بحران ناترازی سوخت؛ سایه سنگین کسری ۲۰ میلیون لیتری بنزین بر اقتصاد کشور
ایران از یک صادرکننده بنزین در سالیان گذشته، به کشوری با ناترازی و کسری سوخت تبدیل شده است.
در دیجیاتو ثبتنام کنید
جهت بهرهمندی و دسترسی به امکانات ویژه و بخشهای مختلف در دیجیاتو عضو ویژه دیجیاتو شوید.
عضویت در دیجیاتوتازههای تکنولوژی
ویدئوی مرتبط
هشدارهای مقامات صنفی و دولتی در حوزه بحران سوخت روزبهروز بیشتر میشود. «سید حمید حسینی»، سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآوردههای نفت، گاز و پتروشیمی، در جدیدترین اظهارات خود از کسری روزانه ۲۰ میلیون لیتر بنزین خبر داده است. این آمار نگرانکننده درحالی مطرح میشود که واردات بنزین بهدلیل بحرانهای سیاسی و تحریمهای بینالمللی نیز با مشکلات جدی مواجه شده است. کاهش کیفیت سوخت توزیع شده در کشور نیز خسارات بسیاری را برای خودروها ایجاد کرده است؛ بسیاری از خودروهای چینی، وارداتی و حتی داخلی این روزها درحال دستوپنجه نرم کردن با مشکل ناک زدن هستند.
ریشههای شکلگیری بحران کسری بنزین
برای درک بهتر این چالش، بایستی به موضوع کسری بنزین فراتر از یک خبر ساده نگاه کنیم. ایران از یک صادرکننده بنزین در سالیان گذشته، به کشوری با ناترازی و کسری سوخت تبدیل شده است.
سرانه مصرف بنزین در ایران با استانداردهای جهانی فاصله معناداری پیدا کرده است. خودروهای تولید داخل بهطور متوسط دو برابر میانگین مصرف سوخت جهانی، بنزین مصرف میکنند. این موضوع تنها به فرسودگی خودروها مربوط نمیشود؛ بلکه عقبماندگی صنعت خودرو در بحث تکنولوژی و فناوری ساخت خودرو مهمترین عامل بالا رفتن سرانه مصرف سوخت در کشور است.
دومین عامل کسری بزرگ بنزین، قاچاق سوخت از ایران به کشورهای همسایه است. دولت با ارائه یارانه روی سوخت، سعی دارد تا این کالای مهم را با قیمتی معقول به دست مصرفکننده ایرانی برساند. حال آنکه در شرایط تورمی کشور و با کاهش ارزش پول ملی، بنزین ایرانی بسیار ارزانتر از بنزین کشورهای همسایه قیمتگذاری میشود. همین موضوع انگیزه برای قاچاق سوخت را تقویت میکند.
درنهایت ضعفهای بزرگ ناوگان حملونقل عمومی، انگیزه را برای استفاده از خودروهای شخصی افزایش میدهد. در شرایطی که روزبهروز از تعداد اتوبوسهای مسافربری و واگنهای قطار کاسته میشود؛ مصرفکنندگان ایرانی ترجیح میدهند از خودرو شخصی برای حملونقل استفاده کنند. نتیجه این تصمیم، رکوردشکنی در مصرف سوخت است که گاهی به روزانه ۱۱۵ تا ۱۲۰ میلیون لیتر بنزین میرسد.
چالشهای بینالمللی و انسداد مسیر واردات
در شرایط کسری و ناترازی بنزین، دولتها کسری پیش آمده را از طریق واردات جبران میکنند. این کار در گذشته برای دولت امکانپذیر بود اما اکنون واردات بنزین با موانع بسیاری مواجه شده است. محدودیتهای بانکی، تحریمهای اقتصادی و مشکلات سیاسی، واردات سوخت را برای دولت به کاری دشوار تبدیل کردهاند.
علاوهبراین، تأمینکنندگان و پالایشگاههای خارجی نیز بهدلیل ترس از جریمهها و فشارهای ثانویه بینالمللی، تمایل چندانی به عقد قراردادهای فروش فرآوردههای نفتی با ایران ندارند.
پیامدها و ضرورت تغییر مسیر
ادامه روند کنونی در زمینه توزیع سوخت، تبعات جبرانناپذیری برای دولت، مصرفکنندگان، خودروها و محیطزیست دارد. با افزایش نیاز به بنزین، دولت از پتروشیمیها میخواهد تا بنزین تولید کنند. بنزین تولیدی پتروشیمیها به هیچ عنوان کیفیت مطلوبی برای استفاده در خودروها ندارد و باعث افزایش استهلاک آنها میشود. همچنین بنزین غیراستاندارد، آلایندگی بیشتری را نیز به همراه دارد.
راهحل جبران کسری بنزین و ناترازی سوخت، ایجاد اصلاحات ساختاری است. واردات انبوه خودروهای هیبریدی همچون تویوتا لوین ۱۸۰۰ هیبرید و توزیع آن در کشور با قیمت مناسب، موجب بهینهسازی مصرف انرژی و کاهش مصرف سرانه سوخت خواهد شد. همچنین شبکه حملونقل عمومی درونشهری و برونشهری ایران نیاز به سرمایهگذاری سنگین دارد تا بتواند بخشی از حملونقل شهروندان ایرانی را به عهده گیرد.
برای گفتگو با کاربران ثبت نام کنید یا وارد حساب کاربری خود شوید.