیرم، در خوشبینانه ترین حالت مک بوک پرو برای ۷ الی ۷ و نیم ساعت روشن می ماند.

بر اساس همین نتایج، می توان گفت که عمر باتری هیچ تفاوتی با نسخه قبلی، یعنی Yosemite ندارد و سریع تر شدن کلی پلتفرم که بخش زیادی از آن به استفاده از Metal بر می گردد، تاثیری منفی بر عمر مک بوک پرو نگذاشته.

البته با نگاهی سخت گیرانه تر می توانیم همین موضوع را یکی از نکات منفی ال کاپیتان به شمار بیاوریم، چرا که ویژگی نرم افزاری بسیار مهمی به این پلتفرم افزوده نشده و بیشتر کار، روی پایدار سازی هسته اصلی سیستم عامل معطوف گشته. در نتیجه افزایش عمر باتری به شکلی که دست کم محسوس باشد، می توانست خبر بسیار خوبی برای کاربران مک به شمار رود که اکنون چنین نشده.


سایر جزییات کوچک

از مدت ها پیش کاربران مک قادر بودند با اجرای یک دستور روی کیبوردشان [Command+Option+D] داک پایین صفحه را به شکلی خودکار درآورند. در چنین حالتی، زمانی که ماوس با بخش پایینی نمایشگر کاری نداشته باشد، شاهد حذف شدن داک اصلی و جایگاه اپلیکیشن ها هستیم. این ویژگی، می توانست برای مک بوک های ۱۱ یا ۱۳ اینچی بسیار با اهمیت باشد چرا که فضای کار بیشتری در اختیار کاربر قرار می داد.

OSX (9)

قسمت بالای صفحه که در واقع آن را «Menu Bar» می خوانیم، پیشتر قابلیت حذف شدن نداشت [اگر روزی از ویندوز به مک مهاجرت کنید، در ابتدای کار عجیب ترین بخش سیستم عامل OS X برایتان همین Menu Bar خواهد بود!] و همواره در بالای هر صفحه ای قرار می گرفت، مگر اینکه یک اپلیکیشن را به شکل تمام صفحه اجزا می کردید. حالا، اپل قابلیت پنهان سازی همین نوار باریک را هم مهیا نموده تا در صورت نیاز، آن را حذف کرده و صرفا زمانی که ماوس خود را به آن ناحیه ببرید، قابلیت تماشا کردنش را داشته باشید. این تغییر نیز بسیار کوچک است و از طرفی، نوار Menu Bar هم بسیار مهم، در نتیجه بعید به نظر می رسد به جز در مواقع ضروری و در زمانی که همه فضای نمایشگر مورد نیاز است، از آن استفاده شود.

OSX (11)

اپل همچنین دو والپیپر را به سیستم عامل OS X افزوده که نشانگر دیواره ای مرتفع و صخره ای به نام ال کاپیتان هستند. این دو تصویر پس زمینه جدید، هر دو از همین دیواره سنگی در روز و شب تهیه شده اند و زوایای مختلفی از آن را به نمایش می کشند. نمای روز، صرفا خود صخره را به نمایش می کشد اما نمای شب، محیط گسترده تری از اطراف ال کاپیتان را در برابر چشمان کاربر قرار داده و خود تخته سنگ را در مرکزیت توجه قرار می دهد.


جمع بندی

OSX (14)

اگر سال گذشته در کامپیوتر مک خود Yosemite را نصب کرده بودید، امسال هم به راحتی قادر هستید تا ال کاپیتان را در مک بوک، آی مک یا مک مینی خود اجرا نمایید. ال کاپیتان، حجمی برابر با ۶.۲ گیگابایت دارد و صرفا توسط کامپیوترهای ساخت اپل، از اپ استور مک قابل دریافت است.

ال کاپیتان، نام تخته سنگی بسیار بزرگ و ۹۰۰ متریست که در پارک ملی Yosemite (یوسیمیتی) در کالیفرنیای آمریکا واقع شده. نسخه قبلی سیستم عامل اپل، Yosemite نام داشت که از اسم همین پارک بسیار بزرگ برگرفته شده بود. حال نسخه جدید، برگرفته از بزرگترین دیواره سنگی موجود در همین پارک است.

