چرا هزینه حق اشتراک نماوا و فیلیمو تقریبا دو برابر گران شد؟

هزینه اشتراک فیلیمو و نماوا به عنوان دو بازیگر اصلی حوزه VOD تقریبا دو برابر شده است. حالا که سبد سینما از خانوارها حذف شده و این پلتفرم‌ها رسما محل تغذیه فرهنگی کاربران در ایام کرونایی شده؛ گران شدن دو برابری و هماهنگ هزینه این دو پلتفرم انتقاد بسیاری از کاربران را به همراه داشته است.

آنطور که ساترا (سازمانی متعلق به صدا و سیما که نظارت روی فعالیت VOD و به طور کلی رگولاتوری صوت و تصویر فراگیر را برعهده دارد) اعلام کرده، قرار است طی چند روز آینده این مسأله افزایش قیمت را بررسی کند و نسبت به آن موضع رسمی خود را اعلام کند. از آن سو باید خاطرنشان شد که ساترا به عنوان یک سازمان حاکمیتی نمی‌تواند برای پلتفرم‌های ارایه دهنده سرویس در بخش خصوصی قیمت گذاری کند اما اینطور هم نیست که هیچ نظارتی روی قیمت گذاری آنها وجود نداشته باشد.

در واقع، ساترا در زمانی که دامپینگ قیمت، انحصارگرایی با قیمت‌گذاری نادرست یا زمانی کهقیمت‌گذاری مانع رشد اکوسیستم VODها شود می‌تواند وارد بازی شود. پیگیری های دیجیاتو از ساترا حکایت از این دارد که ساترا خط قرمزهایی برای قیمت گذاری دارد و اگر تحقیقات این چند روز نشان دهد که افزایش قیمت در نماوا و فیلیمو باعث ضرر به رشد VOD ها خواهد شد؛ نسبت به آن واکنش نشان خواهد داد.

اما شاید سوال اصلی این نباشد که قرار است چه اقدامی دربرابر این افزایش قیمت انجام شود. بلکه اساسا سوال این است که چرا این گرانی در هر دو پلتفرم به وجود آمده است. رقمی که حالا هزینه آن بسیار بیشتر از یک بلیت سینما است و همسو با عرف جهانی نیست چرا که که معمولا هزینه ماهیانه VODها معادل با قیمت بلیت سینما در آن کشور است.

ساخت سریال و برنامه‌های اختصاصی دلیل اصلی گرانی حق اشتراک بود

پیگیری‌های دیجیاتو از نماوا حکایت از این دارد به طور کلی دلیل گران شدن هزینه اشتراک را رشد تولیدات اختصاصی و هزینه بر در این سرویس است. تا پیش از این نماوا و فیلیمو همکاری‌های متعددی با یکدیگر داشتند ولی حال هر یک تولیدات اختصاصی و پرهزینه ای برای خودشان دارند‌. تولیداتی با کیفیت‌تر از موارد گذشته که تاثیر آن در شبکه های اجتماعی هم کاملا مشخص است و حالا با پخش هر قسمت از این تولیدات؛ کاربران و مردم درباره آن به کرات صحبت می کنند.

مستقل شدن دو پلتفرم یک بازار رقابتی را ایجاد کرده و حالا همانطور که در رسانه‌ها گفته شده، هر دو پلتفرم محتوای اختصاصی دارند که به زودی قرار است بیشتر روزهای هفته از آنها پر شود.

دانلود غیرقانونی به درآمدزایی VODها ضربه می‌زند

تیم نماوا با وجود اینکه تلاش زیادی کردند تا هم با ایجاد عناوینی چون پردیس نماوا؛ سینما را زنده نگه دارند و محتوای اختصاصی با کیفیتی نیز تولید کنند؛ با این وجود کماکان چالش عدم فرهنگ کپی رایت در کشور نیز به آنها ضرر مالی زده است. می‌توان گفت اگر اشتراک ده هزار تومانی هم وجود داشته باشد بازهم عده ای دانلود غیرقانونی را به استفاده قانونی از این محتواها ترجیح می‌دهند. این موارد هم ضرر مالی به نماوا میزند.

چندی پیش بود که در رویداد کیفیت سرعت اینترنت ایران، یکی از مدیران نماوا گفته بود در حال حاضر VODها کالای لوکس به شمار می‌روند و به نظر می‌رسد که این اتفاق با افزایش نرخ فعلی قیمت‌ها بیشتر هم به چشم بیاید.

