دیجیاتو ۱۲ ساله شد

دوازده سال پیش دیجیاتو در ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۳ راه‌اندازی شد. در آن زمان اینترنت برای بسیاری از ما فقط یک ابزار نبود، یک افق بود؛ پنجره‌ای که از پشت آن می‌شد دنیا را دید، یاد گرفت، ساخت، تجربه کرد و حتی خود را از نو تعریف کرد. اینترنت بیش از آنکه یک شبکه باشد، یک امکان بود. امکان دیده‌شدن برای کسی که در حاشیه بود، امکان رشد برای کسی که سرمایه نداشت، امکان اتصال برای کسی که می‌خواست از مرزهای جغرافیا، فاصله و محدودیت عبور کند. نسل ما با اینترنت بزرگ شد و در همان سال‌ها بود که دیجیاتو نه فقط به‌عنوان یک رسانه فناوری، بلکه به‌عنوان بخشی از حافظه این تجربه جمعی متولد شد.

امروز که به عقب نگاه می‌کنیم، نه فقط از ایجاد و تغییر یک رسانه بلکه از دگرگونی یک دوران حرف می‌زنیم. از روزگاری که اینترنت در ذهن ما مترادف با آینده بود. اما امروز برای بخش بزرگی از جامعه اینترنت بیشتر به مسئله‌ای از جنس رنج، تبعیض، نااطمینانی و فرسایش تبدیل شده است. چیزی که روزی حق بدیهی اتصال به جهان بود، آرام‌آرام به امتیازی محدود، ناپایدار و طبقاتی بدل شد. این روند بیش از هر چیز نمایان‌گر تغییر در «نسبت انسان با امکان» بوده است. به همین دلیل است که حتی ترجیح می‌دهم در این نوشته هم بیشتر از اینترنت بنویسم.

در این ۱۲ سال، ایران فقط شاهد رشد فناوری نبود، در کنار همه پیشرفت‌های این حوزه شاهد فرسوده‌شدن تدریجی زیست دیجیتال خود هم بود. اقتصاد دیجیتال که زمانی با امید، شوق، خلاقیت و البته جسارت پیش می‌رفت، بارها با دیوارهای دیده و نادیده روبه‌رو شد. هر بار که محدودیتی تازه بر اینترنت تحمیل شد، فقط سرعت پایین نیامد بلکه اعتماد هم کاهش یافت. فقط دسترسی کم نشد، افق کوتاه‌تر شد. فقط یک پلتفرم بسته نشد، یک کسب‌وکار، یک شغل، یک ایده، یک عادت فرهنگی و یک مسیر رشد هم از نفس افتاد. اینترنت بد، فقط اینترنت بد نیست، نشانه‌ای است از اختلال در گردش طبیعی زندگی، اقتصاد و ذهن.

از نظر ما رسانه‌ در کنار خبررسانی، باید روزگاری که سپری می‌کنیم، روایت‌ها و اتفاقات را هم ثبت کند و در این حالت نمی‌توان از حقیقت مهم دوران خود عبور کرد. دیجیاتو، در بسیاری از لحظه‌های حساس، انتخاب کرد که فقط روایتگر رشد فناوری نباشد بلکه درباره بستر زندگی دیجیتال حرف بزند. درباره کیفیت اینترنت. درباره فیلترینگ. درباره تبعیض دیجیتال. درباره محدودسازی فناوری. درباره حق دسترسی آزاد به اطلاعات. این‌ها بخشی از زندگی هستند و دیجیاتو هم در سال ۱۳۹۳ متولد شد تا «زندگی با تکنولوژی» را معنی کند.

اینترنت بخشی از زندگی همه ماست و دفاع از آن، به هیچ وجه صرفاً دفاع از یک ترجیح تکنولوژیک نیست. دفاع از یک شیوه زندگی است. نسلی که با اینترنت شکل گرفت، امروز در نقطه‌ای ایستاده که خوب می‌داند مسئله فقط فیلتر یا انسداد برای ۱۸۰۰ ساعت نیست. مسئله این است که آیا جامعه‌ای می‌خواهد آینده‌اش را بر پایه اعتماد، دسترسی و امکان بنا کند یا بر پایه کنترل. وقتی دسترسی به اطلاعات دشوار می‌شود، تصمیم بهتر هم دشوار می‌شود. وقتی ابزارها محدود می‌شوند، خلاقیت هم محدود می‌شود. وقتی ارتباط با جهان سخت می‌شود، اقتصاد کوچک‌تر می‌شود. و وقتی اقتصاد کوچک‌تر شود، امید هم کوچک‌تر می‌شود.

به همین دلیل است که اینترنت در ایران، مدت‌هاست از یک موضوع فنی فراتر رفته و به مسئله‌ای مرتبط با زندگی تبدیل شده که سرنوشت یک جامعه، مخصوصاً «نسل فردا» را شکل می‌دهد. بر همین اساس ما اعتقاد داریم مسئولیت رسانه فقط انتقال خبر نیست، ثبت دقیق حقیقت و روایت انسان‌های متأثر از این وضعیت است، به‌ویژه وقتی حقیقت و روایت ناخوشایند باشد.

در این ۱۲ سال همه اعضای تیم دیجیاتو تلاش کردند فناوری را با زندگی کاربران گره بزنند. درباره نسلی بنویسند که امیدش را در اینترنت پیدا کرده است و حالا باید برای نگه‌داشتن همان امید، بیشتر تلاش می‌کند. درباره کسانی بنویسند که کارشان، تحصیلشان، ارتباطشان، تفریحشان و حتی بخشی از عزت‌نفسشان با اینترنت گره خورده است. درباره این بنویسند که تکنولوژی در خلا معنا ندارد؛ در بستر آزادی، اعتماد و دسترسی معنا پیدا می‌کند. و اگر این بستر تضعیف شود، حتی پیشرفته‌ترین آیفون‌ها، گلکسی‌ها و انواع دیگر گجت‌های رنگارنگ هم چیزی بیش از اشیای براق و بی‌جان نخواهند بود.

امروز، شاید بیش از هر زمان دیگری، باید از خود بپرسیم اینترنت برای ما چه بوده و چه خواهد بود. آیا فقط راهی برای سرگرمی، خرید و عبور از وقت بوده است یا یکی از ستون‌های اصلی توسعه، پیشرفت و یادگیری. پاسخ این پرسش، آینده همه ما را تعیین می‌کند. چون آینده، از همین نقطه ساخته می‌شود که تصمیم بگیریم چه چیزی را بدیهی بدانیم و برای چه چیزی حاضر به ایستادن هستیم.

در دوازده سالگی دیجیاتو، بر این باور می‌ایستیم که اینترنت و حق دسترسی به آن کالای لوکس نیست، زیرساخت زندگی مدرن است و مردم ایران حق دارند با تکنولوژی زندگی کنند.

شما هم به عنوان نسلی که با اینترنت رشد کرد، در بخش نظرات از تجربه‌های خود بنویسید و بگویید اینترنت برای شما چه چیزی را تغییر داد و شرایط ۷۰ روز گذشته چگونه زندگی و عادت‌های شما را تغییر داده است.