اپل با همین نام گذاری، پیامی آشکار می دهد. اگر پیش از این در یوسیمیتی رفت و آمد داشته اید، احتمالا نمی توانید ویژگی جدید و چشمگیری را مشاهده کنید اما حالا ال کاپیتان یک تخته سنگ مستحکم و استوار شده؛ سیستم عاملی که واقعا از همان ابتدای کار، بسیار پایدار و با ثبات عمل می کند.

شاید سال ها پیش، زمانی که برای بروز رسانی های سیستم عامل ها مجبور به پرداخت هزینه بودیم، همواره این سوال مطرح می شد که آیا پرداخت هزینه و دریافت نسخه جدید ارزشش را دارد یا خیر؛ آیا سازنده به اندازه کافی عالی کار کرده که بتواند کاربر را راضی به پرداخت هزینه و دریافت نسخه تازه کند؟ اکنون ولی در قلمرو های مختلف نظیر OS X و ویندوز، بروز رسانی ها رایگان شده اند. اپل قبل از مایکروسافت این رویکرد را در پیش گرفت و حالا این سوال مطرح است که چرا آپدیت نکنیم؟

اگرچه شرکت های سازنده با ارائه بروز رسانی های رایگان اهداف خاص خودشان را دنبال می کنند اما در هر صورت، اکنون کاربران کامپیوترهای مک با بروز رسانی رایگان و پایداری طرف هستند که باید به آن مهاجرت کنند، در صورتی که سخت افزار آنها نیز در سال ۲۰۱۲ یا جدیدتر توسعه یافته باشد به لطف Metal، سرعت دستگاه بی نظیر خواهد شد.

OSX-(15)

تعدادی دیگر از کاربران علاقه دارند تا مدتی بعد از موجود شدن بروز رسانی های جدید دست به آپدیت دستگاه خود بزنند چرا که ورژن های تازه، همواره دارای باگ هایی هستند. خیالتان را راحت کنم که OS X ال کاپیتان به خوبی در همان نسخه اولیه اش به انجام وظیفه پرداخته است و تا کنون هیچ باگ یا ضعف در عملکردی در آن مشاهده نکرده ام.

ال کاپیتان، نسخه یازدهم از OS X است اما مشخصا حالا مهندسان اپل مشغول نهایی سازی OS X 10.11.1 هستند تا باز هم آن را به یک مرحله تازه تر و قدرتمند تر بدل وارد کنند.

در حقیقت باید به این باور رسید که بروز رسانی های کوچک، بیش از اندازه ای که تصور می کنیم با اهمیت هستند. در اکتبر سال گذشته، اپل OS X Yosemite را منتشر کرد که نسبت به نسخه قبلی، دارای تغییرات بسیاری می شد. امسال پس از اینکه ال کاپیتان را نصب کردید، شاید شخصی از شما بپرسد که تفاوت های نسخه جدید با Yosemite چه هستند، در چنین حالتی، لبخندی زده و بگویید: بهبود کاربری و پایداری فوق العاده در کنار سرعت بی نظیر.

دیدگاه‌ها و نظرات خود را بنویسید
مجموع نظرات ثبت شده (48 مورد)
  • ava
    ava | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

    مک رابط کاربریش شبیه گنوم 2 هست فقط روش خوشگل کاری میکنند
    لینوکس رو برداری خوشگل کاری بکنی خیلی بهتر در میاد و سریع تر ایمن تر و امکاناتش بیشتره از مک
    اوبونتو رو کافیه 50 دقیقه وقت بزاری تا زیباترین سیستم عامل دنیا بشه
    تنها عیب مک و لینوکس اینه که بازی ها اکثرا برای ویندوز هستن و دایرکت ایکس و دات نت و ... که خیلی فراگیره رو اینا نیست