مقایسه هزینه نت‌فلیکس با VODهای ایرانی اشتباه است؟

منبع اصلی درآمد VODها به عنوان بخش خصوصی همین هزینه اشتراک کاربران است. آنها برای جبران بخشی از هزینه ها به سمت تبلیغات هم رفتند ولی واقعیت اینست که این موضوع چندان برای کاربران جالب نیست.

در حال حاضر هزینه نماوا در حال حاضر با هزینه نتفلیکس تفاوت چندانی ندارد و این موضوع سوژه بحث خیلی از کاربران شده که آیا خرید اکانت نتفلیکس به صرفه‌تر از خرید اکانت این VOD نیست؟ برخی از کارشناسان اما بر این باورند که این قیاس؛ قیاس اشتباهی است:«شما نمیتوانید مارکت جهانی و چند صد میلیونی کاربران نتفلیکس را با بازار داخلی مقایسه کنید‌‌. البته که تولیدات هم نمی‌توان با یکدیگر مقایسه کرد که بحث جدا و مفصلی است ولی از بحث درآمدزایی از طریق کاربر که نگاه کنیم؛ میبینیم‌‌ که مارکت نماوا با پلتفرم های جهانی زمین تا آسمان متفاوت است. البته باید گفت که در هر حال اینکه کاربران با داشتن اکانت نتفلیکس می‌توانند به انبوهی از محتواهای باکیفیت روز دنیا دسترسی داشته باشند، شکی نیست و محتواهای تولید شده در VODهای ایرانی مخاطب خاص خودش را دارد وگرنه از نظر کیفیت و تنوع به هیچ وجه با جایی مثل نتفلیکس قابل مقایسه نیست.

جبران افزایش هزینه با تخفیف‌ها

در اینجا پرسشی مطرح می‌شود مبنی آیا ممکن است این افزایش قیمت ریزش کاربر به همراه داشته باشد و مانع از رشد این پلتفرم شود؟ به نظر می‌رسد تیم نماوا در ماه‌های اخیر تلاش کردند این افزایش قیمت را با ایجاد پروموشن های مختلف برای کاربران جبران کنند. چند هفته است کمپین مشترکی با اسنپ و چند ده میلیون کاربرش رفتند و اشتراک یک ماهه رایگان به آنها اعطا میکنند یا تخفیف های ۵۰ درصدی روی اشتراک های سه ماهه ارائه میدهند. مشترکین اپراتورها بدون خرید حق عضویت می‌توانند فیلمها را ببینند یا چند ده میلیون کاربر روبیکا نیز رایگان از خدمات نماوا استفاده میکنند. در واقع به نظر می‌رسد نماوا قصد دارد هزینه‌ها را تا حد ممکن برای کاربران کاهش دهد.

محتوای تولید و عرضه شده در VODها در سایت‌های دانلود وجود ندارد

اما آیا با ساترا در مورد این افزایش قیمت‌ها صحبت شده و نظر این سازمان درباره افزایش قیمت هزینه پلتفرم‌ها چیست؟ در پاسخ به این پرسش باید گفت بر اساس تحقیقات دیجیاتو ساترا در حال تحقیق روی این موضوع است و قرار است اظهار نظر رسمی خود را به زودی ابلاغ کند.اینکه آیا کاربران به سمت سایت‌های دانلود می‌روند یا خیر نیز را آینده تعیین می‌کند اما چیزی که واضح است اینست که محتوای اختصاصی تولید شده در نماوا اعم از تولیدات و دوبله‌ها به نحوی است که مخاطبین خاص خودش را دارد و در سایت‌های دانلود محتوا به شکل دیگری (سانسور نشده و یا با زیرنویس گاه بی‌کیفیت) عرضه می‌شود.

پیگیری‌های دیجیاتو از نماوا به این نتیجه رسید که این تیم به دیجیاتو می‌گوید این پلتفرم تلاش دارد تا همواره رضایت مشتریان را جلب کند. نماوا قول توضیحات بیشتر و تکمیلی در آینده‌ای نزدیک داده و می‌گوید: «تا امروز رشدمان هر روز بیشتر از دیروز می‌شود. تلاش داریم بتوانیم با تولید محتوای باکیفیت این هزینه ها را جبران کنیم.»

فیلیمو: تمام هزینه ساخت سریال‌ها را باید از مردم بگیریم چون منبع درآمد دیگری نداریم

تلاش دیجیاتو برای گفتگو با مدیران فیلیمو ناموفق بود و روابط عمومی این VOD اعلام کرد که مدیرعامل هلدینگ صباایده یک مصاحبه انجام داده و مصاحبه دیگری در این رابطه انجام نمی‌دهد. در این حالت ما مشخصا قادر نبوده‌ایم سوالات خود را از مدیران فیلیمو بپرسیم اما در مصاحبه‌ای که «محمد جواد شکوری مقدم» به چند سوال پاسخ داده می‌توان به نظرات این گروه نیز رسید.

