نگرانی حامیان محیط‌زیست؛ اسپیس ایکس در شش ماه ۲۶۰ ماهواره در جو زمین سوزاند

شرکت اسپیس ایکس در گزارش نیم‌سالانه خود، تأیید کرد که بین دسامبر ۲۰۲۵ و مه ۲۰۲۶، تعداد ۲۶۰ ماهواره استارلینک را از رده خارج کرده و آنها را به‌طور عمدی از طریق ورود مجدد به جو زمین سوزانده است. براساس این گزارش، ۱۷۶ عدد از این ماهواره‌ها متعلق به نسل اول صورت‌فلکی استارلینک و مابقی مربوط به نسل دوم بوده‌اند. همچنین ۳۴۹ ماهواره دیگر نیز در این بازه زمانی ۶ ماهه از مدار خارج شده‌اند و در ماه‌های آینده سوزانده خواهند شد.

شبکه استارلینک در زمان نگارش این گزارش، صورت‌فلکی عظیمی شامل بیش از ۱۰,۰۰۰ ماهواره فعال را هدایت می‌کند؛ این درحالی است که شرکت برنامه‌هایی برای توسعه «استارلینک موبایل» جهت ارائه اینترنت ماهواره‌ای مستقیم به گوشی‌های تلفن همراه دارد. بااین‌حال، هر یک از این ماهواره‌ها طول عمری در حدود ۵ سال دارند؛ این طول عمر کوتاه به‌طور عمدی طراحی شده است تا امکان جایگزینی آنها با نسخه‌های جدیدتر فراهم شود.

پس از اتمام سوخت، ماهواره عملیات خروج کنترل‌شده از مدار را انجام دهد. در این فرایند، ماهواره ارتفاع خود را کاهش داده و وارد جو زمین می‌شود، جایی که اصطکاک شدید اتمسفر منجر به نابودی و خاکستر شدن ۱۰۰ درصدی فضاپیما می‌گردد.

نگرانی‌های زیست‌محیطی درباره نابودی ماهواره‌های استارلینک در جو زمین

حجم این صورت‌فلکی به قدری بزرگ و متنوع است که گفته می‌شود استارلینک روزانه چندین ماهواره را منهدم می‌کند. این شرکت بین دسامبر ۲۰۲۴ و مه ۲۰۲۵، بیش از ۴۷۲ لینک ماهواره‌ای را از مدار حذف کرده است. به گفته اسپیس ایکس، بازیابی ماهواره‌های خارج‌شده از مدار از نظر فنی غیرعملی و از نظر اقتصادی توجیه‌ناپذیر است؛ به همین دلیل، آن‌ها را در جو می‌سوزانند.

هرچند روش دفع استارلینک باعث نابودی ۱۰۰ درصدی فضاپیما می‌شود و هیچ زباله جامدی بر جای نمی‌گذارد، اما نگرانی‌های شدیدی را در مورد اثرات مخرب آن بر اتمسفر ایجاد کرده است. محققان خواستار مطالعات بیشتر و اعمال مقررات پیرامون تأثیرات زیست‌محیطی ماهواره‌ها شده‌اند. کمیسیون ارتباطات فدرال (FCC) برای مدتی طولانی ماهواره‌ها را از بررسی‌های زیست‌محیطی معاف کرده بود.

گزارش‌ها نشان می‌دهند این اقدام به دلیل ترس از کند شدن سرعت رقابت فضایی صورت گرفته است. FCC رسماً پیشنهاد داده است که عملیات‌های فضایی از قانون سیاست زیست‌محیطی ملی (NEPA) مستثنی شوند، زیرا این فعالیت‌ها فرامرزی بوده و اثرات آنها کاملاً خارج از حوزه قضایی ایالات متحده آمریکا رخ می‌دهد. این پیشنهاد هنوز به تصویب نهایی نرسیده است.

اسپیس‌ایکس هدفی چندمرحله‌ای را دنبال می‌کند تا در نهایت ۴۲,۰۰۰ ماهواره استارلینک را در مدار نزدیک زمین (LEO) مستقر کند و در ماه ژانویه تأییدیه FCC را برای ۷,۵۰۰ ماهواره اضافی نسل ۲ استارلینک دریافت کرده است. هم‌زمان، این شرکت از برنامه‌های خود برای دیتاسنتر مداری ماهواره‌ای A1 با ظرفیت پردازش ۱۲۰ کیلووات رونمایی کرده است. در همین رابطه، روز گذشته در گزارشی گفته شده بود که گسترش ماهواره‌های مخصوص اینترنت می‌تواند میدان دید تلسکوپ‌های پیشرفته زمینی را تا ۲۸ درصد کاهش دهد.