  • شهاب
    شهاب | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

    هنوز فرصت آپدیت کردن پیدا نکردم ولی به شدت مشتاقم تا انجام بدم. واقعا کم نقص بود بررسی. ممنون از نویسنده.
    یه نکته خطاب به کاربران میخوام بگم.
    دوستان عزیز مهم نیست کی از چه زمانی این امکانات رو داشته. این الان چیزیه که به نسخه ی جدید او اس ایکس اضافه شده و بررسی شده. حداقل به خاطر زحمت تایپ! نمی گم حتی به خاطر بررسی دقیق, به خاطر زحمت تایپش هم که شده از این رفتار های زننده دست بردارید.
    علت پیشرفت تکنولوژی و امکانات همین ویژگی هایی هست که توی دیگر رقیب ها هست. وگرنه اگر فقط یک شرکت در این زمینه ها کار میکرد تاحالا به این شدت پیشرفت نمیدید. به جای کوبیدن این و اون و گفتن اینکه " فلانی دزده!" "فلان شرکت کپی کننده " از شرکتی که اون ویژگی رو اضافه کرده قدر دانی کنید. بالاخره میتونست نکنه. ولی کرده!
    رقابت همه ی این برند ها به نفع ما هست در استفاده ی بهتر و سریعتر و البته به نفع خودشون در کسب درآمد. بازی برد برده. ول کنید خاله زنک بازی رو

  • Chester
    Chester | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

    ممنون بابت بررسي .
    شرمندگي بابت اسپم.
    دوستان بازي Afterpulse انحصارن براي IOS منتشر شده. چيزي كه جالبه گرافيك عجيب و باور نكردني اين بازي براي دستگاه هاي موبايل هستش. حتما نگاهي بهش بندازيد ؛)

    Afterpulse by GAMEVIL USA, Inc.
    https://appsto.re/au/wXJT2.i

    • Chester
      Chester | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

      Appstore رو Change كنيد و بعد دوباره به لينك بالا بريد.
      اين بازي بر اساس API خود اپل يعني متال ساخته شده.

  • عـــامـر
    عـــامـر | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

    من از خوندنش خسته شدم درود به شما که اینهمه رو نوشتید سپاس آقای مستکین

  • kamyab98
    kamyab98 | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

    بعد چند سال استفاده از لپتاپ به جای اینکه سرعت کم شه بیشتر میشه واقعا عالیه
    این نسخه پایدار ترین سیستم عاملیه که دیدمه بدون لگ بدون باگ سرعت فوقالعاده

    • سجاد
      سجاد | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

      دوست عزیز چهره آواتار شما چقدر شبیه " ب.ز " هست.
      :))

  • احسان
    احسان | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

    کلش رو خوندم و باید بگم که بیشتر امکاناتی رو اورده که یک عمر خاطرس برای ویندوزی ها و از همه مهمتر بعضی قابلیت ها ناشیانه کپی شده مثل دو پنجره ای و یک چیز دیگه در تغییر در سرچ که مک به این شکله ولی در ویندوز 10 کاملا با کورتانا ادغام شده و علاوه بر پی سی خودتون در دنیای نت و خیلی چیزای دیگه هم جستجو می کنه بطور مثال امکان سرچ معانی کلمات یا متن موسیقی ها که ازش کامل استفاده میکنم در کل خیلی امکانات کمی هستش که 6 گیگه

    • arsham
      arsham | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

      قابلیت دو پنجره که تو پست های قبلی حتی خود دیجیاتو و آقای مستکین هم قبول کردن کپیه:/



      #فراتر از تعصب

  • arsham
    arsham | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

    کاشکی در مورد سیستم عامل اوبونتو هم بنویسید

    • SMT
      SMT | ۱۴ مهر ۱۳۹۴

      اوبونتو ۱۵.۱۰ حدود ۱۶ روز دیگه (۲۲ اکتبر) معرفی میشه. امیدوارم حداقل مطلبی در مورد تغییرات این بروزرسانی منتشر کنید. هر چند سیستم عامل گنو/لینوکس (شامل توزیع های پرطرفداری مثل مینت و اوبونتو) به عنوان سیستم عامل خانگی، نسبت به ویندوز و مک، فراگیر نیست اما تجربه ای که در اختیار کاربر میذاره فوق العاده لذت بخشه.

  • ananymous
    ananymous | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

    چرا ویندوز ده 3 گیگه
    این 6 و خورده ای گیگ؟

    • R3D
      R3D | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

      چه ربطی داره؟
      اوبونتو نزدیک 1.8 حجم داره!پس از همشون بهتره.