«محمد جواد شکوری مقدم» مدیرعامل فیلیمو در گفتگو با روزنامه صبح نو درباره گران شدن هزینه این اشتراک گفتگویی انجام داده و دلیل گران شدن هزینه‌ها را افزایش تولیدات اختصاصی دانسته است. او با ذکر این نکته که در سال آینده قرار است هر ۶ روز برنامه اختصاصی از فیلیمو پخش شود گفته که هزینه این تولیدات باید از کاربران گرفته شود:

«با محتوا و سریال‌های اختصاصی سبد محصول ما ارزشمندتر شده است و اتفاقا کار برای ما نیز سخت‌تر شده است زیرا مخاطب با پرداخت هزینه و تمدید اشتراک نیاز دارد محصول با کیفیت ببیند و اگر انتظارش برآورده نشود دیگر حق اشتراک خود را تمدید نمی‌کند و این دقیقا مصداق بارز خدمات با کیفیت و بی‌کیفیت است اگر مخاطب از شما خدمات خوب دریافت نکند نیازهای خود را از بسترهای دیگر تأمین خواهد کرد.»

فیلیمو: قاعدتا باید از کاربران ماهانه ۱۰۶ هزار تومان می‌گرفتیم

شکوری مقدم در پاسخ به این سوال چقدر از هزینه ساخت یک سریال ۴۰ میلیارد تومانی را از طریق خرید اشتراک مخاطبان تامین می‌کنید؟ اعلام کرد که همه هزینه را از آنها می‌گیرد چرا که منبع درآمد دیگری وجود ندارد. او اما از اعلام تعداد کاربران فیلیمو امتناع ورزیده و گفته که این موارد به زودی در گزارش سالانه منتشر خواهند شد. شکوری مقدم در این مصاحبه روش قیمت گذاری جدید را نیز تبیین کرده و گفته که قاعدتا با فرمول مد نظر او باید ماهانه ۱۰۶ هزار تومان از مردم گرفته می‌شد.

او در قیاس خود پلتفرمی مانند فیلیمو را با نت‌فلیکس در یک جایگاه قرار داده و این چنین توضیح داده:

«در ترکیه هزینه اشتراک نتفلیکس چهارونیم دلار است. درآمد سرانه مردم آنجا سه هزار دلار است. همین را مبنای ایران کنیم. ما باید در سال ۹۹حدود ۱۰۶هزارتومان از مخاطبان دریافت می‌کردیم. حالا اگر از زاویه تولید به قضیه نگاه کنیم، در نیروی انسانی تا ۴۵ درصد و در تجهیزات تا ۱۳۰ درصد رشد هزینه داشته‌ایم. ضمنا  تا پارسال سریال‌ها با نماوا مشترک بود که به‌دلیل سرشکن شدن هزینه‌ها، به لحاظ اقتصادی به‌صرفه‌تر بود. جدایی این دو شرکت به لحاظ رقابتی به نفع مردم شده اما از طرفی هزینه تولید نیز افزایش می‌یابد.»

فیلیمو: باید پول را از دست مردم بگیریم و به تولید وارد کنیم

او به تولید بیش از ۱۴۰۰ اپیزود محتوای اختصاصی در سال آینده اشاره کرد و گفت که باید هزینه تامین ساخت این برنامه‌ها از طریقی تامین شود: «‌شش اپیزود در هفته عدد بسیاری بالایی است. نقدینگی این‌ها باید از محل اشتراک‌ها تأمین شود. پول را باید از دست مردم بگیریم و به تولید وارد کنیم. راه دیگری که نداریم. پس اگر اعدادی افزایش پیدا کرده حتما  منطقی داشته است. همانطور که قبلا هم گفتم، با توجه به حجم تولیدات و هزینه‌های آن، قیمت اشتراک فیلیمو تغییر کرده است.»

او تاکید کرده که آنها به دنبال ساخت سریال با کیفیت هستند: « برای ارائه یک محصول با کیفیت تلاش خواهیم کرد، اما برای اینکه یک محصول با کیفیت باشد به عوامل مختلفی چون اتفاقات روز جامعه و تیم تولید بستگی دارد و نمی‌توانیم از الان کیفیت آن‌ها را تضمین کنیم.»

نظر شما درباره گران شدن این سرویس‌ها چیست؟ آیا از مشترکین آنها هستید و یا قصد دارید مشترک این سرویس‌ها شوید؟