      • ananymous
        ananymous | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

        من مگه گفتم بهتره!!!!
        توهم توطئه که میگن شمایی ها

        • Hesam
          Hesam | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

          :-D توهم توطئه!! :-D عالی بود

      • رضا
        رضا | ۱۹ مهر ۱۳۹۴

        بنظرم بهترین سیستم عامل فقط اوبنتو و مک هستن بعدش ویندوز

  • احسان
    احسان | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

    خداییش این سایت خیلی باحاله چجوری از مک تعریف کرده والا بخدا ببینم سر ویندوز 10 با اون همه امکانات اینجور به به می کردید خب خدا رو شکر تمام این قابلیت ها رو داخل ویندوز 10 دارم استفاده میکنم ولذت میبرم الان هم بیلد 10558 هستم واقعا عالی شده بررسی نبود بیشتر در کل می خواست بگه چه سیستم عاملیه این خوش باشید با 7 درصد تون

    • R3D
      R3D | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

      اصن این حرف رو قبول ندارم.
      انصافا دیجیاتو از ویندوز 10 خیلی تعریف کرد.
      خوب بودن یک سیستم عامل هم به درصد و فروش و ... نیست.
      برای تک تک این سیستم عامل ها کلی افراد زحمت میکشن و نمیشه با یه جمله کارشون رو زیر سوال برد.

      • M.a
        M.a | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

        میدونی بحث این نیست که دیجیاتو راجع به ویندوز 10 چقدر بحث کرد یا اینکه os xچقدر خوبه
        بحث اینه یه عده ای همینطوری الکی از هر چیزی اپل تولید کنه بدشون میاد! و سعی می کنن زیر سوال ببرن حالا هر چقدر هم دیجیاتو از بقیه شرکت ها و سیستم عامل ها حرف بزنه اینا گیر خودشون به اپل و فلسفه وجودیش رو باید بدن!

        • Divan Greedy (thankyouaj)
          Divan Greedy (thankyouaj) | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

          کاری به این و ویندوز 10 ندارم / دیحیاتو لطف کنه دست توی مطالب نبره و تیتر و متن رو عوض نکنه ، کسی ازش ایراد نمی گیره / یه مقدار پوشش رو هم درست کنه دیگه عالی می شه / مثل جریان پروژه گاراژ تمام نرم افزاراش واسه اندرویید و ios پوشش داده می شن ، موقع ویندوز فون و ویندوز که می رسه خبری نیست/

      • ZIGZAG
        ZIGZAG | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

        ((نمیشه با یه جمله کارشون رو زیر سوال برد.))

        باید با طلا نوشت
        پشت این جمله کلی تفکر هست که کاش سر سری از روش رد نشیم

        • Hesam
          Hesam | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

          داداش ایمیل منو برا چی خواستی دقیقا؟ :-D
          من ایمیلمو زیاد چک نمیکنم شما گفتی دیگه تند تند چک میکنم گفتم شاید کار مهمیه :-)
          ولی psn اد کن

    • عـــامـر
      عـــامـر | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

      برادر واسه ویندوز 10 چهارتا نویسنده سایت جمع شدن بررسی کردن
      صفحه اختصاصی براش تشکیل دادن چرا اونا رو نمیبینید آخه

    • آوش
      آوش | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

      تو خوبی که میلیاردری و کاربر ساده و فقط واسه تفریح روزی 3تا مک (که هیچ مشکل امنیتی نداره) تو هر وعده غذایی واسه خودت میخری. افرین به تو کارت 100 امتیازی گرفتی

      • آوش
        آوش | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

        چرا بیخودی ربط میدی به بالمر؟؟ اون تیکه میلیاردر هم که گفتم در جواب" شش ته جیب ویندوزی ها" بود که گفتی

      • drona
        drona | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

        یه چیزی میگم، ناراحت نشو.
        از لحن شوخی هات معلومه که آدم بدذاتی نیستی.
        ولی دلیلت چیه که بی دلیل و با دلیل به دیوان گیر میدی!؟
        الان که با تو کاری نداشت!
        منم اپلی هستم، ولی به نظرم کلا دیوان آدم خوبیه و من ازش خیلی یاد می گیرم. شما هم به نظرم آدم خوبی میای، ولی چرا همش تنش و اعصاب خوردی!؟
        واقعا اعصاب فولادی داریا!

        یه خورده مهربون تر و محترم تر برخورد کنی به کجا بر می خوره رفیق!؟

      • R3D
        R3D | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

        @drona
        این بنده خدا واقعا منظور بدی نداره ولی کاملا معلومه برای تمدد و احیای اعصاب میاد دیجیاتو.
        کلا از کامنت هاش میشه فهمید روزی رو که سخت بهش گذشته و روزی رو که روزی خوبی براش بوده باشه.
        بشخصه آرزو میکنم همشه روزاش،روز خوبی بوده باشه.

    • bond
      bond | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

      این همه محبوبیت شبیه ساز ها واسه نصب ویندوز روی مک
      هم نشون میده شما و امثالهم که عقده ای بیش نیستید
      از روی اجبار با mac os سر و کله میزنید
      :smile:
      اگه این اجبار وجود نداشت همون 7 درصد هم نمیشدید!
      :smile:

      • bond
        bond | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

        اگه به پشتیبانی و اپدیته که اکس پی هم این همه سال داشت پشیبانی میشد و اپدیت دریافت میکرد
        الان ویندوز 7 و 8 هم دارن پشتیبانی میشن و اپدیت هاشون رو دریافت میکنند
        مثله اینجاست اپل کل سود سخت افزار و نرم افزار رو خودش میگیره
        شما مثلا از اچ پی لپ تاپ میخری سودش میره تو جیب این شرکت
        اون وقت شما انتظار داری این دستگاه رو که با ویندوز 7 گرفتی رایگان به ویندوز 10 ا پدیت شه؟!!
        اما در مورد سرفس کار مایکروسافت اشتباه و غیر قابل قبول هست
        باید سرفیس ها جدیدترین ویندوز رو رایگان دریافت کنند

      • R3D
        R3D | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

        هر اجباری که پولی و مادی نیست.
        یک سری از اجبار ها هستن که روحی و معنویه.
        جناب آقای اچ پی لوتی منش.
        (به نام کاربری هم گیر میده این بنده خدا).

      • bond
        bond | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

        1) این اپدیت ها رایگان نیستند پول این اپدیت هارو اپل همون اول قضیه از شما چاپیده ! خبر نداری
        2) دزدی !!!!
        ایمک 8 گیگ رم 2300 دلار
        ایمک 32 گیگ رم 2900 دلار !!!
        600 دلار واسه 24 گیگ رم بیشتر !
        حتی 32 گیگ رم رو از امازون بگیری میشه 270 دلار http://i.imgur.com/U6Ha4Dj.jpg http://i.imgur.com/ofi66U4.jpg

    • arsham
      arsham | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

      لپ تاپ های ویندوزی زیادی هستن که هم قیمت مک بوک هستن و حتی فراتر/ واقعا چرا یه عده از طرفداران اپل فکر میکنن کسانی که از دیوایس های دیگه استفاده میکنن به خاطر ارزون بودن اونا و از سر ناچاری سراغشون میرن؟؟؟؟!!!

      • R3D
        R3D | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

        بیشتر برمیگرده به #خود_خفن_پنداری.
        و گرنه کارت گرافیک انویدیا تایتان اکس هم قیمت یک مک بوک ایر ه.بگزریم از سیستم های چند هزار دلاری گیمینگ و رندرینگ و ... (البته مک پرو هم هست قیمت پایش 3000$ ه ولی سیستم هایی هستن حتی تو ایران که نزدیک 96 میلیون تومن قیمتشونه که همشون هم ویندوزی هستن!).
        ولی از تمام این حرفا بگزریم مک واقعا به صرفست حتی از لحاظ هزینه و مالی.

  • عیسی
    عیسی | ۱۳ مهر ۱۳۹۴

    یه خورده پیجیدست....

نمایش سایر نظرات و دیدگاه‌ها
مطالب پیشنهادی